Een aantal foto's in deze rubriek is van Rob van der Meulen.

worden, zoals onder 09.4.1 beschreven, met en (gonds et pentures) afgehangen. Maar dan moeten de luiken ook geopend en gesloten en in beide toestanden vastgezet kunnen worden. Hiervoor bestaat in Frankrijk een ruime keuze aan beslagsystemen, kijkt u eens in de afdeling quincaillerie van de bouwmarkt.

afb. 09.4.6 - 1 Espagnolette et poignée de tirage
afb. 09.4.6 - 1 Espagnolette et poignée de tirage
afb. 09.4.6 - 2 Deze luiken op een kierstand, als zonwering
afb. 09.4.6 - 2 Deze luiken op een kierstand, als zonwering

Luiken met twee vleugels worden meestal met een espagnolette gesloten, soms met een crémone; voor het verschil tussen deze twee sluitingen zie afb.14.. Met de meeste kunnen de luiken ook in een kierstand vastgezet worden, afb. 1 en 2. De luiken slaan tegen des butées waarop ook de haken van het espagnolet grijpen, afb. 3 - 6. Bij de juiste plaatsing zoals op afb. 1 is een butée boven en een onder voldoende.

afb. 09.4.6 - 3 Twee 'butées de volet', met plug ingeschroefd
afb. 09.4.6 - 3 Twee 'butées de volet', met plug ingeschroefd
afb. 09.4.6 - 4 Butée de volet, inschroefmodel
afb. 09.4.6 - 4 Butée de volet, inschroefmodel
afb. 09.4.6 - 5 Opgeschroefd, vind ik minder mooi. De rechter is ingecementeerd.
afb. 09.4.6 - 5 Opgeschroefd, vind ik minder mooi. De rechter is ingecementeerd.

met plug ingeschroefd inschroefmodel minder mooi. De rechter is ingecementeerd.

Er bestaan ook diverse vormen van haken en grendels waarmee de luiken vastgezet kunnen worden, bijvoorbeeld bajonetgrendels, links in afb. 6. En behalve de genoemde espangolettes bestaan ook andere methodes om luiken in een tussenstand vast te zetten, bijv. uitzetijzers of -haken die op de in polderland gebruikelijke raamuitzetters lijken, les entrebailleurs, afb. 7.

afb. 09.4 .6- 7 Luikuitzetter: haak en gatenrail (entrebâilleur à crémaillère)
afb. 09.4 .6- 7 Luikuitzetter: haak en gatenrail (entrebâilleur à crémaillère)
af. 09.4.6 - 6 Luik vastgezet met bajonetgrendel en haak.
af. 09.4.6 - 6 Luik vastgezet met bajonetgrendel en haak.
afb. 09.4.6 - 8 Barre de sécurité, rechts een model met slot (beeld 1 van 2)
afb. 09.4.6 - 8 Barre de sécurité, rechts een model met slot
afb. 09.4.6 - 8 Barre de sécurité, rechts een model met slot (beeld 2 van 2)
afb. 09.4.6 - 8 Barre de sécurité, rechts een model met slot

Voor de beveiliging van luiken bestaan beugels, les barres de sécurité, zie afb.8 voor twee voorbeelden.

Op het forum infofrankrijk heeft Timo Breumelhof een zelf onworpen barre de sécurité beschreven.

afb. 09.4.6 - 9 De beveiligingsijzers van Timo Breumelhof
afb. 09.4.6 - 9 De beveiligingsijzers van Timo Breumelhof

Hij heeft gewoon bij de hengen twee van de slotbouten door langere vervangen, en op deze kan hij op maat gemaakte ijzeren profielen schroeven (op de afbeelding nog met gewone moeren, maar dan kwamen er vleugelmoeren op).

In geopende toestand worden de luiken vastgezet door les arrêts de volet; bekendste modellen zijn de tête de bergère en les tourniquets. Deze bestaan als inmetsel- en inschroefmodellen.

afb. 09.4.6 - 10 Arrêt de volet Tête de Bergère
afb. 09.4.6 - 10 Arrêt de volet Tête de Bergère
afb. 09.4.6 - 11 Arrêt de volet, modèle Tourniquet, hier als inschroefmodel met instelbare aanslag (groene pijl)
afb. 09.4.6 - 11 Arrêt de volet, modèle Tourniquet, hier als inschroefmodel met instelbare aanslag (groene pijl)

Luiken die moeilijk te bereiken zijn, bijvoorbeeld boven een keukenaanrecht, kunnen door handige veerbelaste klapbare hendels bediend worden, les ferme-volets, afb. 12.

afb. 09.4.6 - 12 Ferme-volets, ook genoemd: Poignée de manoeuvre de volets De drie afbeeldingen rechts tonen het bedienen en vastzetten van een luik met deze hendels. Het witte model daaronder is minder handig want niet veerbelast; er zit alleen een instelmoer op. (beeld 1 van 3)
afb. 09.4.6 - 12 Ferme-volets, ook genoemd: Poignée de manoeuvre de volets De drie afbeeldingen rechts tonen het bedienen en vastzetten van een luik met deze hendels. Het witte model daaronder is minder handig want niet veerbelast; er zit alleen een instelmoer op.
afb. 09.4.6 - 12 Ferme-volets, ook genoemd: Poignée de manoeuvre de volets
afb. 09.4.6 - 12 Ferme-volets, ook genoemd: Poignée de manoeuvre de volets
afb. 09.4.6 - 12 Ferme-volets, ook genoemd: Poignée de manoeuvre de volets De drie afbeeldingen rechts tonen het bedienen en vastzetten van een luik met deze hendels. Het witte model daaronder is minder handig want niet veerbelast; er zit alleen een instelmoer op. (beeld 2 van 3)
afb. 09.4.6 - 12 Ferme-volets, ook genoemd: Poignée de manoeuvre de volets De drie afbeeldingen rechts tonen het bedienen en vastzetten van een luik met deze hendels. Het witte model daaronder is minder handig want niet veerbelast; er zit alleen een instelmoer op.
afb. 09.4.6 - 12 Ferme-volets, ook genoemd: Poignée de manoeuvre de volets De drie afbeeldingen rechts tonen het bedienen en vastzetten van een luik met deze hendels. Het witte model daaronder is minder handig want niet veerbelast; er zit alleen een instelmoer op. (beeld 3 van 3)
afb. 09.4.6 - 12 Ferme-volets, ook genoemd: Poignée de manoeuvre de volets De drie afbeeldingen rechts tonen het bedienen en vastzetten van een luik met deze hendels. Het witte model daaronder is minder handig want niet veerbelast; er zit alleen een instelmoer op.
afb. 09.4.1 - 19 ferme-volet
afb. 09.4.1 - 19 ferme-volet

De drie afbeeldingen rechts tonen het bedienen en vastzetten van een luik met deze hendels.

Het witte model daaronder is minder handig want niet veerbelast; er zit alleen een instelmoer op.

Espagnolets hebben bij luiken voor (porte-fenêtres) het nadeel dat dan op de dorpel een butée als aanslag zit (afb. 3-5), dus een echt struikelblok. Daarom kan men bij luiken voor deuren beter een crémone (ook wel pomp-espangolet genoemd) of bajonett-grendels toepassen (verrou baïonette), zie afb.13. In het gat van de grendel verzamelt zich natuurlijk en vuil, dus minimaal een keer per seizoen schoonmaken; ik gebruik er een oude houtboor en de stofzuiger voor, u kunt het ook met de waterstraal uit de tuinslang doen.

Afb. 09.4.6 - 13 Verrou baïonette bij de luiken voor een deur
Afb. 09.4.6 - 13 Verrou baïonette bij de luiken voor een deur

Andere opmerkingen

Er bestaan veel meer types en modellen luikbeslag dan hier beschreven, en er bestaan ook regionale verschillen. Dus even kijken in de afdeling quincaillerie van de bouwmarkt of ijzerwarenwinkel. Natuurlijk bestaan er in Frankrijk ook afstandsbediende luiken (motorisation pour volets avec télécommande), maar past dit wel bij een traditioneel huis?

afb. 9.4.6 - 14 Het verschil tussen espagnolette en crémone. In het Nederlands wordt een crémone soms ook krukespagnolet genoemd. Een pompespagnolet is een crémone die niet door een draaigreep maar door een op en neer zwenkende 'pompende' hendel bediend wordt.
afb. 9.4.6 - 14 Het verschil tussen espagnolette en crémone. In het Nederlands wordt een crémone soms ook krukespagnolet genoemd. Een pompespagnolet is een crémone die niet door een draaigreep maar door een op en neer zwenkende 'pompende' hendel bediend wordt.