Wie in Frankrijk woont of er een woning heeft, loopt vroeg of laat op dezelfde vraag vast: welke instantie hoort bij mijn gemeente, en waar zit die precies? Welke préfecture is bevoegd voor mijn departement, onder welke CAF en welke CPAM val ik, waar staat het belastingkantoor, wie is bevoegd bij een aangifte, de gendarmerie of de politie, en waar zit het dichtstbijzijnde France Services-loket? Die gegevens staan verspreid over tientallen losse Franse overheidssites, elk met een eigen zoekfunctie en een eigen logica.
Het instrument hieronder brengt ze samen. U vult uw gemeente of postcode in en krijgt per instantie het officiële adres, de contactgegevens en, waar beschikbaar, de openingstijden. De gegevens worden rechtstreeks opgehaald uit twee officiële bestanden van de Franse overheid: de Géoplateforme van het IGN (data.geopf.fr) voor gemeenten en adressen, en de Annuaire de l’administration (api-lannuaire.service-public.fr) voor de loketten zelf. Er zit geen tussenlaag tussen: wat u ziet is wat de Franse administratie zelf publiceert, op het moment dat u zoekt.
Welke Franse instantie doet wat?
De Franse overheid is streng verdeeld naar bevoegdheid. Een vraag bij het verkeerde loket levert zelden een doorverwijzing op, maar meestal een afwijzing. Hieronder staat per dienst waarvoor u er moet zijn, zodat u weet welk adres u in het instrument hierboven nodig hebt.
CAFCaisse d’Allocations Familiales
De CAF keert de gezinsgebonden toelagen uit, waaronder de huurtoeslag (APL), het RSA en de prime d’activité. U valt onder de CAF van uw departement. Aanvragen lopen vrijwel volledig via caf.fr, maar bij een eerste dossier of een vastgelopen aanvraag is het fysieke loket doorgaans sneller dan de telefoon.
CPAMCaisse Primaire d’Assurance Maladie
De CPAM is uw ziekenfonds binnen het algemene stelsel. Hier regelt u de inschrijving in het Franse zorgstelsel, de carte Vitale, de attestation de droits en de vergoeding van zorgkosten. Nieuwkomers doen hun eerste inschrijving bij de CPAM van hun woonplaats, en dat dossier bepaalt jarenlang bij welk kantoor uw gegevens liggen.
Préfecturevertegenwoordiging van de staat in het departement
Verblijfstitels, het omwisselen van een buitenlands rijbewijs, naturalisatie, wapenvergunningen en de registratie van verenigingen lopen langs de préfecture of de sous-préfecture. Veel handelingen zijn inmiddels gedigitaliseerd en verlopen via landelijke portalen, maar de préfecture blijft het bevoegde gezag en het adres waar het dossier uiteindelijk wordt beslist.
Mairiegemeentehuis
Voor de meeste mensen het eerste en meest praktische aanspreekpunt. Burgerlijke stand, bouwaanvragen, inschrijving op de kieslijst, schoolinschrijving, afvalregelingen en lokale vergunningen worden hier behandeld. In kleine gemeenten is de mairie beperkt geopend, soms enkele dagdelen per week, en is de openingstijd belangrijker dan het adres.
URSSAFinning van sociale premies
De URSSAF int de sociale premies van zelfstandigen, werkgevers en particuliere werkgevers. Wie in Frankrijk een activiteit uitoefent, van micro-entreprise tot vennootschap, doet hier de opgave van omzet of loon en betaalt de cotisations. Ook het particuliere werkgeverschap via CESU loopt langs deze dienst.
DGFiP en Impôtsbelastingdienst
Het Service des impôts des particuliers (SIP) behandelt de inkomstenbelasting en de lokale heffingen zoals de taxe foncière. Wie fiscaal niet in Frankrijk woont maar er wel bezit heeft of inkomen uit Frankrijk ontvangt, valt onder een aparte dienst voor niet-ingezetenen, en niet onder het kantoor bij de woning.
DDT en DDTMDirection Départementale des Territoires (et de la Mer)
De departementale dienst voor ruimtelijke ordening, water, landbouw, wegen en huisvesting. Aan de kust heet die dienst DDTM. Relevant bij bouwplannen, individuele afvalwaterzuivering, waterlopen en beplanting op uw perceel, en bij regelingen rond woningverbetering.
Police en Commissariatpolitie in stedelijk gebied
In steden en grotere gemeenten is de nationale politie bevoegd. Hier doet u aangifte (plainte) van diefstal, inbraak of oplichting, of laat u een main courante vastleggen, een registratie zonder vervolging die later als bewijsstuk van belang kan zijn.
Gendarmeriebevoegd buiten de stedelijke zones
Buiten de stedelijke zones is de gendarmerie het bevoegde korps, en daarmee voor veel Nederlanders op het Franse platteland het feitelijke aanspreekpunt. Aangifte, verkeerszaken en burenconflicten die uit de hand lopen komen hier terecht. De brigade die uw gemeente bedient, ligt niet altijd in de dichtstbijzijnde plaats.
HôpitalCentre Hospitalier
Het openbare ziekenhuis in uw regio, met de spoedeisende hulp (urgences), de poliklinieken en de opnameafdelingen. Het is verstandig om vooraf te weten welk centre hospitalier het dichtst bij ligt en waar precies de urgences zitten, en dat niet uit te zoeken op het moment dat het nodig is.
France Travailvoorheen Pôle emploi
Sinds 1 januari 2024 is Pôle emploi opgegaan in France Travail, in het kader van de wet voor volledige werkgelegenheid. Inschrijving als werkzoekende, de werkloosheidsuitkering en de bemiddeling naar werk lopen via deze dienst. De vestigingen en de adressen zijn dezelfde gebleven, alleen de naam en het takenpakket zijn gewijzigd.
Trésorerie en SGCService de Gestion Comptable
Het kantoor waar publieke vorderingen worden geïnd en betaald: lokale heffingen, facturen van gemeente en ziekenhuis, boetes. Door de reorganisatie van het netwerk van de DGFiP zijn veel afzonderlijke trésoreries samengevoegd tot grotere Services de Gestion Comptable. Staat uw vertrouwde trésorerie er niet meer bij, dan is die vrijwel zeker opgegaan in een SGC in de omgeving.
France Servicesgebundeld overheidsloket
Een France Services-loket brengt meerdere administraties samen op één plek en helpt bij het invullen van digitale formulieren. Vaak gevestigd in een mairie, een postkantoor of een dorpshuis. Voor wie vastloopt op het Franse digitale loket, of telefonisch geen antwoord krijgt, is dit vrijwel altijd het snelste startpunt.
Let op bij het bezoeken van een loket. De adressen en openingstijden komen rechtstreeks uit de officiële bestanden van de Franse overheid, maar die bestanden lopen soms achter op reorganisaties, in het bijzonder bij de belastingdienst en de voormalige trésoreries. Controleer de gegevens telefonisch of via de website van de dienst voordat u afreist, en houd er rekening mee dat een groot deel van de loketten uitsluitend op afspraak werkt.
Bij welke instantie u moet zijn, hangt vaker af van uw woonplaats dan van uw vraag. Bevoegdheid is in Frankrijk geografisch geregeld, per gemeente, per arrondissement of per departement, en dat is precies waarom een landelijk telefoonnummer u zelden verder helpt. Zoek daarom eerst het bevoegde kantoor op, en pas daarna het antwoord op uw vraag.
Bronnen van het instrument: data.geopf.fr (Géoplateforme, IGN) en api-lannuaire.service-public.fr (Annuaire de l’administration), beide officiële diensten van de Franse staat. De gegevens worden per zoekopdracht live opgehaald en niet door Infofrankrijk opgeslagen. Ziekenhuizen staan niet in de Annuaire; daarvoor verwijst het instrument naar de officiële ziekenhuisgids.