Ouder worden in Frankrijk: het complete dossier

door | jul 7, 2026 | Ouderenzorg, Overlijden, Toolbox, Verzekeringen, Zorg en welzijn

Infographic ouder worden in Frankrijk

Infofrankrijk.com — dossier ouder worden

Alleen ouder worden in Frankrijk: als zelfstandig wonen niet meer gaat

Een praktisch en actueel stappenplan voor Nederlandstalige ouderen die alleen wonen, hun zelfstandigheid verliezen en de Franse hulpvraag niet zonder ondersteuning kunnen formuleren.

Peildatum: juli 2026 · Versie 2.3 · Doelgroep: alleenwonende Nederlandstalige ouderen in Frankrijk en hun formele of informele helpers

In het kort — drie stappen

  1. Direct gevaar? Bel 15 of 112. Zeg eerst uw adres.
  2. Vannacht niet veilig alleen? Bel uw huisarts of het ziekenhuis en zeg: « Je vis seul(e) et je ne peux plus rester chez moi sans aide. »
  3. Het gaat langzaam slechter? Vraag iemand die u vertrouwt om samen dit dossier door te nemen en de aanvragen te starten.
De rest van deze pagina is een naslagwerk, vooral bedoeld voor de persoon die u helpt.

De kern: organiseer onmiddellijk veiligheid, start Franse aanvragen en zoek parallel een passende woonvorm. Meld taalproblemen altijd expliciet en vraag bij beslissingen met grote gevolgen om een professionele tolk of gekwalificeerde adviseur.

Inhoud

  1. Begin hier: is thuisblijven nog veilig?
  2. Het actieplan voor de eerste 24 uur, 7 dagen en 30 dagen
  3. Wie doet wat in het Franse stelsel?
  4. Frans is een zorgbarrière: organiseer taalhulp
  5. De hulpvraag voorbereiden: één blad dat iedereen begrijpt
  6. APA en GIR: de hoofdroute voor verlies van zelfstandigheid
  7. Service autonomie à domicile: hulp en zorg thuis
  8. Het minimale veiligheidspakket voor iemand die alleen woont
  9. Woningaanpassing en hulpmiddelen
  10. Na een ziekenhuisopname: laat niemand onveilig naar huis gaan
  11. Tijdelijke oplossingen wanneer thuis direct niet meer kan
  12. Résidence autonomie: alleen bij voldoende zelfstandigheid
  13. Résidence services seniors: geen verzorgingshuis
  14. Accueil familial: kleinschalig wonen bij een erkend gastgezin
  15. EHPAD: wanneer deze stap reëel wordt
  16. EHPAD kiezen en aanvragen
  17. EHPAD-kosten en financiële hulp
  18. ASH: bijstand voor verblijfskosten
  19. ASPA en inkomen wanneer iemand alleen woont
  20. Fiscale tegemoetkomingen
  21. Als er geen kind, partner of mantelzorger beschikbaar is
  22. Personne de confiance en personne à prévenir
  23. Mandat de protection future: regelen vóórdat het te laat is
  24. Rechterlijke bescherming: sauvegarde, curatelle, tutelle en habilitation
  25. Directives anticipées en medische wensen
  26. Palliatieve zorg, diepe sedatie en de stand van de wet
  27. Terugkeer naar Nederland en Wlz
  28. Mishandeling, verwaarlozing en financiële uitbuiting
  29. Overlijden: vooraf regelen bij alleen wonen
  30. Noodkaart om af te drukken
  31. Volledige eindcheck voor vertrek uit de woning
  32. Officiële bronnen en nuttige adressen

1. Begin hier: is thuisblijven nog veilig?

Dit dossier is bedoeld voor een Nederlandstalige oudere die alleen woont en niet meer zonder hulp veilig en verantwoord thuis kan blijven. Het is ook bedoeld voor een buur, vriend, kind op afstand of andere helper die de situatie probeert te organiseren.

Direct handelen

Levensgevaar, val, ernstige benauwdheid, verwardheid of geen contact
Bel 15 of 112. Zeg eerst het adres.
Geen direct levensgevaar, maar vannacht alleen blijven is niet veilig
Bel de huisarts, de dienstdoende arts, het ziekenhuis of 15 voor beoordeling. Vraag expliciet om een évaluation sociale et médicale urgente.
De situatie verslechtert geleidelijk
Start tegelijk een APA-aanvraag, thuiszorgroute en onderzoek naar tijdelijk of permanent verblijf. Wacht niet tot de volgende crisis.

Belangrijk. "Nog thuis willen blijven" en "nog veilig alleen kunnen wonen" zijn niet hetzelfde. Wanneer eten, medicatie, persoonlijke verzorging, toiletgang, oriëntatie of alarmering niet meer betrouwbaar zijn geregeld, is alleen wonen zonder dagelijks toezicht niet langer een neutrale keuze.

Signalen dat zelfstandig wonen niet meer verantwoord is

  • Herhaald vallen, nachtelijke valincidenten of niet zelfstandig kunnen opstaan.
  • Medicatie vergeten, dubbel innemen of niet meer begrijpen waarvoor medicatie dient.
  • Niet meer voldoende eten of drinken; zichtbaar gewichtsverlies.
  • Gas, kookplaat, verwarming, deuren of kranen onveilig gebruiken.
  • Wassen, aankleden, toiletgang of incontinentiezorg niet meer zelf kunnen uitvoeren.
  • Desoriëntatie, verdwalen, wantrouwen, hallucinaties of ernstige geheugenproblemen.
  • Geen betrouwbare persoon die dagelijks controleert en bij uitval onmiddellijk kan handelen.
  • Na ziekenhuisopname naar huis worden gestuurd zonder dat hulp, maaltijden, medicatie en toegang tot de woning geregeld zijn.

2. Het actieplan voor de eerste 24 uur, 7 dagen en 30 dagen

Binnen 24 uur

  1. Leg vast wie de coördinatie tijdelijk op zich neemt.
  2. Maak een actuele lijst van medicatie, diagnoses, artsen, verzekeringen en contactpersonen.
  3. Regel een sleuteloplossing die hulpdiensten of een vertrouwd persoon toegang geeft.
  4. Controleer voedsel, drinken, verwarming, toilet, bed, telefoon en valgevaar.
  5. Vraag bij acuut verlies van zelfstandigheid om beoordeling door huisarts, ziekenhuis of département.

Binnen 7 dagen

  1. Neem contact op met het plaatselijke point d'information local, CLIC, CCAS of de sociale dienst van het département.
  2. Start de aanvraag voor APA à domicile of vraag bij een acute sociale of medische noodsituatie naar APA en urgence.
  3. Vraag een service autonomie à domicile (SAD) om een intake voor hulp en, waar aangeboden, verzorging of verpleging.
  4. Regel téléassistance, maaltijdbezorging en zo nodig dagelijkse medicatiecontrole.
  5. Vraag parallel informatie op over accueil temporaire, résidence autonomie, accueil familial en EHPAD.

Binnen 30 dagen

  1. Laat de woning en het functioneren beoordelen; maak een realistisch plan dat ook nachten en weekenden dekt.
  2. Dien zo nodig aanvragen in bij meerdere passende instellingen. Eén voorkeursinstelling is geen plan.
  3. Leg een personne de confiance, persoon die gewaarschuwd moet worden en noodcontacten schriftelijk vast.
  4. Bespreek een mandat de protection future zolang de betrokkene wilsbekwaam is.
  5. Bereken de eigen bijdrage en onderzoek APA, ASH, woonsteun, ASPA en fiscale tegemoetkomingen.

Werk parallel. Een thuiszorgaanvraag sluit een EHPAD-aanvraag niet uit. Voor iemand die alleen woont en snel achteruitgaat, moeten tijdelijke veiligheid, structurele thuiszorg en een alternatieve woonvorm gelijktijdig worden onderzocht.

3. Wie doet wat in het Franse stelsel?

InstellingRolWanneer inschakelen
DépartementAPA, beoordeling van verlies van zelfstandigheid, ASH en regie over veel ouderenzorgvoorzieningen.Bij structurele hulpbehoefte en financiering.
Point d'information local / CLICGratis lokaal informatieloket voor ouderen en hun helpers.Als eerste route naar diensten en voorzieningen.
CCAS / mairieLokale sociale ondersteuning, maaltijdvoorziening, formulieren, kwetsbarenregister en doorverwijzing.Voor praktische hulp dichtbij huis.
Service autonomie à domicile (SAD)Hulp en, afhankelijk van de organisatie, zorg of verpleging thuis. Oude benamingen SAAD, SSIAD en SPASAD kunnen lokaal nog zichtbaar zijn.Voor dagelijkse hulp en zorg thuis.
Médecin traitantMedische beoordeling, voorschriften en verwijzingen.Bij medische achteruitgang, verpleging, hulpmiddelen en cognitieve problemen.
Assistante socialeBrengt zorg, wonen, rechten en financiering samen.Voor complexe of urgente situaties, vooral na ziekenhuisopname.
DACOndersteunt professionals bij complexe zorg- en coördinatieproblemen.Wanneer meerdere medische en sociale partijen vastlopen.

De exacte naam en organisatie verschillen per département. Zoek daarom niet uitsluitend op "CLIC", maar ook op point d'information local personnes âgées, service autonomie of Maison des aînés.

4. Frans is een zorgbarrière: organiseer taalhulp

Wie in alledaags Frans redelijk functioneert, kan bij pijn, angst, gehoorproblemen, cognitieve achteruitgang of complexe administratie alsnog niet duidelijk uitleggen wat er misgaat. Dat is geen detail: een onvolledige hulpvraag kan leiden tot een te lichte beoordeling en een onveilig zorgplan.

Vraag om passende professionele ondersteuning

Bij medische toestemming, diagnose, wijziging van medicatie, psychiatrische of cognitieve beoordeling, levenseinde, juridische bescherming, notariële zaken of grote financiële beslissingen hoort een professionele tolk of gekwalificeerde adviseur te worden gevraagd. Een familielid of bekende kan ondersteunen, maar is daarbij geen volwaardige vervanging.

Nederlanders.fr: ervaringen en tips, geen hulporganisatie

Nederlanders.fr is een informeel forum van Nederlandstaligen in Frankrijk. U kunt er ervaringen uitwisselen en om lokale tips vragen; soms wijst een forumlid u de weg naar een tolk, thuiszorgdienst of instantie in de buurt. Het is echter geen hulporganisatie en geen vrijwilligersdienst: niemand is verplicht te reageren en niemand controleert wie reageert. Bouw er daarom geen zorgplan op, en deel in een openbaar bericht nooit medische gegevens, adresgegevens of toegangsinformatie.

Zinnen om het gesprek te openen

  • Je vis seul et je ne peux plus rester chez moi sans aide.Ik woon alleen en kan niet meer zonder hulp thuis blijven.
  • J'ai besoin d'une évaluation urgente de ma perte d'autonomie.Ik heb dringend een beoordeling van mijn verlies van zelfstandigheid nodig.
  • Je parle peu français. Pouvez-vous organiser un interprète professionnel ?Ik spreek weinig Frans. Kunt u een professionele tolk regelen?
  • Merci de parler lentement et de me donner les instructions par écrit.Spreek alstublieft langzaam en geef mij de instructies schriftelijk.

5. De hulpvraag voorbereiden: één blad dat iedereen begrijpt

Maak vóór ieder gesprek een korte, feitelijke samenvatting. Vermijd alleen de woorden "het gaat niet meer"; beschrijf wat concreet niet meer lukt.

Mijn situatie

Naam: ____________________________________________

Adres en toegangsinstructie: ___________________________

Ik woon: □ alleen □ met iemand die zelf geen zorg kan geven

Telefoon: __________________ Taal: __________________

Persoon die gewaarschuwd moet worden: __________________

Huisarts: __________________ Apotheek: _______________

Wat lukt niet meer: __________________________________

Valincidenten afgelopen maand: ________________________

Medicatieproblemen: __________________________________

Eten/drinken/gewichtsverlies: __________________________

Geheugen of desoriëntatie: _____________________________

Hulp die nu al komt: __________________________________

Wat is vandaag nodig: _________________________________

Neem mee: identiteitsbewijs, carte Vitale, mutuellekaart, medicatielijst, recente medische brieven, pensioen- en inkomensgegevens wanneer financiële hulp wordt aangevraagd, en huur- of eigendomsgegevens wanneer wonen of woningaanpassing aan de orde is.

6. APA en GIR: de hoofdroute voor verlies van zelfstandigheid

De Allocation personnalisée d'autonomie (APA) is bedoeld voor mensen van 60 jaar en ouder die in GIR 1 tot en met 4 worden ingedeeld. Er is geen inkomensgrens voor toegang; inkomen beïnvloedt wel de eigen bijdrage.

GIRPraktische betekenisMaximum plan d'aide 2026
GIR 1Zeer zware lichamelijke of cognitieve afhankelijkheid.€ 2.080,33 per maand
GIR 2Zware afhankelijkheid en veel dagelijkse hulp.€ 1.682,30 per maand
GIR 3Dagelijkse lichamelijke hulp noodzakelijk.€ 1.215,99 per maand
GIR 4Hulp nodig bij meerdere essentiële dagelijkse handelingen.€ 811,52 per maand
GIR 5–6Geen recht op APA; hulp is mogelijk via de eigen Franse pensioenkas (zie hieronder), het CCAS of een andere lokale regeling.Niet van toepassing

Bron: CNSA/DGCS, Montants applicables à l'APA au 1er janvier 2026; pour-les-personnes-agees.gouv.fr. Geraadpleegd 7 juli 2026.

De bedragen zijn plafonds van het hulpplan, geen automatisch uitbetaald vrij besteedbaar bedrag. Na een beoordeling thuis stelt het département vast welke hulp in het plan wordt opgenomen.

Bij spoed. Vraag expliciet naar APA en urgence. Bij een medische of sociale noodsituatie kent het département in 2026 een vast voorlopig forfait toe van € 1.040,17 per maand (de helft van het GIR 1-maximum), in afwachting van het definitieve plan.

APA wordt na overlijden niet op de nalatenschap teruggevorderd. Een onterecht ontvangen bedrag kan wel worden teruggevorderd.

Hulp via de Franse pensioenkas (GIR 5–6)

Naast het département kennen de Franse pensioenkassen een eigen, structureel hulpaanbod: de action sociale des caisses de retraite. Dit is bedoeld voor gepensioneerden in GIR 5 of 6 die geen APA ontvangen — voor dezelfde hulp sluiten beide regelingen elkaar uit. Het aanbod omvat onder meer huishoudelijke hulp, maaltijdbezorging, téléassistance en kleine woningaanpassingen, tegen een inkomensafhankelijke eigen bijdrage. Bij de Assurance retraite heet het hulpplan OSCAR, met een plafond van € 3.000 per begunstigde per jaar; in 2024 ontvingen ruim 274.000 gepensioneerden zo'n plan.

Voorwaarde: een Frans pensioen. Dit circuit loopt via de kas die uw pensioen uitbetaalt, niet via uw woonplaats. Wie uitsluitend AOW en Nederlands pensioen ontvangt en nooit in Frankrijk heeft gewerkt, valt hierbuiten en is aangewezen op de APA-route, het CCAS en de fiscale regelingen van sectie 20.

Voor wie wél (ook) een Frans pensioen ontvangt:

  • Assurance retraite (Cnav/Carsat): deze hulp geldt voor gepensioneerden van het régime général à titre principal. Bij een gemengde loopbaan — bijvoorbeeld een lange Nederlandse carrière met enkele Franse werkjaren — is niet op voorhand zeker dat aan die voorwaarde wordt voldaan. Leg de situatie in dat geval voor aan de Carsat van uw regio.
  • Agirc-Arrco (aanvullend pensioen voor ex-werknemers): hier volstaat het dat u een Agirc-Arrco-pensioen ontvangt, ook een klein bedrag. Voor 75-plussers zonder APA bestaan onder meer een tijdelijke aide à domicile (bij ziekte, terugkeer uit het ziekenhuis of afwezigheid van de vaste helper) en Sortir Plus: begeleide uitstapjes, door Agirc-Arrco betaald tot € 300 per jaar. Wie ooit als werknemer in Frankrijk heeft gewerkt, heeft vrijwel altijd Agirc-Arrco-punten opgebouwd; voor veel Nederlanders met een gemengde loopbaan is dit de meest toegankelijke route.
  • Ontvangt u pensioen uit meerdere Franse regimes, wend u dan tot de kas waarbij u de meeste trimesters heeft opgebouwd (na te gaan via info-retraite.fr).

Bronnen: pour-les-personnes-agees.gouv.fr (Les aides des caisses de retraite); lassuranceretraite.fr (chiffres clés 2024); Agirc-Arrco. Geraadpleegd juli 2026.

7. Service autonomie à domicile: hulp en zorg thuis

De actuele hoofdterm is service autonomie à domicile (SAD). De hervorming brengt hulp en zorg thuis dichter bij elkaar. In lokale registers kunnen nog de oudere namen SAAD, SSIAD of SPASAD staan.

Niet-medische dagelijkse hulp

  • opstaan, wassen, aankleden en toiletgang;
  • maaltijden bereiden en helpen eten;
  • schoonmaak, was en boodschappen;
  • begeleiding buitenshuis en sociaal contact;
  • controle of de dag veilig verloopt.

Medische en verpleegkundige zorg

Voor verpleegkundige handelingen is doorgaans een medisch voorschrift nodig. Een SSIAD of zorgcomponent van een SAD kan onder voorwaarden rechtstreeks door de Assurance Maladie worden gefinancierd. Zelfstandige verpleegkundigen werken eveneens op voorschrift; de vergoeding hangt af van de handeling, verzekeringsstatus, eventuele ALD en mutuelle.

Drie uitvoeringsvormen

VormPraktisch gevolg
PrestataireDe organisatie is werkgever en regelt planning en vervanging. Voor een kwetsbare alleenwonende meestal de veiligste basis.
MandataireDe organisatie ondersteunt, maar de oudere blijft juridisch werkgever.
Emploi direct / CESUDe oudere is zelf werkgever. Dit vraagt administratie, vervanging en toezicht; vaak ongeschikt wanneer niemand het beheer kan overnemen.

Een paar uur hulp is niet altijd genoeg. Controleer wie komt bij ziekte, 's avonds, 's nachts, in het weekend en tijdens vakantie. Een plan zonder vervanging is voor iemand die alleen woont geen robuust zorgplan.

8. Het minimale veiligheidspakket voor iemand die alleen woont

24/7 alarmering

Téléassistance met draagbare knop of valdetectie. Controleer responstijd, sleuteltoegang en wie na een alarm ter plaatse gaat.

Dagelijkse menselijke controle

Minstens één vast contactmoment. Alleen een automatische sensor is onvoldoende bij verwardheid, uitdroging of medicatiefouten.

Maaltijden en drinken

Portage de repas plus controle of de maaltijd werkelijk wordt gegeten. Zet drinkmomenten zichtbaar in het schema.

Medicatieveiligheid

Actuele lijst, pillendoos of geautomatiseerde dispenser, apotheekcontrole en zo nodig dagelijkse toediening.

Sleutel en woningtoegang

Veilige sleutelkluis of afgesproken sleutelhouder. Noteer de regeling bij de alarmeringsdienst.

Risicoregister mairie

Vraag inschrijving in het gemeentelijke register voor kwetsbare personen, onder meer relevant bij canicule, kou, stroomstoring of crisis.

Voeg een papieren noodmap toe op een vaste zichtbare plaats, zonder bankcodes, deurcodes of wachtwoorden. Vermeld contactpersonen, medicatie, allergieën, huisarts, mutuelle, personne de confiance, huisdieren en praktische toegangsinformatie.

9. Woningaanpassing en hulpmiddelen

Een aangepaste woning kan zelfstandigheid verlengen, maar lost geen gebrek aan toezicht, cognitieve achteruitgang of nachtelijke onveiligheid op.

MaPrimeAdapt' in 2026

Voor huishoudens met bescheiden of zeer bescheiden middelen kan MaPrimeAdapt' onder voorwaarden 50% of 70% van subsidiabele werkzaamheden financieren, binnen een plafond van € 22.000 exclusief btw. Begeleiding door een erkende AMO is verplicht. Tot de doelgroep behoren onder meer mensen van 70 jaar en ouder en mensen van 60 tot 69 jaar die aan de GIR-voorwaarde voldoen.

Bron: France Rénov' (france-renov.gouv.fr/aides/maprimeadapt). Geraadpleegd 7 juli 2026.

Mogelijke maatregelen: inloopdouche, beugels, antislipvloer, traplift, bredere doorgangen, aangepaste toegang, verlichting en elektrische bediening.

Begin niet met de werkzaamheden vóór formele toestemming. Laat eerst de situatie en subsidiabiliteit beoordelen. Bij snelle achteruitgang moet ook worden onderzocht of investeren in de huidige woning nog doelmatig is.

10. Na een ziekenhuisopname: laat niemand onveilig naar huis gaan

Een ontslagdatum is geen zorgplan. Vertel het ziekenhuis vóór ontslag dat de patiënt alleen woont, onvoldoende Frans spreekt en niet zelfstandig kan eten, lopen, wassen, medicatie beheren of hulp alarmeren.

Vraag vóór ontslag schriftelijk om

  • een gesprek met de assistante sociale;
  • een beoordeling of thuiskomst medisch en sociaal veilig is;
  • voorschriften voor thuisverpleging, hulpmiddelen en medicatie;
  • een concrete startdatum van thuiszorg — niet alleen een telefoonnummer;
  • maaltijdvoorziening en téléassistance;
  • ARDH (aide au retour à domicile après hospitalisation) via de Franse pensioenkas, wanneer de betrokkene een Frans pensioen ontvangt (zie sectie 6);
  • APA en urgence bij onmiddellijke en structurele hulpbehoefte;
  • tijdelijk verblijf, SMR/revalidatie of een andere overbruggingsoplossing wanneer thuis nog niet veilig is.

Franse formulering:
« La personne vit seule, ne parle pas suffisamment français et ne peut pas assurer seule les actes essentiels de la vie quotidienne. Le retour à domicile n'est pas sécurisé sans aides effectives dès le jour de sortie. »

11. Tijdelijke oplossingen wanneer thuis direct niet meer kan

OplossingGebruikAandachtspunt
Hébergement temporaire in EHPADEnkele dagen tot weken als overbrugging, na ziekenhuisopname of tijdens beoordeling.Beschikbaarheid verschilt; vraag meerdere instellingen.
Accueil de jourDagstructuur en toezicht, vaak bij cognitieve problemen.De avonden, nachten en het vervoer moeten apart geregeld zijn.
SMRMedische revalidatie en herstel na ziekte of operatie.Alleen op medische indicatie.
Accueil familialWonen bij een door het département erkend gastgezin.Controleer zorgzwaarte, continuïteit, vervanging en contract.
Logement temporaireTijdelijk aangepast wonen met diensten.Niet geschikt als permanent toezicht of zware verpleging nodig is.

12. Résidence autonomie: alleen bij voldoende zelfstandigheid

Een résidence autonomie biedt een zelfstandige woning, gemeenschappelijke voorzieningen en vaak maaltijden, alarmering en activiteiten. Deze woonvorm is bedoeld voor mensen die nog grotendeels zelfstandig zijn.

Voor iemand die niet meer zelf kan opstaan, toiletgang uitvoeren, medicatie beheren, hulp inschakelen of 's nachts veilig blijven, is een résidence autonomie zonder aanvullend zwaar zorgpakket meestal onvoldoende.

Controleer vooraf

  • Is er personeel aanwezig in de nacht?
  • Wie reageert bij een alarm en binnen welke termijn?
  • Mag en kan externe thuiszorg dagelijks komen?
  • Wat gebeurt er bij overgang naar GIR 1–4?
  • Kan men blijven bij cognitieve achteruitgang?
  • Welke diensten zijn inbegrepen en welke apart gefactureerd?

13. Résidence services seniors: geen verzorgingshuis

Een commerciële résidence services seniors biedt comfort, beveiliging en diensten, maar is doorgaans ontworpen voor zelfstandige of relatief zelfstandige bewoners. Het is geen EHPAD en biedt niet automatisch permanent medisch toezicht.

Marketing is geen zorggarantie. Een receptie, restaurant en noodknop betekenen niet dat iemand met zware afhankelijkheid daar veilig kan blijven. Laat schriftelijk vastleggen welke hulp 24 uur per dag werkelijk beschikbaar is en wat bij toenemende zorgbehoefte gebeurt.

14. Accueil familial: kleinschalig wonen bij een erkend gastgezin

Bij accueil familial woont de oudere bij een door het département erkende accueillant familial. De formule kan geschikt zijn voor iemand die nabijheid, toezicht en een huiselijke omgeving nodig heeft, zonder de schaal van een instelling.

Controleer

  • de officiële erkenning en het toezicht door het département;
  • de ervaring met de concrete zorgbehoefte;
  • nachtelijke aanwezigheid en vervanging bij ziekte of vakantie;
  • toegang tot huisarts en verpleegkundige zorg;
  • privacy, huisregels, huisdieren en bezoek;
  • de volledige maandlast en inzet van APA of ASH.

15. EHPAD: wanneer deze stap reëel wordt

Een EHPAD is een gemedicaliseerde woonvoorziening voor ouderen met verlies van zelfstandigheid. De medische en verpleegkundige bezetting verschilt per instelling. Vraag dus niet alleen "is er zorg?", maar wie er overdag, 's nachts en in het weekend aanwezig is.

Een EHPAD moet serieus worden onderzocht wanneer

  • de persoon dag en nacht toezicht nodig heeft;
  • er herhaald vallen, dwalen of ernstig medicatierisico is;
  • persoonlijke verzorging meerdere keren per dag nodig is;
  • thuiszorg niet beschikbaar, onvoldoende of niet betrouwbaar is;
  • de woning niet veilig aanpasbaar is;
  • er geen mantelzorger of lokale coördinator beschikbaar is;
  • terugkerende ziekenhuisopnames samenhangen met onveiligheid thuis.

Er bestaat geen bruikbare officiële landelijke wachttijd die voor iedere regio of instelling geldt. Beschikbaarheid verschilt sterk. Meld daarom parallel aan bij meerdere passende instellingen en vraag naar tijdelijke én permanente plaatsen.

16. EHPAD kiezen en aanvragen

Gebruik de officiële vergelijker

De officiële overheidswebsite toont per EHPAD kenmerken, actuele opgegeven tarieven, beschikbare soorten opvang en mogelijke steun. De aanvraag verloopt afhankelijk van de instelling via ViaTrajectoire of via het landelijke toelatingsformulier.

Officiële EHPAD-vergelijker

Vergelijk niet alleen de kamerprijs

  • Totale prijs: hébergement plus afhankelijkheidsdeel.
  • ASH-erkenning van de plaats.
  • Alzheimer/PASA/UHR of andere gespecialiseerde voorzieningen.
  • Nachtbezetting en medische continuïteit.
  • Bereikbaarheid van huisarts, ziekenhuis en familie of helpers.
  • Mogelijkheid van tijdelijk verblijf.
  • Beleid bij verdere achteruitgang en palliatieve fase.
  • Communicatie met een Nederlandstalige contactpersoon op afstand.

ViaTrajectoire. Waar beschikbaar kan één digitaal dossier naar meerdere instellingen worden gestuurd. Bewaar een lijst met datum, contactpersoon, status en ontbrekende stukken per instelling.

17. EHPAD-kosten en financiële hulp

De factuur bestaat in hoofdzaak uit:

DeelInhoudFinanciering
HébergementKamer, maaltijden, schoonmaak en basisdiensten.Bewoner; eventueel woonsteun en ASH.
DépendanceOndersteuning door verlies van zelfstandigheid.Eigen deel; APA en établissement kan bijdragen.
SoinsHet medische zorgbudget van de instelling.Assurance Maladie; niet als gewone kamerpost aan de bewoner gefactureerd.

Gebruik voor een raming uitsluitend de actuele instellingstarieven en de officiële restkostenberekening. Landelijke gemiddelden zijn voor een individuele keuze te onnauwkeurig.

Mogelijke tegemoetkomingen

  • APA en établissement;
  • APL of ALS, afhankelijk van woning en instelling;
  • ASH bij onvoldoende middelen en een daarvoor toegelaten plaats;
  • belastingvermindering voor bepaalde resterende verblijf- en afhankelijkheidskosten.

18. ASH: bijstand voor verblijfskosten

De aide sociale à l'hébergement (ASH) kan onder voorwaarden een deel van de verblijfskosten dekken wanneer eigen middelen onvoldoende zijn. De instelling of plaats moet doorgaans voor ASH zijn toegelaten.

  • Het département onderzoekt inkomen en vermogen.
  • Ook onderhoudsplichtige familieleden kunnen in het onderzoek worden betrokken; kleinkinderen zijn bij een aanvraag voor een grootouder vrijgesteld van deze onderhoudsplicht.
  • De bewoner houdt in 2026 in beginsel minimaal 10% van de inkomsten, en nooit minder dan € 125 per maand (1% van de jaar-ASPA, afgerond op de hele euro), voor persoonlijke uitgaven.
  • ASH kan, anders dan APA, onder voorwaarden worden teruggevorderd, onder meer uit de nalatenschap.

Bronnen: Service-Public.fr, fiche F2444; CNSA/DGCS-tarieventabel 1 januari 2026. Geraadpleegd 7 juli 2026.

Vraag ASH tijdig aan. Controleer vóór opname of de gekozen plaats ASH-toegelaten is en welke aanvraagtermijn het département hanteert.

19. ASPA en inkomen wanneer iemand alleen woont

De allocation de solidarité aux personnes âgées (ASPA) vult onder voorwaarden een laag pensioeninkomen aan. Voor een alleenstaande geldt vanaf 1 januari 2026 een maandgrens van € 1.043,59 bruto; het werkelijk uitgekeerde bedrag is afhankelijk van de overige inkomsten en de persoonlijke situatie.

Bron: Service-Public.fr, fiche F16871 (revalorisatie per 1 januari 2026). Geraadpleegd 7 juli 2026.

ASPA kan boven een wettelijke nalatenschapsgrens worden teruggevorderd. Laat vóór aanvraag beoordelen welke gevolgen dit in de concrete situatie kan hebben.

20. Fiscale tegemoetkomingen

Diensten aan huis

Voor kwalificerende diensten aan huis bestaat in beginsel een belastingkrediet van 50% over het deel dat werkelijk zelf is betaald, dus nadat APA en andere tegemoetkomingen zijn afgetrokken. Jaarplafonds en verhogingen hangen af van de situatie.

Verblijf in een EHPAD

Voor bepaalde zelf gedragen hébergement- en dépendancekosten kan een belastingvermindering gelden van 25%, binnen het wettelijke uitgavenplafond. Bewaar facturen en bewijs van ontvangen steun.

Geen dubbele tegemoetkoming. Hetzelfde kostenbestanddeel kan niet nogmaals fiscaal worden opgevoerd wanneer het al door APA, PCH of een andere steun is vergoed.

21. Als er geen kind, partner of mantelzorger beschikbaar is

Voor alleenwonenden zonder nabij netwerk moet de organisatie niet impliciet op "familie" worden gebouwd. Leg per taak vast wie verantwoordelijk is.

TaakWie kan dit formeel doen?
Dagelijkse hulpSAD, professionele hulp, verpleegkundige of instelling.
Medische informatie ontvangen en ondersteunenPersonne de confiance, met toestemming van de betrokkene.
Bij nood gewaarschuwd wordenPersonne à prévenir; dit kan iemand anders zijn dan de personne de confiance.
Geld en administratie beherenGevolmachtigde binnen duidelijke grenzen, mandataire of wettelijke vertegenwoordiger.
Juridische vertegenwoordiging bij onbekwaamheidMandataire krachtens mandat de protection future of een door de rechter ingestelde maatregel.
ZorgcoördinatieAssistante sociale, SAD, arts en bij complexe situaties DAC; verantwoordelijkheden schriftelijk vastleggen.

Een vriendelijke buur is geen zorgsysteem. Vrijwillige hulp is waardevol, maar mag niet de enige voorziening zijn voor medicatie, nachtelijke incidenten, geldbeheer of beslissingen bij onbekwaamheid.

22. Personne de confiance en personne à prévenir

Een personne de confiance ondersteunt bij medische gesprekken en kan de wensen van de patiënt overbrengen wanneer deze zich niet meer kan uiten. De aanwijzing gebeurt schriftelijk en wordt medeondertekend door de aangewezen persoon.

Een personne à prévenir is degene die bij een praktisch of medisch voorval wordt gebeld. Dat hoeft niet dezelfde persoon te zijn.

Leg beide vast

  • volledige naam, telefoonnummer en e-mail;
  • relatie tot de betrokkene;
  • welke taal de persoon spreekt;
  • toestemming om informatie te ontvangen;
  • een reservecontact wanneer de eerste persoon niet bereikbaar is.

Een personne de confiance is niet automatisch bewindvoerder, erfgenaam, gevolmachtigde of professionele tolk.

23. Mandat de protection future: regelen vóórdat het te laat is

Met een mandat de protection future kan een wilsbekwame persoon vooraf iemand aanwijzen die later persoonlijke en/of vermogensrechtelijke belangen behartigt wanneer hij of zij dat zelf niet meer kan.

Het mandaat kan onderhands of notarieel worden opgesteld. De reikwijdte, controle en mogelijkheden verschillen. Bij vastgoed of complex vermogen is notarieel advies doorgaans aangewezen.

Neem minimaal op

  • bankzaken, belastingen, verzekeringen en vaste lasten;
  • contact met zorginstanties en instellingen;
  • beheer of verkoop van de woning, voor zover juridisch mogelijk en gewenst;
  • toezicht op de mandataris en periodieke verantwoording;
  • een vervanger wanneer de eerste mandataris uitvalt;
  • uitdrukkelijke grenzen: wat mag juist niet?

Wilsbekwaamheid is beslissend. Wanneer iemand de betekenis en gevolgen niet meer kan overzien, kan een nieuw mandaat niet eenvoudig alsnog worden opgesteld. Dan kan een rechterlijke beschermingsmaatregel nodig zijn.

24. Rechterlijke bescherming: sauvegarde, curatelle, tutelle en habilitation

Wanneer iemand zijn belangen niet meer voldoende kan behartigen en er geen bruikbaar mandaat is, bestaan verschillende beschermingsmaatregelen. De rechter kiest een maatregel die zo licht mogelijk en zo zwaar als noodzakelijk is.

MaatregelHoofdlijn
Sauvegarde de justiceTijdelijke, lichte bescherming; betrokkene behoudt in beginsel handelingsmogelijkheden.
CuratelleBijstand bij belangrijke handelingen; de precieze vorm kan verschillen.
TutelleVertegenwoordiging bij handelingen die de rechter onder de maatregel brengt.
Habilitation familialeEen familielid krijgt bevoegdheid om bepaalde of brede handelingen te verrichten.

Een aanvraag vereist onder meer een medisch certificaat van een arts op de officiële lijst van de procureur. Het gereguleerde tarief voor dit certificaat bedraagt € 192 (€ 160 exclusief btw); reiskosten kunnen erbij komen. De bevoegde rechter is de juge des contentieux de la protection.

Bron: Service-Public.fr, fiche F21667. Geraadpleegd 7 juli 2026.

25. Directives anticipées en medische wensen

Directives anticipées leggen schriftelijk vast welke behandelingen iemand aan het levenseinde wel of niet wenst wanneer die persoon zijn wil niet meer kan uiten. Zij moeten toegankelijk zijn voor artsen en de personne de confiance.

  • Gebruik het officiële model of een eigen duidelijke verklaring.
  • Vermeld identiteit, datum en handtekening.
  • Bespreek de tekst met de huisarts.
  • Geef kopieën aan de personne de confiance en relevante zorginstelling.
  • Noteer in de noodmap waar het origineel ligt.

De arts moet de directives in beginsel volgen, met beperkte wettelijke uitzonderingen, waaronder een acute situatie waarin eerst moet worden beoordeeld en een collegiaal vastgestelde kennelijke ongeschiktheid voor de medische situatie.

26. Palliatieve zorg, diepe sedatie en de stand van de wet

Palliatieve zorg richt zich op comfort, pijn- en symptoombehandeling, begeleiding en kwaliteit van leven. Zij kan thuis, in het ziekenhuis, in een gespecialiseerde eenheid of in een instelling worden georganiseerd, afhankelijk van lokale beschikbaarheid en medische haalbaarheid.

De wet van 26 mei 2026 (loi n° 2026-404) versterkt het recht op gelijke toegang tot palliatieve en begeleidende zorg en introduceert onder meer maisons d'accompagnement et de soins palliatifs als tussenvorm tussen thuis en ziekenhuis. Bespreek bij ernstige ziekte tijdig wie coördineert en of thuiszorg werkelijk dag en nacht kan worden gedragen.

Sédation profonde et continue jusqu'au décès is onder strikte wettelijke en medische voorwaarden mogelijk. Dit is geen gewone slaapmedicatie en geen euthanasie.

Stand 7 juli 2026. De wet van 26 mei 2026 betreft uitsluitend palliatieve en begeleidende zorg. Het afzonderlijke wetsvoorstel over een recht op hulp bij sterven (aide à mourir) is op 30 juni 2026 opnieuw aangenomen door de Assemblée nationale, maar op 7 juli 2026 door de Senaat verworpen. De Assemblée nationale kan in een laatste lezing alsnog het definitieve woord krijgen. Op de peildatum is er geen geldende wet die actieve euthanasie of hulp bij sterven toestaat. Controleer deze passage bij iedere bijwerking van dit dossier.

27. Terugkeer naar Nederland en Wlz

Terugkeer kan aantrekkelijk lijken wanneer taal, netwerk of zorg in Frankrijk tekortschiet. Maar woning, verzekering en langdurige zorg moeten vóór vertrek concreet zijn geregeld.

Wlz

Een Wlz-aanvraag kan vanuit Frankrijk bij het CIZ worden voorbereid of ingediend. Een indicatie betekent niet automatisch dat de zorg onmiddellijk beschikbaar of verzekerd is. Er kan een wachttijd van maximaal twaalf maanden gelden; de Nederlandse zorgverzekeraar beoordeelt of en hoe lang. Tijdens een toepasselijke wachttijd kunnen kosten van verblijf in een Wlz-instelling voor eigen rekening komen.

Controleer vóór remigratie

  • CIZ-indicatie en medisch dossier;
  • oordeel van de Nederlandse zorgverzekeraar over Wlz-verzekering en wachttijd;
  • inschrijving, woonadres en feitelijke beschikbaarheid van zorg of instelling;
  • overbrugging gedurende een eventuele wachttijd;
  • verkoop of beheer van de Franse woning;
  • vervoer dat medisch verantwoord is;
  • wie tijdens de overgang verantwoordelijk is.

Vertrek niet op basis van een mondelinge verwachting. Zorg dat indicatie, verzekeringspositie, verblijfplaats en startdatum schriftelijk zijn bevestigd.

28. Mishandeling, verwaarlozing en financiële uitbuiting

Kwetsbare alleenwonenden lopen risico op verwaarlozing, druk, diefstal of financieel misbruik — ook door bekenden of hulpverleners.

  • Bel bij direct gevaar 17, 15 of 112.
  • Bel 3133 bij (vermoeden van) mishandeling, verwaarlozing of financiële uitbuiting van een kwetsbare volwassene. Het nummer is gratis en dagelijks bereikbaar van 9.00 tot 20.00 uur. Het vervangt sinds 1 maart 2026 het vroegere nummer 3977.
  • Informeer arts, sociale dienst, département of politie/gendarmerie, afhankelijk van de ernst.

Bron: info.gouv.fr, "Le 3133 pour signaler des maltraitances envers un adulte vulnérable". Geraadpleegd 7 juli 2026.

Waarschuwingssignalen

  • onverklaarde geldopnames of nieuwe "leningen";
  • iemand die contact met anderen verhindert;
  • handtekeningen die niet worden begrepen;
  • slechte hygiëne, uitdroging of onbehandelde wonden ondanks betaalde hulp;
  • dreiging met verlies van hulp of huisvesting;
  • verdwenen sieraden, documenten of bankpassen.

29. Overlijden: vooraf regelen bij alleen wonen

Een beperkte voorafgaande regeling voorkomt dat na overlijden woning, huisdieren, uitvaart en buitenlandse familie onbeheerd blijven.

Leg schriftelijk vast

  • wie onmiddellijk moet worden gewaarschuwd;
  • gegevens van huisarts, uitvaartondernemer en notaris;
  • uitvaartwensen en eventuele uitvaartverzekering;
  • wie voor huisdieren zorgt en toegang tot voer en dierenartsgegevens;
  • wie de woning mag beveiligen en lopende voorzieningen controleert;
  • waar testament, eigendomspapieren en identiteitsdocumenten liggen.

In Europees Frankrijk moet begrafenis of crematie in beginsel plaatsvinden vanaf 24 uur na overlijden en uiterlijk 14 kalenderdagen na de dag van overlijden (de termijn loopt vanaf de dag ná het overlijden), behoudens wettelijke uitzondering of toestemming van de prefect.

Bron: décret n° 2024-790 van 10 juli 2024; Service-Public.fr. Geraadpleegd 7 juli 2026.

30. Noodkaart om af te drukken

FICHE D'URGENCE — JE VIS SEUL(E)

Nom / naam: _______________________________________

Adresse complète: __________________________________

Boîte à clés / accès: oui – non. Code connu de: ______________ Tél. ___________

Date de naissance: _________________________________

Médecin traitant: __________________ Tél. ___________

Personne à prévenir: ______________ Tél. ___________

Personne de confiance: _____________ Tél. ___________

Allergies: _________________________________________

Traitements importants: _____________________________

Maladies importantes: ______________________________

Mutuelle: __________________________________________

Animal à domicile: _________________________________

Langue: Néerlandais. Je parle peu français.

EN CAS D'URGENCE : 15 ou 112

Schrijf nooit een deurcode, pincode of wachtwoord op deze kaart. Noteer alleen wíe de code kent en hoe die persoon bereikbaar is. De kaart bevat het adres en kan zoekraken of in verkeerde handen komen.

31. Volledige eindcheck voor vertrek uit de woning

Zorg en veiligheid

  • Er is een schriftelijke beoordeling waarom thuisblijven niet meer veilig is.
  • Er is een oplossing voor elke dag, nacht, weekend en uitval van personeel.
  • Medicatie, maaltijden, toiletgang, hygiëne en vervoer zijn geregeld.
  • De nieuwe woonplek past bij de actuele én verwachte zorgzwaarte.

Administratie

  • APA/ASH/woonsteun en fiscale gevolgen zijn onderzocht.
  • Identiteit, verzekering, pensioen, bank en contactgegevens zijn actueel.
  • Niemand gebruikt wachtwoorden of codes van de oudere.
  • Post wordt doorgestuurd of door een formeel bevoegde persoon beheerd.

Woning en eigendommen

  • Huur of eigendom, verzekering, nutsvoorzieningen en beveiliging zijn geregeld.
  • Waardevolle spullen en documenten zijn geïnventariseerd.
  • Huisdieren hebben een concrete opvangplek.
  • Verkoop of verhuur gebeurt alleen met geldige bevoegdheid en onafhankelijk advies.

Communicatie

  • Instelling en zorgverleners weten dat de bewoner Nederlandstalig is.
  • Er is één hoofdcontact en één reservecontact.
  • Belangrijke afspraken worden schriftelijk bevestigd.
  • Professionele tolkhulp wordt gebruikt bij beslissingen met grote medische of juridische gevolgen.

32. Officiële bronnen en nuttige adressen

Peildatum: juli 2026. Regels, bedragen, lokale organisatie en parlementaire behandeling kunnen veranderen. Controleer bedragen en procedures altijd bij de bevoegde officiële instantie. Dit dossier vervangt geen individuele medische, juridische, notariële of fiscale advisering.

Vragen over dit onderwerp?

Voor oriënterende vragen over ouderenzorg, aanvragen en instanties in Frankrijk kunt u Café Claude gebruiken, de digitale assistent van dit kennisnetwerk. Deel geen wachtwoorden, bankcodes of volledig medisch dossier. Bij spoed: 15 of 112.

Stel uw vraag aan Café Claude

Infofrankrijk.com is een onafhankelijk kennisplatform. Abonnees houden dossiers zoals dit actueel en toegankelijk. Word abonnee.

© 2026 Communities Abroad / Infofrankrijk.com. Overname uitsluitend met bronvermelding.

Dit dossier geeft algemene informatie. Lokale uitvoering verschilt per département en individuele omstandigheden kunnen een andere route vereisen.

Café Claude