Diagnose-module: vind snel de juiste oorzaak en de juiste aanpak
Dit dossier is uitgebreid. Gebruik deze module om in enkele minuten te bepalen welk vochtprofiel het meest waarschijnlijk is, welke tests je (eventueel) doet, en welke hoofdstukken je daarna gericht leest.
Belangrijk: de plek waar je vocht ziet is vaak niet de bron. Werk daarom altijd via de stappen hieronder.
Belangrijk: de plek waar je vocht ziet is vaak niet de bron. Werk daarom altijd via de stappen hieronder.
Snelle navigatie (hoofdstukken)
Stap 0 — Eerst stoppen of doorgaan?
Stop en handel eerst als één van deze punten geldt:
- Actieve lekkage (dak, leiding, afvoer) of water dat zichtbaar binnenkomt
- Elektriciteit in een vochtige zone
- Grote schimmelplekken (groter dan ~1–2 m²) of sterke gezondheidsklachten
- Houtrot / constructieve aantasting (balkkoppen, vloeren, dragende delen)
Als dit speelt: eerst veiligstellen + oorzaak stoppen. Daarna pas verder met de diagnose.
Stap 1 — Wanneer treedt het vocht op?
Kies wat het best past (meerdere opties zijn normaal):
- Na regen / storm / bepaalde windrichting → denk eerst aan infiltratie/doorslag (buitenschil, goten, aansluitingen).
- In winter of na lange afwezigheid → vaak condens op koude massa (verwarming/ventilatie-balans).
- Continu aanwezig → kan opstijgend vocht zijn, maar sluit eerst lekken en doorslag uit.
- Na douchen/koken/slapen → meestal condens/ventilatie (leefvocht).
- Sinds renovatie (isolatie, nieuwe vloer, afdichtende verf) → verhoogde kans op condens in constructie of “vocht opgesloten”.
Doel: oorzaakrichting bepalen vóór je gaat behandelen. Zie ook hoofdstuk 1.
Stap 2 — Waar zie je het?
Noteer: plek helpt, maar is niet beslissend. Water verplaatst zich vaak via de meest poreuze route.
- Onderste 0–100 cm → vaak (maar niet altijd) capillair/opstijgend of spatwater/afvoerproblemen.
- Hoeken/achter meubels → typisch condens + koudebrug + onvoldoende luchtstroming.
- Plafond/dakvlak → vaak dakdetail, condens onder dak, of lekkage.
- Rond ramen/deuren → infiltratie via aansluitingen of koudebruggen/condens.
- Kelder/souterrain/vloer → grondvocht, drainage, of waterdruk/infiltratie langs wanden.
Stap 3 — Snelle uitsluiters (verplicht)
Zonder deze checks is elke “oplossing” een gok:
- Goten/valpijpen/putjes (regards) en afvoer: lek, scheur, overloop, slecht loospunt.
- Buitenniveau (grond hoger dan vloer/plint) en afschot richting gevel.
- Installaties: watermeter-check (dichtzetten, kijken of er toch verbruik is), afvoeren, sifons.
- Recent “dichtgemaakt”: dampdichte verf, folie, bitumen aan binnenzijde.
- Isolatie: binnenisolatie zonder damprem of zonder ventilatie-strategie.
Als hier iets mis is: eerst herstellen, daarna opnieuw beoordelen. Zie hoofdstuk 5 (totaaloplossing / valkuilen).
Stap 4 — 2 eenvoudige tests (sterk aanbevolen)
Test A — Folietest (condens vs vocht uit muur)
Plak waterdichte folie 3–4 dagen op de plek.
- Vocht aan kamerzijde → condens
- Vocht aan muurzijde → constructief vocht (doorslag/capillair)
Lees: hoofdstuk 1 (testfolie + interpretatie).
Test B — Boorstof (richting van vocht)
Boor rustig, beoordeel boorstof:
- Droger naar binnen → condens (vocht van binnen)
- Natter naar binnen → infiltratie (vocht van buiten)
- Gelijkmatig vochtig → mogelijk capillair
Lees: hoofdstuk 1 (boorgat-methode).
Tip: gebruik voor alle afbeeldingen in dit dossier bij voorkeur deze aanpak: maximale breedte 100%, automatische hoogte, en een korte caption. Dit verbetert weergave op mobiel én desktop.
Stap 5 — Waarschijnlijk vochtprofiel (max. 2 tegelijk)
Gebruik je antwoorden + (bij voorkeur) de tests om één of twee profielen te kiezen. Combinaties komen vaak voor.
A — Condens dominant
Typisch bij hoeken/achter meubels, na douchen/koken, bij isolatie/afdichting zonder ventilatie.
B — Infiltratie/doorslag dominant
Typisch na regen/wind; vaak via goten, aansluitingen, scheuren, kozijnen.
C — Opstijgend vocht dominant
Typisch onderaan muren, zouten/salpeter, vloer/grondcontact, kelder/kruipruimte-effect.
D — Installatie/lek
Plotseling, lokaal, meter draait, vocht rond leidingen/afvoeren.
Eerst repareren; pas daarna afwerken (zie 4).
E — Combinatie (vaak!)
Bij tegenstrijdige signalen of meerdere “triggers”.
Lees altijd ook 5 (totaaloplossing / valkuilen).
Waar moet u extra op letten? (corrigeert uw interpretatie)
Kies niets vooraf. Gebruik dit pas na stap 5 om blind spots te voorkomen (hybride huizen komen veel voor).
Massieve traditionele steenbouw (longère/mas/natuursteen/vakwerk, vaak vóór 1948)
Extra risico: vocht opsluiten door cementpleister, dampdichte verf of ondoordachte binnenisolatie. Let op zouten (salpeter) en langzame droogtijd. Werk volgordelijk: buiten/bodem → ventilatie → pas dan isolatie.
Pavillon / parpaing (±1950–1975)
Extra risico: infiltratie rond kozijnen/lateien en koudebruggen; “opstijgend vocht” wordt hier vaak te snel aangenomen. Controleer detaillering buiten en ventilatie.
Placo–polystyreen / vroege isolatie (±1975–1990)
Extra risico: verborgen condens achter platen en nat isolatiemateriaal zonder zichtbare signalen. Ventilatie (VMC) en koudebruggen zijn vaak de sleutel.
Moderne bouw (1990–2012) en RT2012/RE2020 (na 2012)
Extra risico: ventilatie-falen of verkeerd gebruik (filters, onderhoud, inregeling). In “nieuwe” huizen kan condens optreden zonder lekkage: kijk naar ventilatiebalans en vochtproductie in huis.
Appartementen (oud/nieuw)
Extra risico: oorzaak ligt geregeld buiten uw woning (dak/gevel/leidingen/condities bij buren). Trek niet te snel conclusies uit één vochtplek.
Belangrijk: overweeg pas binnenafwerking (verf/behang/voorzetwand) nadat u de oorzaak onder controle heeft. Zie hoofdstuk 4.