Water


Veel (kleinere) gemeenten hebben het beheer en onderhoud van de watervoorziening overgedragen aan de reuzen die goed geld verdienen met het steeds duurder wordende leidingwater (
eau de ville). Kleinere gemeenten werken daarbij samen, maar de burgemeester blijft in zijn eigen gemeente verantwoordelijk voor de kwaliteit van het drinkwater en de deugdelijke levering daarvan.

Een Fransman gebruikt gemiddeld 150 liter water per dag en geeft jaarlijks ruim  € 200 uit aan drinkwater. 70% wordt door particuliere ondernemingen geleverd, 30% door publieke instellingen. De prijs per m³ ligt gemiddeld tussen de € 2,80 en € 4,25. Goedkoopst in de Auvergne, duurst in Bretagne.

De structuur van het Franse tariefsysteem is buitengewoon ondoorzichtig. De Fransen vinden het moeilijk te begrijpen hoe de rekening van het drinkwater wordt vastgesteld. Driekwart zou het een goed idee vinden als de prijs voor het water overal dezelfde zou zijn. Het blijkt dat veel consumenten geen idee hebben hoe de factuur is samengesteld: de productiekosten, het leidingennet, de analyse en de behandeling van het water. De prijsverschillen blijven echter opmerkelijk en zijn onder meer afhankelijk van de kwaliteit van het net en het gebied. In een bergachtige regio zijn de transportkosten hoger. Een kubieke meter leidingwater in het 15e arrondissement van Parijs is € 1 duurder dan in Issy-les-Moulineaux (Hauts-de-Seine), vlak in de buurt. Een eenheidstarief voor geheel Frankrijk lijkt onmogelijk. Er zijn 30 verschillende diensten die zich met de drinkwatervoorziening bezighouden en te maken hebben met verschillende vormen van investeringen. Ook leven er ideeën om het tarief progressief te maken, zoals 55% van de gebruikers meent.

Meer dan 80% van de levering van drinkwater is in handen van particuliere ondernemingen als La Lyonnaise des eaux en Veolia. Zij verdelen onderling de markt en boeken overmatige winsten. Na jarenlange onderhandelingen is Bordeaux er als eerste gemeente in geslaagd om overwinsten terug te vorderen en de maatschappij tot beter onderhoud en verdubbeling van de investeringen te dwingen. Lyon, Lille en Parijs zijn met vergelijkbare onderhandelingen aan de slag gegaan. De consumenten zijn eveneens iets beter geworden van de aanpak, zij betalen in Bordeaux € 15 minder per jaar en de agglomeratie zal de helft van de overwinsten ontvangen. In de regio's Aquitaine en Languedoc-Roussillon betaalt men jaarlijks € 190 aan de waterleidingbedrijven en in de dure departementen van PACA (Provence-Alpes-Côte d'Azur) kost het per persoon € 270 per jaar om te douchen en het zwembad bij te vullen. Relatief goedkoop is het water in Nord-Pas-de-Calais, Auvergne en Limousin. Het gemiddelde Franse tarief per kubieke meter is ruim € 3 in gemeenten die beschikken over een waterzuiveringsinstallatie. De prijsverschillen kunnen uiteenlopen van € 0,76 tot meer dan € 4 per m³. De gemiddelde kosten van een abonnement zijn € 56 per jaar.

Er zijn plannen om de macht van de grote leveranciers  in te perken. Meer dan de helft van de gemeenten heeft de levering van drinkwater uitbesteed aan deze grote jongens (71% van de bevolking.) De consumenten gebruiken jaarlijks 800 miljoen m³ water (24% van het totale verbruik), maar betalen 84% van de kosten. De industrie gebruikt 300 miljoen m³ (8%) en betaalt 15% van de kosten terwijl de machtige boeren 2,4 miljard m³ (68%) gebruiken en daarvoor 4% van de totale kosten betalen. Eenieder is het er wel over eens dat deze situatie om verandering roept. De landbouwers meer moeten gaan bijdragen volgens het eindelijk mondjesmaat ingevoerde systeem van ‘de vervuiler betaalt’ (pollueur-payeur.)

In de afgelopen tien jaar zijn de prijzen voor drinkwater met 70% gestegen, vooral als gevolg van hogere belastingen en verlangde overheidsbijdragen en -heffingen. En zeker ook door de hogere kosten die de waterleidingmaatschappijen moeten maken om kwalitatief goed drinkwater te leveren. De verschillen in kubiekemeterprijs en abonnementen zijn te verklaren uit de manier van exploitatie van de bronnen en de toegepaste methode van zuivering van het afvalwater. De uiteindelijke prijs bestaat uit de volgende elementen: 42% winning, zuivering en distributie van het drinkwater, 31% afvoer en zuivering van het afvalwater en 27% belasting en heffingen. Fransen die altijd bronwater uit de fles drinken, betalen daarvoor jaarlijks € 150 en besteden € 300 als zij mineraalwater drinken. Het water uit de kraan kost nog geen € 3 per jaar en dat is inmiddels tot velen doorgedrongen, zodat het verbruik van flessenwater sinds 2009 drastisch is gedaald.


Ombudsman voor water over lekkende leidingen

lekkageVorig jaar heeft de ombudsman voor water, le Médiateur de l'eau, klachten te behandelen gekregen over zeer hoge facturen van waterleidingmaatschappijen waarbij sprake was van onbekende lekkages in het net. Van de behandelde zaken handelde 90 tot 95% over geschillen rond de nota's die voor normale huishoudens soms opliepen tot € 20.000.

In 2011 is een wet aangenomen waarbij de waterleidingmaatschappijen verplicht zijn om bij abnormaal hoog verbruik de consument op de hoogte te brengen en de kosten van het excessieve gebruik bij lekkages voor eigen rekening te nemen. Die wet heeft niet goed gewerkt. Integendeel, het aantal geschillen tussen de gebruikers en de klantendiensten van de waterbedrijven is slechts toegenomen. Wel zijn in zaken waarbij de ombudsman werd ingeschakeld, vergoedingen betaald (gemiddeld € 1200). Jaarlijks produceren de Franse waterleidingondernemingen 6 miljard kubieke beter water, 1,2 miljard m³ verdwijnt door lekkage en leidingbreuken in het 856.000 kilometer lange netwerk. Het kan voorkomen dat een in de leiding voor torenhoge rekeningen zorgt. Soms moet dan duizenden euro’s worden bijbetaald. De overheid heeft deze overfacturering per 1 juli 2013 aan banden gelegd. Lekken vóór de watermeter zijn tot die datum voor rekening van de waterleidingmaatschappij, lekken na de meter komen in principe voor rekening van de afnemer. Zodra een lek in dit laatste geval wordt geconstateerd, kan de gebruiker een loodgieter inschakelen die het lek repareert. In dat geval kan de rekening van de waterleidingmaatschappij nooit hoger zijn dan het dubbele van het gebruikelijke verbruik. Zodra de waterleidingsmaatschappij constateert dat er sprake is van een abnormale stijging van het waterverbruik vermoedelijk als gevolg van een lek, moet zij nu onverwijld de klant waarschuwen. Er is sprake van abnormaal gebruik als de hoeveelheid afgenomen water het dubbele is van het gemiddelde. De lekken moeten in de leiding na de watermeter zitten en niet het gevolg zijn van gebreken aan huishoudelijke apparaten.
De Franse economische controle- en fraudedienst DGCCRF (Direction générale de la concurrence, de la consommation et de la répression des fraudes) heeft de contractvoorwaarden van 147 waterleidingbedrijven doorgenomen en daarbij geconstateerd dat veel van deze distributeurs onwettige voorwaarden hanteren. Men noteerde in totaal 220 verboden regels, zoals de onmogelijkheid om op elk moment het abonnement op te zeggen of het vastgestelde waterverbruik te bestrijden. De controledienst stuitte verder op bepalingen dat het abonnement moet worden doorbetaald tijdens perioden dat er geen water is geleverd en dat het controleren van de watermeters in rekening wordt gebracht. Bij het nazien van de verzonden facturen bleek dat 18% ervan niet voldeed.
(27.04.13)


Voorbeeldbrief om overfacturering (lekken) terug te draaien

De overheid heeft de overfacturering per 1 juli 2013 aan banden gelegd. Lekken vóór de watermeter zijn voor rekening van de waterleidingmaatschappij, lekken na de meter komen in principe voor rekening van de afnemer.

Naam, voornaam                                                                                                Plaatsnaam, le ..... 20..


Lettre recommandée avec AR (aangetekende brief met ontvangstbevestiging)

Objet : demande de dégrèvement

Madame, Monsieur,
Je soussigné(e) (naam en voornaam) habitant au ..........,  avoir reçu le......... une facture d’eau n° [référence facture] d’un montant de ....... € à payer avant le ............ Cependant, la facture montre une surconsommation d’eau.

Ayant constaté une fuite sur mon réseau privatif d’eau potable, j’ai fait appel à l’entreprise de plomberie (naam van de loodgieter) pour procéder aux réparations. Vous trouverez ci-joint une attestation établie par cette entreprise mentionnant la date de la réparation et la localisation de la fuite.

Aussi, conformément aux dispositions de l’article L. 2224-12-4 du code général des collectivités territoriales et de son décret d’application du 27 septembre 2012, je vous demande de bien vouloir procéder au plafonnement de ma facture d’eau potable.

Dans cette attente, je vous prie de croire, Madame, Monsieur, en l’expression de mes sincères salutations.

 

Handtekening


Leidingwater in de stad vaak beter dan op het platteland

kraanwaterUit onderzoek van de consumentenorganisatie Que Choisir is gebleken dat er nogal wat verschil bestaat in kwaliteit tussen kraanwater dat uit de stadsleidingen komt en het water uit het netwerk van het platteland. Stadswater is meestal beter.

Gekeken is naar het voorkomen van aluminium, de bacteriologische kwaliteit en naar sporen van radioactiviteit,  bestrijdingsmiddelen en nitraten. In een periode van twee jaar zijn analyses gemaakt van alle gemeenten. Resultaat: bijna twee miljoen Fransen krijgen vervuild water. Drinkwater dat in stedelijke gebieden wordt gedistribueerd is over het algemeen goed. Vrijwel geen enkele vervuiling is gemeten in de grote of middelgrote steden. Analyses van water dat niet aan de normen voldoet zijn voornamelijk gevonden in steden met minder dan 30.000 inwoners en in de dorpen op het platteland. De onderzoekers vonden een vervuiling met pesticiden in 742 gemeenten (Frankrijk telt 36.600 gemeenten.) Vooral in de kleine plaatsen met gemiddeld 500 inwoners is de waterkwaliteit niet zo best. Volgens Que Choisir vallen de verschillen vooral te verklaren door de hogere frequentie van de controles in dichtbevolkte gebieden. Hoe groter het distributienetwerk is, des te vaker wordt gecontroleerd en volgen maatregelen. In de kleine gemeenten laat de vereiste controle vaak te wensen over. De wet zegt hierover dat in de kleinste netwerken een keer in de vijf jaar op alle vormen van vervuiling een analyse moet zijn gemaakt. Deze lage frequentie kan niet de verzekering bieden dat de kwaliteit van het water altijd aanvaardbaar is. Een andere reden van het relatief schone stadswater in stedelijke gebieden is de soms grote afstand tot de agrarische gebieden, waar nog veel wordt gemerkt met kunstmest (nitraten in het grondwater) en bestrijdingsmiddelen.
(24.03.12)


Mensen op het platteland zijn vaak nog gezegend met een eigen, meestal zuivere bron. In kleine dorpen zijn de tarieven voor leidingwater overigens relatief het laagst. Wie te ver van een aansluitpunt op het publieke waterleidingnet woont, kan proberen, al dan niet samen met de buren, een put te slaan. Informatie hierover – en over de te volgen regels – zijn te krijgen bij de Mairie. Zo is het verboden om het eigen water in contact te laten komen met het netwerk van het openbare waterleidingsysteem. Of het gewonnen water uit eigen bron of put ook als drinkwater kan worden gebruikt, moet blijken uit een onderzoek. De DDASS in de buurt kan hierover uitsluitsel geven. Soms kun je ook bij de lokale pharmacie terecht voor zo’n test. Er is een website waarop men de hardheid (kalk) van het water in de omgeving kan aflezen en een website met informatie over kwaliteit van het water per commune.

Jaarlijks produceren de Franse waterleidingondernemingen 6 miljard kubieke beter water, 1,2 miljard m³ verdwijnt door lekkage en leidingbreuken in het 856.000 kilometer lange netwerk. Het kan voorkomen dat een lek in de leiding voor torenhoge rekeningen zorgt. Soms moet dan duizenden euro's worden bijbetaald. De overheid heeft deze overfacturering per 1 juli 2013 aan banden gelegd. Lekken vóór de watermeter zijn voor rekening van de waterleidingmaatschappij, lekken na de meter komen in principe voor rekening van de afnemer. Zodra een lek in dit laatste geval wordt geconstateerd, kan de gebruiker een loodgieter inschakelen die het lek repareert. In dat geval kan de rekening van de waterleidingmaatschappij nooit hoger zijn dan het dubbele van het gebruikelijke verbruik.

Opvangen van regenwater van het dak kan in een opvangtank, cuve of citerne, bovengronds of ingegraven. Het is niet toegestaan om een aansluiting te maken op het drinkwatersysteem van het huis en er mag ook geen anti-vries in. Het opgevangen water is binnen te gebruiken voor het doorspoelen van de wc's, het schrobben van de vloer en laten draaien van de wasmachine; buiten, om water te geven in de tuin of de auto te wassen. Kranen in het huis die op de regenwatertank zijn aangesloten moeten duidelijk het opschrift of sticker hebben waarmee duidelijk wordt dat er geen drinkwater uit de kraan komt. Jaarlijks moet het systeem met regenwater door een installatiebedrijf worden schoongemaakt en gecontroleerd. Opgevangen regenwater dat binnenshuis wordt gebruikt en wordt afgevoerd via het openbare riool, moet bekend zijn bij de gemeente via een verklaring: déclaration d'usage du réseau d'assainissement collectif des eaux. Er is een belastingvoordeel te behalen bij het aanleggen van opvanginstallaties. Het crédit d'impôt (belastingteruggave) is onder zekere voorwaarden en alleen voor de hoofdbewoning 18% van de aanlegkosten (materiaal, maar niet de arbeidskosten).

Waar voldoende leidingwater beschikbaar is, bestaat de mogelijkheid een tweede watermeter te nemen. Op de gemeentehuizen is te informeren of die mogelijkheid bestaat. Ze willen er niet aan, de machtige drinkwaterbedrijven, maar wettelijk moeten zij gehoor geven aan de wens van consumenten om een dubbele watermeter te plaatsen: één voor huishoudelijk gebruik en één voor het besproeien van de tuin. Het via deze meter geregistreerde gebruik wordt niet belast met allerlei zuiveringslasten. Als de bedrijven blijven weigeren, kan een procedure bij de rechtbank – niet zo ingewikkeld in Frankrijk – worden aangespannen. De tweede meter moet dan wel alleen voor het besproeien van de tuin worden gebruikt. De controle hierop zal pittig zijn. Voor rond € 200 is een dergelijke compteur te plaatsen. 

Consumentenorganisaties dringen erop aan dat de overheid maatregelen neemt tegen de voortschrijdende vervuiling van grond- en oppervlaktewater. Frankrijk is met een jaarlijks verbruik van meer dan 100.000 ton na de Verenigde Staten ’s werelds grootste gebruiker van bestrijdingsmiddelen in de landbouw en de derde producent van al dat spul. Het Franse drinkwater komt voor 63% uit de grond en de overige 37% wordt bereid uit het water van meren en rivieren. In meer dan de helft van de meetpunten bij grondwater is het water vervuild door chemische bestrijdingsmiddelen en bij de rivieren zelfs op 80% van de meetpunten. Bestrijdingsmiddelen als atrazine en nitraten als gevolg van overbemesting verontreinigen het water op sommige plaatsen ernstig. Jaarlijks moeten waterwinplaatsen worden gesloten omdat het daaruit opgepompte grondwater niet meer te bereiden is tot fatsoenlijk drinkwater. Ongeveer 60 departementen kampen met het probleem en in het bijzonder in Bretagne, gevolgd door Poitou-Charentes, Centre, Calvados en Mayenne, zijn de problemen nijpend. De Fransen gaan de strijd tegen het massale gebruik van bestrijdingsmiddelen en overbemesting, mede op aandrang van ‘Brussel’ nu eindelijk flink aanpakken, waarbij de boeren niet meer zullen worden ontzien. De extra opbrengsten uit heffingen gaan naar zuiveringsprojecten. Uit onderzoeken is echter gebleken dat per saldo de kwaliteit van het grondwater niet erg is verbeterd. In landbouwgebieden is het gehalte nitraat nog te hoog als gevolg van de verspreiding van kunstmest en de onmacht van de Franse overheid om de machtige en onwillige boerenorganisaties tot de orde te roepen. De boeren hebben botweg geweigerd heffingen te betalen op overmatig kunstmestgebruik.

Het ziet er bovendien niet naar uit dat Frankrijk in 2015 zal voldoen aan de Europese richtlijnen rond de kwaliteit van het drinkwater. In een door Le Monde onthulde notitie van de Franse Algemene Rekenkamer wordt vastgesteld dat in de afgelopen jaren te weinig is gedaan om aan de Europese verplichting te voldoen. La Cour de comptes velt een hard oordeel over het blijven voortbestaan van de watervervuiling door de landbouw en het niet naleven van de richtlijnen rond het terugdringen van de nitraatbelasting. De maatregelen die de Franse overheid tot nu toe heeft genomen zijn te bescheiden gebleven. De Rekenkamer hekelt verder de manier waarop Frankrijk het afvalwater behandelt. Het zijn vooral de lagere overheden die de zorg hebben voor een deugdelijk verwerking van dat gebruikte water. Hoewel er de laatste jaren flinks is gebouwd aan zuiveringsinstallaties, blijft Frankrijk het risico lopen door 'Brussel' te worden veroordeeld wegens het nog steeds niet nakomen van de Europese richtlijnen. Die boete zou tot € 150 miljoen kunnen oplopen. De stand van zaken op dit punt onthult het systematische disfunctioneren van de organisatie: de verantwoordelijkheden zijn vaag verdeeld en de uitvoerders wachten af. Bovendien is de controle onvoldoende en blijken de grote waterleidingmaatschappijen de lokale watersyndicaten volledig te domineren.


Weinig helderheid over de Franse drinkwatervoorziening

water6De prijs van het Franse kraanwater is verre van helder. Uit onderzoek blijkt dat de tarieven voor de levering van drinkwater met een factor 7 van elkaar kunnen verschillen en dat de kwaliteit van het geleverde water per regio zeer uiteenloopt.

Bij de studie ter gelegenheid van de Journée mondiale de l'eau in Frankrijk bleken de onderzoekers slechts gegevens te hebben kunnen verkrijgen van slechts 1800 van de ruim 36.000 gemeenten, verantwoordelijk voor de levering en kwaliteit van het drinkwater. De organisatie France Libertés en de consumentenclub 60 millions de consommateurs hebben een website in het leven geroepen waarop alle Fransen de gegevens van hun nota van de waterleidingmaatschappij kunnen deponeren: de prijs per kubieke meter, de prijs van de waterzuiveringslasten. Volgend jaar moeten deze uitkomsten worden gepresenteerd bij het Forum mondial de l'eau in Marseille. De cijfers zullen bovendien worden gebruikt bij de onderhandelingen over het verlengen van contracten in 2015 tussen particuliere waterleidingmaatschappijen en de gemeenten. De onderzoekingen moeten niet zo zeer uitwijzen wie de laagste tarieven hanteert, maar welke onderneming de beste prijs/kwaliteitverhouding biedt. In de laatste 15 jaar is de prijs van het drinkwater met 50% gestegen, onder meer als gevolg van de steeds hogere kosten die moeten worden gemaakt om het gewonnen water uit rivieren en de bodem te zuiveren. Bovendien wordt er bijzonder veel water verspild wegens de sterke veroudering van het waterleidingennet. Een kwart van het geproduceerde water verdwijnt via de talrijk lekken.
(23.03.11)


Ombudsman voor waterleidingbedrijven
Om problemen tussen consumenten en waterleidingmaatschappijen minnelijk te schikken, is een ombudsman benoemd. De meeste conflicten gaan over hoge rekeningen als gevolg van niet ontdekte lekken. De médiateur is te vinden op zijn website.