Als Nederlander of Vlaming die in Frankrijk woont, kunt u (onder voorwaarden) stemmen bij de gemeenteraadsverkiezingen (élections municipales). Dat systeem werkt anders dan in Nederland: geen automatische stempas, andere stembiljetten, en vaak twee stemrondes. Hieronder staat een praktisch overzicht
van wat u moet doen en wat u op de stemdag kunt verwachten.
1) Zonder inschrijving géén stemrecht
In Frankrijk moet u zelf ingeschreven staan op de kiezerslijst van uw gemeente (listes électorales). Voor EU-burgers (dus ook NL/BE) bestaat hiervoor het officiële formulier Cerfa n°12670*02. Inschrijving kan online of via de mairie.
- Heeft u zich ingeschreven? Controleer daarna ook of de inschrijving is verwerkt.
- Zonder inschrijving ontvangt u geen (of geen bruikbare) steminformatie voor uw bureau de vote.
2) Wie mag stemmen (en waarop)?
EU-burgers die in Frankrijk wonen en op de kiezerslijst staan, mogen stemmen bij de gemeenteraadsverkiezingen. U stemt daarmee op de samenstelling van de gemeenteraad; de gemeenteraad kiest vervolgens de burgemeester.
3) Lijsten, partijen en programma’s: hoe zit dat lokaal?
In Frankrijk zijn er kandidatenlijsten (of “lijsten”) met namen. In grotere gemeenten zijn die lijsten vaak duidelijker politiek “gekleurd” (partijgebonden of coalities), terwijl in kleinere gemeenten het vaak om lokale teams gaat en persoonlijke bekendheid zwaarder kan wegen dan een partijlijn.
Vrijwel altijd presenteren kandidaten/lijsten een lokaal programma (programme municipal): concrete plannen over bijvoorbeeld verkeersveiligheid, voorzieningen, ruimtelijke ordening, belastingen of verenigingsleven. Die programma’s worden vaak huis-aan-huis verspreid, gepubliceerd op lokale kanalen of besproken in bijeenkomsten.
4) Hoe stemt u in het stemlokaal (praktisch)?
Frankrijk werkt doorgaans met voorgedrukte stembiljetten per lijst. U pakt het biljet van de lijst waarop u wilt stemmen, gaat het stemhokje in, doet het biljet in een envelop en deponeert die in de stembus. Daarna tekent u af op de kiezerslijst. Er is dus geen Nederlands systeem met één groot stembiljet en een rood potlood.
5) Eén ronde of twee rondes: waarom twee data?
Gemeenteraadsverkiezingen kennen in de regel twee rondes (eerste ronde en, indien nodig, een tweede ronde). Als in de eerste ronde geen duidelijke meerderheid ontstaat volgens de wettelijke regels, volgt een tweede ronde.
Dit systeem is bedoeld om tot een stabiele meerderheid in de gemeenteraad te komen.
6) Kunt u niet komen stemmen? Regel een volmacht (procuration)
Bent u op één (of beide) stemdagen afwezig, dan kunt u iemand anders voor u laten stemmen via een volmacht (procuration). Dit regelt u vooraf. In de praktijk kan dit via de officiële dienst Maprocuration (met identificatie) en/of via politie/gendarmerie volgens de instructies voor uw situatie.
Checklist: dit doet u vóór de verkiezingen
- Sta ik ingeschreven op de listes électorales (EU-burger: Cerfa 12670*02)?
- Weet ik mijn bureau de vote (stemlokaal) en adres?
- Kan ik op beide mogelijke stemdata? Zo niet: volmacht (procuration) tijdig regelen.
- Heb ik de kandidatenlijsten en programma’s van mijn gemeente bekeken (zie hieronder)?
7) Kandidatenlijst per gemeente: waar vindt u die officieel?
Ja: er bestaat per gemeente een officiële kandidatenlijst (of meerdere lijsten) voor de verkiezing.
Belangrijk om te weten: die lijst is verkiezingsgebonden en wordt doorgaans gepubliceerd
via (1) de préfecture van uw departement en (2) nationale verkiezingsinformatie van het ministerie.
Praktische route (snel en betrouwbaar):
1) Bepaal uw gemeente en departement.
2) Zoek op de website van uw préfecture naar het dossier:
“Élections municipales 2026” → “Candidatures” → “Listes candidates” (vaak PDF).
3) Controleer ook de landelijke verkiezingspagina’s van het ministerie voor algemene informatie en verwijzingen.
Waarom niet “via BAN/API”? De Base Adresse Nationale (BAN) bevat adressen/INSEE-codes, geen verkiezings- of kandidateninformatie.
Technisch kunt u BAN wél gebruiken om een gemeente (INSEE) te herkennen, maar de kandidatenlijst zelf komt uit prefectuur-/ministeriële publicaties.
Tip: gebruik bij het zoeken in Google of DuckDuckGo de combinatie:
“préfecture + [uw departement] + municipales 2026 + listes candidates”.
Dat levert in de praktijk sneller de juiste officiële PDF of pagina op dan “algemeen nieuws”.
Bronnen (officieel)
- Inschrijving EU-burger gemeenteraadsverkiezingen (Cerfa 12670*02) – Service-Public:
https://www.service-public.gouv.fr/particuliers/vosdroits/R16026
- Overzicht gemeenteraadsverkiezingen (regels o.a. afhankelijk van gemeentegrootte) – Service-Public:
https://www.service-public.gouv.fr/particuliers/vosdroits/F1952
- Volmacht stemmen (procuration) – Service-Public:
https://www.service-public.gouv.fr/particuliers/vosdroits/F1604
- Maprocuration (officiële dienst) – Service-Public (tele-service):
https://www.service-public.gouv.fr/particuliers/vosdroits/R58939
| Portaal:
https://www.maprocuration.gouv.fr/
- Verkiezingsinformatie (ministerie) – Les élections en France:
https://www.elections.interieur.gouv.fr/