Een gids voor de praktische route naar een diploma
Het ‘Lycée Professionnel’ (LP) is een cruciaal onderdeel van het Franse onderwijssysteem. Maar voor wie is het? Wat leer je er? En wat zijn de recente veranderingen? We beantwoorden de vijf belangrijkste vragen.
1. Welke leerlingen gaan naar het Lycée Professionnel?
Het Lycée Professionnel (LP) is bedoeld voor leerlingen die direct na het collège (na de 3e) een specifiek vak willen leren. Dit is vaak een uitstekende keuze voor leerlingen die:
- Praktisch zijn ingesteld en graag met hun handen werken.
- De theorie direct willen toepassen in de praktijk.
- Moeite hebben met het puur theoretische karakter van het ‘lycée général’.
- Al een duidelijk idee hebben van een sector waarin ze willen werken (bv. horeca, techniek, zorg, design).
Het LP is geen ‘mindere’ route, maar een andere weg naar een volwaardig diploma en een goede baan. De relatie met docenten is vaak directer en de klassen zijn kleiner dan op een lycée général.
2. Welke mogelijkheden en diploma’s zijn er?
Het LP biedt twee hoofddiploma’s:
- De CAP (Certificat d’Aptitude Professionnelle)
- Een opleiding van 2 jaar.
- Zeer gericht op een specifiek beroep (bv. bakker, kapper, loodgieter, elektricien).
- Bedoeld om na het diploma direct te gaan werken.
- De Bac Pro (Baccalauréat Professionnel)
- Een opleiding van 3 jaar (Seconde, Première, Terminale).
- Bereidt voor op een beroep, maar houdt ook de optie open voor doorstuderen (zie vraag 5).
- In het eerste jaar (Seconde) kiezen leerlingen vaak een ‘famille de métiers’: een brede sector (bv. ‘Horeca’ of ‘Digitale Transitie’) waarna ze zich in het tweede jaar specialiseren.
Let op: waar is de BEP gebleven?In de tekst werd de BEP (Brevet d’Études Professionnelles) genoemd als een ’tussendiploma’. Dit is sinds 2021 veranderd. De BEP is geen zelfstandig diploma meer dat men ‘op zak heeft’. Het is vervangen door een attestation de réussite intermédiaire binnen de 3-jarige Bac Pro. Dit is een administratieve bevestiging, maar niet een diploma zoals de CAP.
3. Gaan de leerlingen iedere dag naar school? (De 2 routes)
Nee, praktijk is een kernonderdeel. Een leerling kan de opleiding op twee manieren volgen:
Route 1: De ‘Voie Scolaire’ (Schoolroute)
Dit is de meest voorkomende route. De leerling is een fulltime student op het lycée en volgt algemene vakken (Frans, wiskunde) en professionele vakken (in werkplaatsen, keukens, etc.). Een groot deel van de opleiding bestaat uit verplichte stages, genaamd PFMP (Périodes de Formation en Milieu Professionnel).
BELANGRIJKE UPDATE (Hervorming 2023): Deze stages (PFMP) worden nu door de staat betaald aan de leerling:
| Jaar | Vergoeding per week stage |
|---|---|
| Seconde (1e jaar Bac Pro / 1e jaar CAP) | € 50 |
| Première (2e jaar Bac Pro / 2e jaar CAP) | € 75 |
| Terminale (3e jaar Bac Pro) | € 100 |
Extra mogelijkheid: Stages (PFMP) in het buitenlandLeerlingen worden actief aangemoedigd om een deel van hun verplichte stages (PFMP) in het buitenland te doen. Dit wordt officieel ondersteund en gefinancierd, meestal via het Erasmus+ programma.
- De stage telt volledig mee voor het Franse diploma.
- De leerling ontvangt een Erasmus+ beurs (bovenop de standaard stagevergoeding) om reis- en verblijfskosten te dekken.
Dit is bijzonder interessant voor Nederlandse gezinnen in Frankrijk. Een leerling kan zo bijvoorbeeld stage lopen bij een Nederlands bedrijf en eventueel bij familie verblijven. Andersom is het voor Nederlandse stagegevers een unieke kans om een (vaak) Franssprekende stagiair in huis te hebben.
Route 2: De ‘Voie par Apprentissage’ (Leerlingroute)
De leerling is hier geen ‘stagiair’ maar een ‘apprenti’ (leerling-werknemer).
- De leerling tekent een arbeidscontract met een bedrijf en volgt de opleiding via een CFA (Centre de Formation d’Apprentis).
- De leerling ontvangt een maandelijks salaris (een percentage van het minimumloon, afhankelijk van leeftijd).
- Het ritme is vaak 2 weken werken, 1 week school.
4. Wat is het verschil met een Baccalauréat Général?
Het verschil is het doel van de opleiding:
- Een Bac Général is theoretisch en abstract. Het bereidt leerlingen voor op lange vervolgstudies, voornamelijk aan de universiteit of in ‘classes préparatoires’.
- Een Bac Professionnel is concreet en toegepast. Het bereidt leerlingen voor op een specifiek beroep. Na het diploma kan een leerling direct gaan werken óf doorstromen naar een korte vervolgopleiding (zoals een BTS – Brevet de Technicien Supérieur). Studeren aan de universiteit kan wel, maar is vaak te theoretisch en sluit niet goed aan.
Ten onrechte heeft het Bac Pro bij het grote publiek soms minder status dan een Bac Général. Voor leerlingen die niet ‘schools’ zijn maar wel zeer gemotiveerd voor een vak, is dit echter een zeer interessante optie. In een land met werkloosheid is het een route die direct naar een baan kan leiden.
5. Waar vinden leerlingen een plek?
In alle sectoren van het bedrijfsleven is vraag naar goed opgeleide vakmensen. Sommige bedrijven zoeken specifiek naar CAP-gediplomeerden (bv. bakkers, kappers), terwijl anderen juist Bac Pro-leerlingen zoeken die kunnen doorgroeien (bv. techniek, communicatie).
Het komt zeer vaak voor dat leerlingen al tijdens hun stages een baan aangeboden krijgen.
Om de juiste sector en school te vinden, is het raadzaam een CIO (Centre d’Orientation et d’Information) te bezoeken en vooral naar de ‘journées portes ouvertes’ (open dagen) van de lycées te gaan. Begin hier vroeg mee (in de 4e of begin 3e), want de mogelijkheden zijn enorm.
Tekst geactualiseerd in 2025 op basis van een origineel door Mariette Sobels en bewerkt door Mieke Kriens. We zijn hen beide erkentelijk voor hun oorspronkelijke bijdrage.
Bronnen
[1] Ministère de l’Éducation Nationale – La réforme du lycée professionnel
[2] Service-Public.fr – Lycée professionnel: CAP et bac pro
[3] ONISEP – La Voie Professionnelle
[4] Agence Erasmus+ France – Enseignement et Formation Professionnels