Balken repareren

De meeste vloeren die u in een traditioneel Frans huis zult tegenkomen zijn balkenvloeren met planken erop.
U vindt hier voorstellen voor het repareren, herstellen, verbeteren en vervangen van deze vloeren.

U kunt de volgende hoofdstukken hier aanklikken:

1.  Eén vloerplank vervangen
2.  Verende vloeren
​3.  Nieuwe vloer leggen
4.  Doorgezakte vloeren
5.  Balken repareren
6.  Opdekvloeren
7.  Krakende vloeren
8.  Betegelen van een oude plankenvloer

 

 

BALKEN  REPAREREN

Hier beschrijf ik hoe balken gerepareerd kunnen worden, hoe men verrotte balkkoppen kan vervangen, en hoe de oplage van balken in de muur te handhaven is.

1.  De balk ‘an sich’ repareren
Vaak is het niet mogelijk (of niet nodig) een beschadigde balk in zijn geheel te vervangen. Dan is een reparatie of gedeeltelijke vervanging te over-wegen. Bij reparaties van balken dient men steeds twee dingen te bedenken:

  1. ‘Onzichtbaar’ gerepareerde balken zijn zelden zo sterk als de originele balk.
  2. Een reparatie die de originele sterkte waarborgt is meestal te zien, tenminste voor het geoefende oog.

De meest toegepaste reparatiemethode is het ‘lassen’ van een balk. Afb.1 laat twee ‘lassen’ zien, de liplas en de haaklas. Bij beiden is het noodzakelijk balk en reparatiestuk precies volgens hetzelfde patroon te zagen. De lengte L van de las dient 3 à 4 keer de hoogte H van de balk te zijn, een beetje meer mag ook. De twee stukken worden dan met (PU-)lijm aan elkaar gezet en door houtdraadbouten of slot-schroeven met elkaar verbonden.

Opgeklampte spalken (onderaan in afb.1) zijn natuur-lijk veel eenvoudiger aan te brengen, maar wie wil zoiets in het zicht hebben? Deze reparatiemethode wordt daarom voornamelijk toegepast als de reparatie door een eronder geplaatst plafond uit het zicht is.

Foto

afb.  1 Lassen en spalken van een balk -> Joist repairs
Afb. 2 is uit een jaren-twintig bouwboek overgenomen en laat twee voorbeelden van lassen met spieën zien. De bedoeling is dat de spieën de twee delen naar elkaar toe trekken en daardoor vast met elkaar verbinden.

Foto

afb.  2 De klassieke las met spieën (english: stop-splayed and tabled scarf joint)

De praktische uitvoering is hier te zien (afb. 3 en 4); zie ook deze stap-voor-stap demonstratie.

Foto

afb.  3

Foto

afb. 4 Spie 1 van voren, spie 2 van achteren (english: Folding Wedges)

Foto

afb.  5 Verticale liplas

Bij de liplas in afb.5 is de balk niet horizontaal maar verticaal gesneden, en de twee delen zijn dan door twee slotbouten ver-bonden (natuurlijk met grote schijven onder de moeren!).

Veel over traditionele houtver-bindingen is hier te lezen.

 

2.  Balkkoppen repareren
Meestal zijn het de balkkoppen die door rot aangetast zijn. Die kan men volgens afb.6 met een ‘ingelaste’ vervangende kop en een onder-slagbalk repareren; dit ziet er in bepaalde situaties zelfs bijzonder leuk uit, vooral als de onderslagbalk niet gewoon schuin afgezaagd maar van een mooi profiel voorzien is.
Het is wel belangrijk de rotte balk-kop tot op het gezonde materiaalaf te zagen en dat wat van de nieuwe stukken in de muur terecht komt tegen houtrot te beschermen!

Foto

afb. 6 Balkkop met onderslagbalk

 

3.  Balkoplage in de muur, bescherming van balkkoppen
Als vuistregel kan men zeggen:
Een balk dient minimaal met ¾ van zijn hoogte in de muur te liggen; men zegt ook: met 2/3 van zijn hoogte plus de plankdikte. Nu moet men niet denken hoe meer hoe beter; neen, een langer stuk balk in de muur maakt meer kans op vochtopname en dus rot. U kunt daarom beter de genoemde 3/4 of 2/3 aanhouden.
In dit gat plaatst u de balk waarvan de kop tegen vocht beschermd is. Hiervoor gebruikte men vroeger loodmenie. De huidige beschermmiddelen zijn alle mogelijke soorten van goudron, bitumenachtig spul. Men kan de balkkoppen ook in EPDM dakbedekkingsfolie inpakken. Deze folie heeft een enorme kleefkracht en plakt dus lekker aan de balken. De uitwaseming vindt plaats via het niet ingepakte gedeelte van de balk.

Foto

afb. 7  Links een verticaldoorsnede, rechts het frontaanzicht van het gat. -> left: vertical cross section, right: front view

Foto

afb.  8 Met stenen net niet voldoende hoog opvullen. -> fill up with stones, just not completely

Foto

afb.  9 Balk met stukjes tegel of leisteen precies op hoogte stellen. -> adjust the height with tiles or slate

Foto

afb. 10 Het gat rondom met veel specie en passende stenen opvullen. -> fill up with smaller stones and mortar

Natuurlijk is het gat dat u in een natuurstenen muur voor de balkopligging maakt nooit op de juiste hoogte, en omdat men steeds hele stenen moet verwijderen is het gat behoorlijk veel groter dan voor de balkkop strikt noodzakelijk, zie afb.7. Ik werk dan meestal zo:

  • Ik vul het gat met passende stenen, die ik met mortel vastzet, net niet voldoende hoog op, afb.8.
  • Dan plaats ik de balk en breng die met stukjes tegel op de juiste hoogte, afb.9. Gebruik nooit hout of houtachtig materiaal, vooral geen spaanplaat of MDF. En volspuiten met polyurethaanschuim (PUR) is volstrekt amateu-ristisch en ten sterkste af te raden!
  • In de rest van het gat boven de balk en aan de zijkanten breng ik dan voldoende mortel aan en druk goed pas-sende stukken steen en steensplinters in dit mortelbed, afb.10.

Een alternatief voor het plaatsen van de balken in de muur zijn balkschoenen, des sabots. Dit is onder 08.1.2 beschreven.

Iemand anders heeft de verrotte balkenkoppen gewoon voor de muur afgezaagd en daaronder een nieuwe balk gezet. Deze draagt nu de verkorte balken, afb.11. Hierbij zijn wel een aantal kritische opmerkingen op hun plaats.

Foto

afb.  11 Verrotte balkkoppen ondersteund door een nieuwe balk

Ten eerste is het belangrijk dat de balkenkoppen in het gezonde materiaal afgezaagd worden; dus niet een beetje verrot hout laten zitten! Als de balken door dit afkorten te kort worden dan is deze saneringsmethode niet toepasbaar. Ten tweede moet de ondersteunende nieuwe balk voldoende draagkrachtig zijn. Dat betreft zowel zijn afmetingen (breedte en hoogte) als de muuroplagen of muurbevestigingen. Dus liever door een vakman laten narekenen! En natuurlijk is het verstandig de nieuwe balk op een zekere afstand van de muur te plaatsen, bijv. 50mm, zodat water en/of vocht uit de muur geen vat kan krijgen op je nieuwe balk.

 

4.  Andere problemen met balken
Als de balken van een dakoversteek in de muur verrot zijn dan kan men een passende balk naast de bestaande leggen (waarvan men natuurlijk het rotte gedeelte compleet verwijderd heeft, in het gezonde materiaal afzagen dus!).

Foto

afb.  12

Zo (afb. 13) kan men het natuurlijk ook doen … (of was dit alleen provisorisch tijdens de renovatie?)

Foto

afb. 13

Op deze Engelse website heb ik een aantal reparatiemethodes voor verrotte balkenkpoppen gevonden, en ook andere adviezen over het saneren van balkenvloeren.

©2017 Communities Abroad  |  infofrankrijk.com

DISCLAIMER

Login

of    

Forgot your details?

Create Account