Bankzaken

 


De bank en uw privacy

Franse banken hebben de neiging u van alles te vragen, ook als u alleen een normale betaalrekening hebt. De naam van uw werkgever, de leeftijd van uw kinderen, de waarde van uw huis en of u nog buitenlandse bankrekeningen hebt. Als reden geven ze vaak op dat het te maken heeft met het bestrijden van zwart geld of de strijd tegen terrorisme. Goed om te weten dat de bank zich aan bepaalde regels moet houden met betrekking tot uw privacy en dat u dus niet verplicht bent om altijd alle vragen te beantwoorden.

Natuurlijk hebben banken voor leningen of hypotheken gegevens nodig zoals uw laatste loonstrookjes, uw belastingaanslag en als u een levensverzekering afsluit een medische verklaring.

Volgens een wet uit 2009 mogen banken, als u een gewone bankrekening wilt openen, u vragen om een kopie van uw legitimatiebewijs, een woonplaatsverklaring, gegevens over uw inkomsten en uw beroep. Aan te raden is om alleen die gegevens in te vullen die u verplicht bent te verstrekken. Mocht u onenigheid hebben met uw bank over de te verstrekken inlichtingen, dan kunt u een beroep doen op Commission nationale de l'informatique et des libertés (Cnil).


Franse rekening openen, geld overmaken

Er zijn twee vormen van bankinstellingen: de nationale en de regionale. De eerste, waaronder BNP-Parisbas, CLC (het vroegere Crédit Lyonnais), Société Générale, voeren elk een identiek beleid en kennen een hoofdkantoor dat de baas is van de vestigingen en waartoe de cliënt zich kan wenden bij conflicten. De regionale banken (Crédit Agricole, Bred, Crédit mutuel, Caisse d’épargne, CIC) werken afzonderlijk en zijn autonoom in beleid en tarieven. En dan is er natuurlijk de bankdienst van het staatsbedrijf La Poste, La Banque postale. Het is de enige bankdienst die bijna gratis is.

Een Franse bankrekening is noodzakelijk als je een Franse hypotheek hebt genomen op het Franse huis en handig om ook overige rekeningen van je (tweede) huis van te betalen. Het openen van een Franse bankrekening, officieel een compte de dépôt of compte chèques of compte courant maar iedereen zegt compte bancaire, is niet ingewikkeld. Het kan persoonlijk of op afstand, en wel schriftelijk geregeld worden. Hiervoor zijn kopieën van twee identiteitsbewijzen nodig en twee bewijzen van je adres, bevestigd door de eigen bank in Nederland. De banken – de postbank in mindere mate – hebben nog vaak een houding van het genadiglijk willen verschaffen van een privilege bij het openen van een rekening. Niettemin ligt in de wet vast dat een bankrekening voor een ieder beschikbaar moet zijn. Sinds 1990 heeft iedere burger van de Europese Unie recht om een rekening te openen in een ander Europees land. De voorwaarden daarbij zijn niet onderworpen aan Europese regelgeving. De meeste Franse banken houden zich aan het algemene gebruik: legitimatie, bewijs van adres in Frankrijk en steeds meer banken vragen een kopie van de belastingaangifte. Salarissen boven de € 1500 mogen bijvoorbeeld alleen via cheques of overmaking naar een bankrekening worden uitbetaald. Sociale uitkeringen worden uitsluitend via de bank betaald.

Tot 2005 mochten de banken geen rente betalen over een gewone bankrekening en was het een kwestie van gratis cheques maar geen rente. Om in de pas te lopen met Europa is het verbod afgeschaft en zijn sommige banken rente gaan betalen zoals Caixa Bank en Caisse d'Epargne. Over die rente moeten wel belasting worden betaald en sociale premies. Anderzijds is de bank CIC geld gaan vragen voor het chequeverkeer.

Arrogantie is de meeste Franse banken niet vreemd, ze mogen zonder opgaaf van reden weigeren je een bankdienst aan te bieden; bovendien zijn ze kampioen in het berekenen van steeds weer nieuwe kosten. Bankieren is duur in Frankrijk. Gewapend met legitimatiepapieren vervoeg je je bij het uitverkoren – of aanbevolen – bankkantoor. Let wel op bij het ondertekenen van de overeenkomst met de bank. Het wil nogal eens voorkomen dat de ijverige employé ook bijkomende zaken min of meer stilzwijgend meeneemt in een package en alzo diensten verkoopt (verzekering, bankpas) waar niet om is gevraagd. Wie om een of andere reden geweigerd wordt een rekening te openen, kan, na een schriftelijke motivering van die bank daarover, naar het dichtstbijzijnde filiaal van de Banque de France, lopen die ambtshalve een bank zal aanwijzen waar men een rekening – voor alleen de eenvoudige bankzaken – kan openen. De diensten van de grote Franse banken ontlopen elkaar nauwelijks, de meeste instellingen accepteren ook tweedehuizenbezitters als nieuwe bankklant en zijn bereid het rekeningafschrift (relevé de compte) naar het Nederlandse adres te sturen.

De diensten van de Franse banken ontlopen elkaar nauwelijks, de meeste instellingen accepteren ook tweedehuizenbezitters als nieuwe bankklant en zijn bereid het rekeningafschrift (relevé de compte) naar het Nederlandse adres te sturen. Algemene aanbeveling bij het openen van een Franse bankrekening: het is verstandig als echtpaar, maar ook als ongehuwd samenwonenden, een gezamenlijke rekening (compte joint) te nemen (in Nederland 'en/of' geheten; in Frankrijk Mr. ou Mme, Mr. et Mme en Mr et/ou Mme.) Erg handig is de rekening met 'et' niet, want bij elke transactie moeten beiden tekenen. Als later een van de partners overlijdt en de rekening staat alleen op zijn of haar naam, dan is het bijzonder lastig voor de overblijvende partner om spoedig over het geblokkeerde saldo te beschikken. Bij een rekening op naam van 'Mr et/ou Mme' kan door beide afzonderlijk worden getekend voor lopende uitgaven en moet gezamenlijk worden getekend bij grote, tevoren afgesproken, grote uitgaven. Bij overlijden van de één kan de andere gewoon bankhandelingen blijven verrichten, tenzij een erfgenaam of een notaris zich expliciet daartegen verzet bij de bank. Deze op zijn beurt zal de belastingdienst op de hoogte brengen van het saldo op deze gezamenlijke rekening op het moment van overlijden. Banken vragen om een certificat d'hérédité om het saldo van de bankrekening van de overledene over te maken. Als een gemeentehuis weigert zo'n verklaring af te geven, zal men naar de notaris moeten.Als bij de afwikkeling van een erfenis geen duidelijkheid bestaat over de bankrekening(en) van de overledene en de belastingdienst weigert om aan de notaris de noodzakelijke gegevens te verschaffen, kunnen erfgenamen zelf op zoek gaan in het bestand FICOBAfichier des comptes bancaires. Het zoeken naar de informatie moet gebeuren via inschakeling van de CNILcommission nationale de l'informatique et des libertés. Bij problemen met de bank die niet oplosbaar lijken, kan gratis een beroep worden gedaan op de ombudsman van de banken, le médiateur. Dat kan gebeuren als gesprekken met de bank zijn mislukt en vervolgens tevergeeefs een beroep is gedaan om de klantenservice op het hoofdkantoor van de bank, de service relation clientèle. Het niet verkrijgen van een lening of bezwaar maken tegen de kosten van een dienst van de bank is geen zaak voor de ombudsman. Dat behoort bij de commerciële politiek van de bank. Na ontvangst van het complete dossier heeft de ombudsman twee maanden de tijd om zijn beslissing aan de partijen bekend te maken. De bank en de klant zijn niet verplicht op de mening van de médiateur te volgen, maar meestal volgen de banken de aanbevelingen van de ombudsman wel op. In meer dan de helft van de gevallen blijken de beslissingen in het voordeel van de klant uit te vallen. De banken hebben meestal zelf een eigen ombudsman, die ook via internet kan worden benaderd (adres moet op de bankafschriften staan). Daarnaast beschikt de Fédération bancaire française over een eigen ombudsman: M. le Médiateur, BP 151, 75422 Paris Cedex 09,

Met de komst van de euro is het geldverkeer wel een stuk overzichtelijker geworden. Maar het is allemaal toch net een tikje anders, dat omgaan met geld in Frankrijk. Een overschrijving (virement) naar een andere rekening kan wel, maar kost per keer altijd een paar euro’s. Overschrijvingen naar eigen bankrekeningen zijn gratis. Tot enkele jaren geleden was het betalen met cheques heel gewoon in Frankrijk, maar nu is ook in dit land het betalen met plastic, bijvoorbeeld aan de kassa’s van winkels, meer usance geworden.

De bankpas heeft de cheque overvleugeld. De Europese Unie heeft besloten dat het Europese betalingsverkeer even duur moet zijn als het binnenlandse betalingsverkeer.

Via het invullen van de IBAN en de BIC (te vinden op de RIB of RIP) zal een overmaking door Postbank en andere banken in vijf dagen zijn geregeld. In het land van de afkortingen staan deze letters voor Relevé d’Identité Bancaire, dan wel Relevé d’Identité Postal. Die strookjes krijgt men van de bank; meestal zitten ze ook in het chequeboekje. Extra RIB’s print je zelf als je elektronisch bankiert. De IBAN (International Bank Account Number) met ook veel cijfers is nodig bij internationale overboekingen. Verder is nog de BIC (Bank Identifier Code) verplicht (de vroegere SWIFT-code), een code die de identiteit weergeeft van de bank waar de begunstigde bankiert. Wie de twee nummers niet correct invult, zal merken dat de overschrijving langer duurt en dat daarvoor kosten in rekening worden gebracht. Er is een website waarop BIC's zijn te vinden IBAN's zijn te berekenen.

Geld kan ook automatisch worden geïncasseerd. De rekeningen van de EDF, de waterleverancier en France Télécom worden bij voorkeur automatisch afgeschreven. Dat kan via een TIP, een soort acceptgiro (dat staat voor Titre Interbancaire de Paiement): een strookje onder aan de nota dat al geheel is ingevuld; er moeten alleen nog een handtekening en datum op en dan kan de TIP worden opgestuurd. Ook kun je een machtiging geven voor een automatische afschrijving, de prélèvement.Maar dat kost in Frankrijk weer geld: de frais création prélèvement, de kosten om zo’n automatische overschrijving in orde te maken. Er zijn instellingen als EDF en internetproviders die een prélèvement automatique eisen bij het afsluiten van een contract. Dat is verboden. Als die ondernemingen blijven volhouden kan een klacht worden ingediend (aangetekend) bij de Commission des clauses abusives. Ook zijn er bedrijven die een borgsom eisen als de klant niet akkoord is met automatische afschrijving. Ook dat is verboden.Ook bestaat de mogelijkheid om zelf automatisch vaste periodieke betalingen te doen: een virement permanent. Als een automatische overschrijving of een prélèvement wegens ontoereikend saldo niet mogelijk is, rekent de bank kosten om de zaak later weer in orde te maken. Wie niet akkoord gaat met een automatische afschrijving, kan vragen de afgehouden som weer terug te storten. Kosten rond de € 11. Zowel bij de TIP als bij de prélèvement moet voor de eerste keer een RIB of RIPworden bijgevoegd. Zakelijke rekeningen zijn nog duurder, voor elke overschrijving moet fors worden betaald.

Internetbankieren naar het buitenland is in Frankrijk soms nog niet mogelijk. Het land is op dit punt ronduit achterlijk. De Europese banken hebben begin 2008 afgesproken dat het in drie jaar overal in Europa mogelijk moet zijn tegen dezelfde kosten als in het binnenland internationale overschrijvingen te doen via internet. Nogal wat Franse banken berekenen hun Franse klanten ca € 3 aan kosten voor een overschrijving naar een buitenlandse rekening, mits de BIC- en IBAN gegevens foutloos en compleet worden doorgegeven. Nederlanders in Frankrijk moeten die kosten uiteraard ook betalen. Men moet zich in sommige gevallen naar de bank begeven om de overschrijving uit te voeren. Soms kan de opdracht via de fax of via e-mail worden gedaan. Het blijft voorlopig dus nog tobben.

Het overmaken van geld binnen EU-landen is dus niet altijd gratis. Bij het overmaken van bedragen hoger dan € 50.000 is een speciaal formulier nodig, waarvan afschriften naar De Nederlandsche Bank gaan. Een overboeking naar Nederland en bijschrijving op de Nederlandse rekening van een bedrag boven de € 50.000 kost bij ABN Amro 0,1% (minimaal € 7 en maximaal € 70.) Via Internet Bankieren van Nederland naar een rekening in een EU-land kost bij die bank 0,1% minus € 4 (minimaal € 5,50 en maximaal € 55.) De Crédit Agricole rekent € 32 voor een overboeking naar Nederland van een bedrag hoger dan € 50.000. De kosten worden door de banken gedeeld, hetgeen wel moet worden vermeld bij de overboeking. De Banque postale rekent € 8,50 voor een binnengekomen internationale overschrijving en 0,1% bij een virement naar het buitenland met een minimum van € 13,50 en een maximum van € 70.

Echte internetbanken zijn er zes: Boursorama Banque, Fortuneo Banque, ING Direct, AXA Banque, Cortal Consors en Socram Banque. Zij berekenen lage kosten en werken eenvoudig. Om gratis een bankpas te krijgen, verlangen de meeste wel dat je op vaste tijdstippen geld stort (salaris bijvoorbeeld.)De Franse Banque Postale kent naast de bekende Western Union ook diensten om geld over te brengen naar het buitenland. Zo is er het Mandat Ordinaire International, waarbij men € 3500 per dag contant geld kan sturen naar een begunstigde in het buitenland. Je vult een formulier in, betaalt in contanten en het geld kan binnen 4 tot 10 dagen worden opgehaald bij kantoren in 150 landen. Hetzelfde kan gebeuren met het overmaken van geld naar een buitenlandse rekening, maximaal € 8000. De procedure is dezelfde als die bij het overmaken van contant geld. Deze dienst geldt voor 27 landen, waaronder enkele Afrikaanse en Japan. In Europa werkt dit Mandat de Versement sur Compte voor Duitsland, Oostenrijk, België, Spanje, Finland, Griekenland, Ierland, Italië, Liechtensein, Luxemburg, Malta, Nederland, Portugal, Slovenië en Zwitserland. Ook kan geld naar een niet-Europese buitenlandse rekening worden overgemaakt via de dienst Virement International. Het gaat hierbij om 77 landen buiten Europa. De kosten van de overmaking naar de nationaal geldende tarieven worden hierbij gedeeld en de procedure vergt 3 à 5 dagen.

Het aanpassen van het Franse betalingssysteem aan het Europese verloopt zeer traag. De banken hebben zich nu te richten naar de Europese regelgeving van de SEPA (Single Euro Payments), waarbij het doen van betalingen mogelijk wordt in geheel Europa, voorzien van dezelfde beveiliging en tegen dezelfde kosten als in het eigen land. Voor het grote publiek zijn ter informatie twee websites opengesteld:
www.fbf.fr en www.lesclesdelabanque.com.


Uit de weblogs

Gelukt!

Iedereen heeft getekend. De grote schuur die aan ons huis grenst is van ons!Gedurende de afgelopen jaren bood Odette het ons  af en toe te koop aan. En  bedacht zich daarna meteen weer.
En toen was ze d'r niet meer...
Haar erfgenamen wilden wel verkopen. In mei tekenden we een Compromis de Vente (voorlopig koopcontract). In Frankrijk moet dat ook bij de notaris.
Vervolgens moest de koop gemeld worden bij de SAFER. Dat is een organisatie die de verkoop van landbouwgrond en agrarische gebouwen monitort, en  boeren de eerste kans biedt om het object tegen de overeengekomen prijs aan te kopen. Gelukkig waren er geen kapers op de kust.
Wij maakten vorige week netjes het verschuldigde bedrag over. Klaar! Hoho! dat gaat zomaar niet! Daar moet een 'Attestation de provenance des fonds' bij! Afgegeven door uw bank... 'huh??' zei de Rabodame... 'Watte?'  'Nooit van gehoord...' 'Een verklaring van herkomst van gelden' Met andere woorden: hoe kom jij aan die centen?  Zwarte handel ?Drugsopbrengsten? Prostitutie? De Rabodame stuurde ons een mailtje. In het Nederlands. ' Het geld komt van de spaarrekening' ...
Hmmmm. Fransen houden van officieel. Stempels, handtekeningen, logo's. En Fransen houden van Frans. Wat nu?

Lees verder op de weblog van Dees blogt


ING vraagt om identificatie buitenlandse klantenING-logoNederlanders die permanent in Frankrijk wonen en er nog een rekening bij de ING in Nederland op nahouden, worden geconfronteerd met verzoeken van de bank om een identificatie. De banken zouden daartoe verplicht zijn. Blijkens ervaringen lopen de manieren waarop deze identificatie bij de ING moet gebeuren nogal uiteen. Er worden bij navraag verschillende antwoorden gegeven, waaronder zelfs enkele foutieve.

Een bankmedewerker wist te melden dat het opsturen van een gewaarmerkt paspoort voldoende is. Dat waarmerken zou bij een notaris kunnen of gratis bij de ambassade. Dat blijkt niet het geval. De procedure bij het Nederlandse consulaat in Parijs is omslachtig en kost bovendien € 26,25. Op sommige ING-kantoren wordt zelfs geadviseerd om naar Nederland te komen en zich ter plaatse te komen legitimeren. Franse Nederlanders die dat vanzelfsprekend weigeren, kregen als alternatief aangeboden om een kopie op te sturen van het afschrift van een Franse bankrekening of om een bewijs van inschrijving te vragen bij de gemeente. In Frankrijk wordt echter alleen een burgerlijke stand bijgehouden, geen bevolkingsregister. Sommige kleine gemeenten zijn overigens wel bereid om een certificat de domicile af te geven. Navraag bij de ING (speciaal telefoonnummer voor dergelijke zaken 0031 (0)20 56 11 619) leert dat er toch uniforme regels bij deze bank bestaan. Onlangs is de wijze waarop Nederlandse klanten in het Buitenland zich kunnen identificeren uitgebreid. Hier is wat verwarring over ontstaan, meldt de bank na aan Wonen en leven in Frankrijk: 'aanvankelijk konden we klanten in het buitenland alleen identificeren door middel van een gewaarmerkte kopie identiteitsbewijs. Omdat dit duur kan zijn, is er een nieuwe wijze van identificatie toegevoegd. Wanneer klanten in het bezit zijn/kunnen komen van één van de onderstaande bescheiden, dan hoeven zij geen gewaarmerkt kopie van hun identiteitsbewijs op te sturen:

  • Of een origineel uittreksel uit het bevolkingsregister van het land waar de klant woont. Dit uittreksel, met daarin naam, woonadres, woonplaats en geboortedatum mag maximaal drie maanden oud zijn (kan dus niet in Frankrijk);
  • Of een kopie van de specificatie van het inkomen dat op de Betaalrekening wordt gestort. Deze inkomensspecificatie (Nederlands of buitenlands) van de werkgever of uitkeringsinstantie mag maximaal drie maanden oud zijn.

De ING in de mail aan Wonen en leven in Frankrijk: 'Mocht er geen inkomen op de rekening binnenkomen of er is geen uittreksel bevolkingsregister verkrijgbaar, dan kan de klant zich gewoon identificeren via een gewaarmerkte kopie identiteitsbewijs.'
(26.02.13)


Internetbanken winnen aan populariteit ten koste van de traditionele

Het wantrouwen van het Franse bankierende publiek in het nog steeds als arrogant ervaren Franse bankwezen neemt toe. Een van de drie Fransen (33%) die er een bankrekening op na houdt, heeft nog vertrouwen in het Franse bancaire systeem, dat vaak nog als sterk verouderd wordt beschouwd. Een jaar eerder kon 43% nog wel overweg met zijn bank, een daling met 10 punten in een jaar, zo blijkt uit onderzoek van Deloitte.

De groeiende ontevredenheid heeft voor een deel te maken met het voortschrijdende gebruik van het internetbankieren en de opkomst van banken die alleen nog met internet werken. De traditionele banken hebben deze ontwikkeling vrijwel niet kunnen bijbenen. De internetbanken (banques directs, banques en ligne) varen er daarentegen wel bij. Het gaat om ING direct, Boursorama banque, Axa banque, Fortunéo, Monabanq, BforBank, Groupama banque en Banque AGF. Uit het onderzoek blijkt dat deze instellingen veel meer vertrouwen genieten en meer tevredenheid opleveren. Zij winnen het op deze punten van Crédit coopératif en La Banque postale en ruim van de Banque populaire, Crédit agricole, Crédit mutuel Caisse d’épargne. Vrijwel geen vertrouwen genieten de grote banken als Société générale, BNP, LCL, HSBC.

Vorig jaar meldden de klanten bij hetzelfde onderzoek voor 58% dat zij nieuwe producten van hun bank zouden afnemen. Dat is voor dit jaar gezakt tot 44%. De aanzienlijke grotere sympathie die de internetbanken genereren, wordt verklaard door hun betrouwbaarheid en betrokkenheid bij de klant, zeggen de ondervraagde 3400 rekeninghouders. Ook de doorzichtigheid en duidelijkheid van het doen en laten van deze banques directs worden gewaardeerd, alsmede de concurrerende prijzen en tarieven, de geboden rente, de toegankelijkheid van de informatie, de respons op vragen en de eenvoud van de presentaties van product en daarbij behorende kosten. Ook de kundigheid van het personeel wordt als groter ervaren bij deze nieuwe banken. Zij beloven niet meer dan ze waar kunnen maken, zodat de teleurstellingen ook minder groot zijn of uitblijven. En het niet onbelangrijkste: de bankkosten zijn bij de internetbank aanzienlijk lager.
(12.04.12)


De banken en hun tarieven

De Franse banken kennen een keur aan diverse kosten, maar liefst 300 vormen van betaling voor diensten die het gemis aan inkomsten uit de toentertijd treurige prestaties op de effectenbeurzen en uit het wegvallen van wisselkoersprovisies moeten goedmaken. De frais bancaires maken nu 40% uit van de inkomsten van de Franse banken. Inmiddels zijn zij verplicht om alle gevraagde inlichtingen over die kosten te verstrekken en wel jaarlijks, ook als de klant daar niet nadrukkelijk om verzoekt.

De harmonisering van de banktarieven lijkt nog ver weg. Brussel wil dat de banken hun tarieven meer op elkaar gaan afstemmen, maar van een harmonisatie zal het vermoedelijk nooit komen. De verschillen zijn nog te groot. Als de gemiddelde bankkosten voor een particulier in Europa op 100 wordt gesteld, blijkt Italië met 149 punten veruit het hoogste. Spanje en Engeland volgen op afstand met beide 107. Aan de andere kant van de schaal bevinden zich Duitsland (91), België (80) en Nederland (70) als de goedkoopste landen. Frankrijk zit er tussenin met een index van 95. Het lenen van geld is niet zo duur in Frankrijk, maar de beheerskosten van een gewone rekening en de bankpassen zijn hoger dan het Europese gemiddelde. Een Franse consumenten met een een gemiddeld Europees profiel, betaalt jaarlijks 14,5% meer aan bankkosten dan vergelijkbare consumenten in de belangrijkste Europese landen. De tarieven houden mede verband met de infrastructuur van het bankwezen, zoals het aantal bankfilialen per inwoner en het opleidingsniveau van het bankpersoneel. Frankrijk kent een hoge dichtheid van bankkantoren, een van de hoogste ter wereld. Ruim 98% van de Fransen doet zaken met een bank, tegen een gemiddelde van 80% in Europa.

De Fransen banken leggen nog steeds te hoge kosten op aan hun rekeninghouders en blijven moeilijk doen als ontevreden klanten de rekening willen opzeggen. De Franse consumentenorganisatie Que Choisir, al enkele jaren strijd voerend om het gedrag van het Franse bankwezen te laten verbeteren, heeft onderzoek gedaan onder 1746 bankinstellingen. Na eerdere onderzoeken blijkt er nog weinig verbetering te bespeuren. De studie wijst uit dat 42% van de banken de verplichting tot tariefinformatie niet naleeft en dat er een grote ongelijkheid bestaat in de berekende kosten. Bovendien zijn de kosten ook sterk gestegen. Tussen 2004 en 2010 zijn de kosten van een bankpas 10% omhoog gegaan (19% zelfs bij Société générale), het geld opnemen bij een andere bank is 62% duurder geworden. De verschillen in kosten bij banken van hetzelfde netwerk komen ook voor, vooral bij Crédit agricole. Ernstige kritiek uit de organisatie over de weigerachtigheid van de banken om de in 2009 toegezegde versoepeling bij de overgang naar een andere bank daadwerkelijk uit te voeren. 86% van de banken heeft de mogelijkheid niet aan hun klanten bekendgemaakt en 60% voldoet niet aan de verplichting om de bankgegevens van de vertrekkende klant door te geven aan de nieuwe bankinstelling. Jaarlijks wisselt 7,5% van de Fransen van bank en kunnen zich daarbij laten voorlichten door de bekende vergelijkingssites, zoals choisir-ma-banque.com, comparabanques.fr of panorabanques.com.

Er zijn nogal wat verschillen in de kosten die de verschillende banken in rekening brengen. De internetbanken zijn het goedkoopst. Echte internetbanken zijn er maar vier: Boursorama Banque, Fortuneo Banque, ING Direct en Monabanq. Zij berekenen lage kosten en werken eenvoudig. Om gratis een bankpas te krijgen, verlangen de meeste wel dat je op vaste tijdstippen geld stort (salaris bijvoorbeeld). Daarnaast opereren nog de internetbanken van drie verzekeraars: Allianz Banque (vroeger AGF), AXA Banque en Groupama Banque.

Van de landelijk opererende banken is de Banque postale de voordeligste, gevolgd door de Société Générale en BNP-Parisbas. Het opnemen van geld uit de muur gaat sinds medio 2012 ook bij de Franse postbank geld kosten: 65 cent per opname als gebankierd wordt bij een andere bank. Die 65 centimes worden gëind bij het opnemen van meer dan zes keer per maand. Bij de regionale banken zijn vaak de zelfstandig werkende vestigingen van Crédit Agricole en Crédit mutuel erg duur bij het doen van bankzaken, zoals overschrijvingen. Bij de post zijn boekjes met overschrijvingsformulieren te krijgen, een soort girokaarten. Deze ordres de virement moet je, ingevuld en ondertekend, sturen naar het Centre Financier van de houder van de bankrekening bij de post (CCP – Compte Courant Postal.) Zo’n overschrijvingsformulier lijkt veel op de gewone cheque van de Franse postbank, maar kan daarvoor uitdrukkelijk niet worden gebruikt. Het systeem werkt niet als een ordre de virement rechtstreeks naar de begunstigde wordt gestuurd. In elk chequeboek van La Poste zitten achterin drie van deze overschrijvingskaarten. Nieuwe zijn aan te vragen bij het Centre Financier. De banken kennen wel de mogelijkheid om via internet gratis overboekingen (virements) te doen naar eigen rekeningen en naar rekeningen van derden tegen extra betaling. La Poste kent ook een dienst om regelmatig geld over te maken van de Franse postrekening (CCP) naar het buitenland (70 landen.) Het gaat hierbij om periodieke betalingen met vaste bedragen (maandelijkse betalingen aan kinderen, abonnementen bijvoorbeeld.) De kosten van regelmatige overmakingen naar EU-landen zijn gelijk aan die binnen Frankrijk en bedragen iets minder dan € 1 per virement voor een storting die lager is dan € 7500 en wat meer voor hogere bedragen. Voor stortingen boven de € 12.500 gelden andere tarieven.

Een goed overzicht van de tarievenstructuur van de Franse banken is op deze website te vinden. Ook kan op deze site een vergelijking worden gevonden over de zogenaamde forfaits, packages, op z'n Frans offre groupée de service.

In januari 2013 is weer een nieuw overzicht gepubliceerd van de tarieven die de banken hanteren voor hun diensten. De banktarieven per gebruikersgroep, verschillen zijn groot De bankkosten voor een kleine klant (alleenstaande die weinig bankdiensten gebruikt) vertonen bij de regionale Franse banken een verschil van 159% tussen de goedkoopste en duurste aanbieder. De meest voordelige regionale bank is Caisse d’Épargne Ile-de-France met een jaarlijkse rekening van € 35,60. Bij de Banque Populaire Côte d’Azur moet deze klant jaarlijk € 92,40 betalen. Het gemiddelde in deze categorie is € 64. Bij de landelijk opererende banken zijn LCL, Crédit Coopératif voor deze kleine klant het goedkoopst en zijn CIC, Crédit Mutuel en Barclays Bank het duurst. De tarieven voor een gemiddelde afnemer van bankdiensten (koppel met een gemiddeld gebruik) lopen 82% uiteen. De goedkoopste bank is hier Crédit Coopératif met € 143,65 per jaar
tegenover € 261,58 bij de duurste bank Barclays. Gemiddeld zijn voor deze categorie bankklanten (twee betaalkaarten, spaarbankboekje) € 215,42 per jaar. Goedkoop zijn verder Banque Postale en BNP Parisbas, duur zijn nog hier Crédit du Nord en CIC. Grote bankklanten (gouden bankpassen, veel automatische betalingen, handelen via internet op de beurs) betalen gemiddeld € 541,19 per jaar aan bankkosten. De verschillen zijn 59% tussen de goedkoopste en duurste banken. De laagste kosten worden berekend door LCL met € 440,74, gevolgd door Crédit Coopératif en Banque Postale. Duur is Crédit Agricole du Nord die die deze klanten jaarlijks  € 701,21 aan kosten in rekening brengt.

Sinds najaar 2009 is de procedure om te gaan bankieren bij een andere bank aanzienlijk vereenvoudigd. De nieuwe gratis 'service d'aide à la mobilitié bancaire' moet de concurrentie tussen de banken bevorderen. De nieuw gekozen bankinstelling moet zich bezighouden met de overgang. De cliënt hoeft dat in principe niet meer zelf te doen. Alle zaken bij de oude bank - overschrijvingen, automatische afschrijvingen, moeten binnen vijf dagen zijn geregeld door de nieuwe bank. Ook licht zij de instellingen in waaraan periodiek betalingen worden gedaan als ook de instanties die betalingen verrichten. Op verzoek van de klant kan de voormalige bank de rekeningen binnen een termijn van tien dagen sluiten. De praktijk leert echter dat lang niet alle banken deze procedures correct volgt en dat zelfs een kwart in het geheel nog niet meewerkt aan de overeengekomen dienstverlening. Aangeraden wordt om toch ook zelf de overgang goed in de gaten te houden en te bezien of de automatische overschrijvingen e.d. daadwerkelijk en op tijd geschieden.Sommige banken voeren de overgang slechts gedeeltelijk uit en berekenen voor de overschrijving van de saldi zelfs kosten. Erg lastig wordt het als bij de bank een hypothecaire lening loopt en bij het afsluiten ervan overeengekomen was dat de maandelijkse overschrijvingen van salaris of pensioen naar de bank zouden gaan. Het overstappen naar een andere bank is dan moeilijk, hoewel de verplichting om bij een lening ook het salaris naar de bank over te maken onwettig is. Houd ook in de gaten of er nog niet geïncasseerde cheques in omloop zijn. Als het saldo naar de nieuwe bank is overgegaan en er wordt op de oude bank nog een cheque aangeboden, staat men dus rood. En dat kan weer leiden tot het beruchte bankverbod, interdit bancaire.


Bankkosten verschillen veel, nieuwe betaalkaarten komen eraan

Wie weinig gebruik maakt van de bankdiensten, betaalt relatief hogere kosten dan een actieve bankklant. Dat is de conclusie van het jaarlijkse onderzoek van de consumentenorganisatie CLCV (Consommation, logement et cadre de vie) en van het tijdschrijft Mieux vivre votre argent. Er zijn 134 bankinstellingen onder de loep genomen, waaruit blijkt dat de verschillen in de tarieven met een factor drie kunnen uiteenlopen. Het duurst zijn de banken Crédit du Nord en la Banque populaire Provence-Corse. Het goedkoopst: sommige vestigingen van Crédit agricole, Banque postale, LCL en BNP Paribas.

Gemiddeld blijkt een klant die zelf zijn diensten uitkiest jaarlijks € 66 te betalen en een klant die zich laat verleiden tot een zogenaamd forfait € 108. Het komt zelfs voor (Crédit agricole de Brie-Picardie) waar een klant € 35 betaalt voor een formule à la carte et € 103 voor dat forfait (le package, met diensten die een kleine klant veelal niet gebruikt). Een gemiddelde actieve klant kan daarentegen voordelen behalen bij het intekenen op le package, zo blijkt in de helft van de onderzochte bankinstellingen.

Om enige overzicht te krijgen in het woud van verschillende tarieven die de Franse banken hanteerden om vergelijkingen door de consument nagenoeg onmogelijk te maken, zijn de banken verplicht om een uniforme lijst met tarieven van de 10 meest voorkomende handelingen te publiceren. Op deze manier zijn prijsvergelijkingen voor de standaardhandelingen onderling beter mogelijk. De consumentenorganisaties zijn wel blij dat er eindelijk iets gebeurt aan het ontbreken van de al jaren bepleite transparantie, maar noemen het lijstje slechts een eerste stap op weg naar veel meer duidelijkheid en een gezonde concurrentie. Duidelijk is in ieder geval dat de Franse internetbanken het goedkoopste alternatief zijn. Soms bieden deze banken hun diensten gratis aan. Gemiddeld zijn zij 56% goedkoper voor de kleine klant en 40% voordeliger voor de meer actieve rekeninghouders.

MasterdCard en Visa beginnen met de introductie van de cartes bancaires prépayées rechargeables. Deze kaarten zijn al bij enkele buralistes (bureaux de tabac) verkrijgbaar en werken als een telefoonkaart. Aan het einde van dit kwartaal moet de kaart algemeen in omloop komen. Zij zullen worden verkocht bij de buralisten, maisons de presse, benzinestations en kleine supermarkten. Zonder klant bij een bank te zijn, kan met deze pre-paidkaarten geld uit een betaalautomaat worden opgenomen of zijn aankopen via internet mogelijk. Men kan een lege kaart van MasterCard of Visa kopen voor € 8 tot € 15 en deze daarna opladen met een maximum tegoed van € 1000. De twee credit-cardmaatschappijen die hierbij samenwerken met de telecombedrijven, mikken op 20 miljoen gebruikers in Frankrijk en schatten de markt op € 8 miljard. Die markt zou dan bestaan uit mensen die een bankverbod hebben (interdit bancaire wegens te vaak rood staan bijvoorbeeld), toeristen en internetters die hun privé gegevens niet via internet willen bekendmaken (de vele Franse pokerspelers op internet bijvoorbeeld). Het systeem bestaat al in de Verenigde Staten en in Italië zijn nu zes miljoen kaarten verkocht. De kosten zijn veel hoger dan bij een gewone carte bancaire CB en bedragen tussen de 2 en 7% van het gestorte bedrag en soms ook nog € 1 per geldopname via de flappentap.

Een andere nieuwigheid die in Frankrijk wordt getest, is het betalen met je mobiele telefoon. In negen Franse steden worden proefnemingen gedaan met deze techniek, waarbij in plaats van een bankpasje met pin of chipknip te gebruiken, de klant zijn mobiele telefoon tegen de betaalautomaat van de winkelier houdt. De telefoon communiceert dan draadloos met de betaalautomaat op de toonbank. Er wordt geen betaalinformatie over het mobiele netwerk verstuurd. De betaalapplicatie bevindt zich op een beveiligd deel van de SIM-kaart. Dit jaar verwacht Orange 500.000 klanten te hebben voor deze vorm van betalen.


Bankentarieven op internet onderling vergelijkbaar

bankkosten2De Franse consumentenorganisatie UFC-Que Choisir is een methode op internet gestart om de tarieven van 126 bankinstellingen te beoordelen. Ondanks nieuwe wetgeving en afspraken, blijken de meeste banken hun verplichtingen om heldere informatie te leveren niet na te leven.

De organisatie wil het de consumenten mogelijk maken een goede keuze te doen en zo nodig van bankinstelling te veranderen. Jaarlijks stapt 7,5% van de bankklanten over. Het maken van vergelijkingen is tot 12 juni gratis, daarna is de dienst voorbehouden aan abonnees van de website van Que Choisir (€ 4,5 per maand.) De prijsvergelijkingen worden gedaan op basis van acht klantprofielen (o.a. leeftijd en vormen van gebruik van bankdiensten.) Ook kan een op de persoon gericht onderzoek worden uitgevoerd om een nauwkeuriger resultaat te bereiken. Volgens de consumentenorganisatie houden de banken zich niet aan de afgesproken transparantie van de tarieven, zoals het leesbaar maken van de tarieven en het vermelden op de maandelijkse afschriften van de betaalde bankkosten. Van de 300 verschillende tarieven die de Franse banken erop nahouden, zijn er slechts 42 geharmoniseerd. De banken zouden ook een nieuwe generatie van algemene, persoonlijke forfaits in het leven roepen, waarbij onnodige en dure diensten zouden worden vermeden, zoals die van een verzekering, een abonnement op een tijdschrift. De banken zeggen dat zij de kosten van de dagelijkse bankoperaties voor 90% hebben geharmoniseerd. Zij zijn steeds op zoek naar verdere winstbronnen zoals het willen afschaffen van het chequeverkeer. Het verwerken van de bekende cheques in het dagelijkse geldverkeer kost de banken te veel geld, terwijl het werken met bankpassen geld oplevert. Daarom willen zij in de komende vijf jaar het aantal van deze papieren betaalmiddelen halveren en het betaalverkeer via internet moderniseren. Ruim 18% van de betalingen in Frankrijk gebeurt nog met cheques, het hoogste gebruik in Europa.
(09.06.12)


Voorbeeldbrief om een periodieke overschrijving stop te zetten.

Naam, voornaam                                                                                                            Plaatsnaam, le ..... 20..

adres                                                                                                  Monsieur (of Madame) Directeur d'agence

Compte no.....

Monsieur,

Depuis le (datum invullen) je règle chaque mois la somme de prélevée sur mon compte N° en règlement de (soort van betaling). Je vous remercie par avance de bien vouloir noter que je souhaite résilier ce prélèvement à partir du (ingangsdatum vermelden).

Vous remerciant par avance de votre compréhension, je vous prie de croire, Monsieur, en l'assurance de mes sentiments les meilleurs.

Handtekening


Voorbeeldbrief om een bankrekening naar een andere bank over te laten zetten.

Het opzeggen van een bankrekening is aan eenvoudiger procedures onderworpen. Zo mag de bank geen kosten in rekening brengen en moet zij zorgen voor de overdracht van de gegevens naar de nieuw gekozen bankinstelling.

Naam, voornaam                                                                                                            Plaatsnaam, le ..... 20..

adres                                                                                                  Monsieur (of Madame) Directeur d'agence
N° du compte (nummer van de oude, op te zeggen rekening)            adres van de bank

Lettre recommandée avec AR (aangetekende brief met ontvangstbevestiging)

Objet : Demande de clôture de compte à vue

Madame, Monsieur,

Je vous prie de bien vouloir clôturer sans frais pour moi mon compte à vue n° ………………….. et de virer le solde vers la banque. (naam en adres van de nieuwe bankinstelling). Vous trouverez les références nécessaires sur le RIB ci-joint. (De RIB van de nieuwe bank)

Veuillez noter que je vous ai restituées toutes les formules inutilisées de chèque en ma possession ainsi que ma carte bancaire.

Par ailleurs, j’ai fait le nécessaire auprès de vos services pour constituer sur vos livres, en dehors du compte, une provision suffisante pour payer le montant total des chèques et des factures cartes encore en circulation.

Je vous remercie par avance et vous prie d’agréer, Madame, Monsieur, l’expression de ma considération distinguée.

 

Handtekening


De Franse bankpas

In Frankrijk geven de banken en postkantoren betaalpassen uit, waarmee óf alleen geld uit de automaten kan worden opgenomen óf ook kan worden betaald. Het geld opnemen (retirer) aan het loket wordt steeds lastiger gemaakt en kost vaak al geld. De eenvoudige pasjes heten cartes de retrait (met het logo van de eigen bank, dus alleen daar pinnen, of met het logo CB om ook bij andere banken geld op te nemen) en de tweede categorie cartes de paiement et de retrait, in de volksmond carte bancaire geheten.

De 'gewone' kaart kent beperkte diensten (pinnen, betalen in de winkel, maar geen péage); tegen extra betaling is ook een deftiger kaart te krijgen (ziet eruit als een echte creditcard – en is het ook) met meer diensten en een reisverzekering. De wat duurdere, ook in het buitenland te gebruiken kaart werkt samen met Visa en Eurocard/MasterCard en is ook creditcard. Een nog meer opgeleukte internationale kaart van circa € 300 per jaar heet Visa Infinite of Platinum MasterCard, waarmee de houder meer geld uit de distributeur kan halen, de betalingslimieten hoger zijn en in het buitenland allerhande diensten kunnen worden betaald. Ten slotte zijn er de talrijke kredietpassen (cartes privatives de crédit) van het grootwinkelbedrijf. De rente die wordt berekend bij het gebruiken van het koopkrediet is duizelingwekkend hoog.

Het is een tikje een warboel met de bankkaarten en de varianten ervan en de creditcards. De gewone bankkaart in Frankrijk is niet te gebruiken als creditcard. Het is steeds algemener geworden in Frankrijk om de bekende carte bleue te combineren met een creditcard, wel zo handig in het niet-Franse buitenland zoals bijvoorbeeld Nederland. Daar komt het echter vaak voor dat de ene Nederlandse instelling een kaart wel en de andere deze niet accepteert, een Franse carte bleue sec werkt niet in Nederland. Logica ontbreekt vrijwel overal, maar de willekeur is nog te overzien bij gebruikmaking van een MasterCard.

De meeste passen zijn betaalpassen (carte bleue), waarmee je boodschappen kunt afrekenen, geld opnemen en  bellen in telefooncellen. De pincode heet de code secret of code confidentiel en de chip noemen de Fransen la puce. Veel Nederlanders in Frankrijk gebruiken de bankdiensten van de Crédit Agricole (CA), die verschillende soorten bankpassen hanteert: de eenvoudigste betaalpas (carte de paiement et de retrait nationale) is geldig in Frankrijk en zijn overzeese gebiedsdelen. Het maximumbedrag dat men ermee kan opnemen, varieert per bank en per type kaart. Veel gebruikers weten niet dat de kaart ook verzekeringsvormen kent, zoals reisverzekering, hulp bij autopech en ongevallenverzekering.

De beperking van het geld opnemen uit de automaat gaat soms heel ver: maximaal € 300 per periode van zeven dagen en maximaal € 1.000 per maand. Hoe mooier de kaart, hoe meer mag worden opgenomen of betaald. De ‘gewone’ kaart kent beperkte diensten (pinnen, betalen in de winkel, maar geen péage); tegen extra betaling is ook een deftiger kaart te krijgen (ziet eruit als een echte creditcard – en is het ook) met meer diensten. Deze kaart blijkt bij gebruik in winkels veel sneller te reageren, weigert aanzienlijk minder vaak dienst en kan ook in gleuven van parkeergarages en tolpoorten worden geschoven. Dat sneller afwerken van de transactie is mogelijk,  omdat niet eerst telefonisch het saldo van de cliënt hoeft te worden gecontroleerd. Opletten is wel geboden: in Frankrijk kan een bankpas/pinpas ook als creditcard worden gebruikt, dus bij diefstal kan de dief ook zonder pincode via medewerking van bijvoorbeeld een winkelier geld opnemen of betalingen via internet doen. Het risico is verkleind doordat ook in Frankrijk een pincode wordt verlangd bij het betalen met creditcards. De wat duurdere, eveneens in het buitenland te gebruiken kaart werkt samen met Visa en Eurocard/MasterCard en is ook creditcard. Een nog meer opgeleukte internationale kaart van circa € 300 per jaar heet Visa Infinite of Platinum MasterCard, waarmee de houder meer geld uit de distributeur kan halen, de betalingslimieten hoger zijn en in het buitenland allerhande diensten kunnen worden betaald. De Franse internetbanken zoals Fortuneo, ING Direct en Boursorama claimen het goedkoopste te kunnen werken en maken intensiever reclame. Zo is hun bankpas gratis, zelfs een Visa Premier of de Gold Mastercard. Bij de meeste traditionele banken kosten dergelijke kaarten € 125 tot € 140 per jaar. Alleen de bank Barclays, die mikt op een welstandig publiek, biedt gratis bankpassen aan. Andere grootbanken willen ook wel aan dergelijke cadeautjes doen, maar dan moet er wel maandelijks een minimumbedrag op de rekening worden gestort of moet er een flinke spaarrekening worden aangehouden.

Ten slotte zijn er de talrijke kredietpassen (cartes privatives de crédit) van het grootwinkelbedrijf. De rente die wordt berekend bij het gebruiken van het koopkrediet is duizelingwekkend hoog.

Bankpas of creditcard kwijtEr zijn telefoonnummers (naast die van de eigen lokale bank) waar men verlies of diefstal van een bankpas of creditcard kan melden: het algemene nummer 09 69 39 92 91 en voor het verlies of de diefstal van cheques 0892 68 32 08 of, afhankelijk van de soort kaart:

• Centre d’appel carte bleue et Visa: 02 54 42 12 12 (01 42 77 11 90 voor Parijs en omgeving);
• Centre d’appel Eurocard, MasterCard en Crédit Agricole: 01 45 67 84 84;
• Centre d’appel La Poste: 0825 809 803, vanuit het buitenland 0033 555 42 51 96.

Daarna moet je bij de plaatselijke politie of de gendarmerie aangifte doen van de vermissing en de bank via een aangetekende brief op de hoogte brengen van de vermissing, zeker als er al afschrijvingen hebben plaatsgevonden. Je moet dan wel ergens de 16 nummers van de kaart hebben genoteerd. Stuur een kopie mee van het bankafschrift (relevé de compte), alsmede een kopie van de aangifte (dépôt de plainte). De banken hanteren een eigen risico bij het vergoeden van schade als gevolg van diefstal en het frauduleus opnemen van geld via de pincode. Dat risico bedraagt € 50 als langer dan twee dagen is gewacht met het melden van het verlies of de diefstal. De bank vergoedt geen schade als het misbruik het gevolg is van onvoorzichtig omgaan met de pincode. Wettelijk heeft de benadeelde pashouder 70 dagen na het constateren van fraude de tijd om te reclameren bij de bank.
Als een bankpas verloren of gestolen is en er blijkt geld mee te zijn opgenomen door vreemden, dan is het aan de bank om te bewijzen dat de kaarthouder onzorgvuldig is geweest bij het beschermen van de pincode. Een arrest van het Cour de Cassation heeft dat in oktober 2007 vastgelegd. Daarvóór moest de cliënt vaak aantonen dat hij goed op de bescherming van zijn code had gelet.


Bij frauduleus gebruik van een bankpas - via internet bijvoorbeeld - is de rekeninghouder niet verplicht om daarvan aangifte te doen bij de politie. De bank moet onmiddellijk het ten onrechte afgeschreven bedrag terugstorten zonder daarbij kosten te berekenen.  Wel kan een vergoeding van maximaal € 150 worden gevraagd als vergoeding bij verlies of diefstal van de kaart. De fraudes kosten de banken bijna € 400 miljoen per jaar en het gemiddelde bedrag van een frauduleuze transactie ligt rond de € 125.


En dan is er nog Monéo, de elektronische portemonnee die op grote schaal moest worden ingevoerd. Erg populair is deze Franse variant van de chipknip niet geworden en lijkt te worden afgeschaft. Daarom is een nieuwe kaart in omloop gebracht, waarmee zonder pincode bedragen tot € 20 kunnen worden afgerekend. Alle nieuwe kaarten zullen met deze mogelijkheid worden uitgerust (te herkennen aan de golfjes boven de chip). Contant betalen aan een onderneming is gebonden aan een maximum van € 3000 (€ 15.000 voor een buitenlander, niet-belastingplichtig in Frankrijk). Contant betalen tussen particulieren is niet aan maxima gebonden.

 


Franse chipknip nog niet algemeen toegepast

sans contactEr zijn meer dan tien miljoen bankkaarten in omloop 'sans contact' en ruim 70.000 winkeliers beschikken over de apparaatjes om met deze kaarten waarbij geen pincode nodig is, te kunnen werken. Deze kaarten - aan het einde van dit jaar zijn er 20 miljoen in omloop - met het logootje van de radiogolven linksboven, maken het mogelijk om bedragen beneden de € 20 direct te betalen. Voor de klanten gelden hierbij geen kosten.

De kaart kan nog maar sporadisch worden gebruikt, want deze Franse variant van de chipknip kan nog bij slechts 6% van de winkels worden gebruikt. De Franse privacy-commissie maakt zich wat zorgen over het gebruik van deze kaart, omdat de veiligheid in het gebruik niet voor honderd procent kan worden gegarandeerd. Bij betaling is het slechts nodig de pas enkele centimeters vóór het leesapparaatje te tonen waardoor de betaling draadloos geschiedt. Dat levert voor de winkelier tijdwinst op, het afrekenen gaat twee keer sneller dan op de gebruikelijke manier van het inschuiven van de bankkaart en het maken van een telefoonverbinding. Maar proeven hebben geleerd dat met wat slimme software de gegevens van de bankkaart via de radiogolven kunnen worden opgevangen, tot op 15 meter. De aldus verkregen gegevens zouden dan weer kunnen worden gebruikt voor het doen van aankopen via internet, doordat sommige buitenlandse sites niet de driecijferige code verlangen. De banken noemen het onderzoek een puur theoretische mogelijkheid, uitgewerkt in een laboratorium. In de praktijk is er zoveel elektronische geruis, dat de kaart alleen functioneert als deze enkele centimeters voor de kaartlezer wordt gehouden. Inmiddels is besloten de naam van de kaarthouder en betaalgegevens niet meer te laten inlezen. De privacycommissie raadt aan om de kaart in een aluminiumetui te bewaren en verlangt ook dat de banken bij de uitgifte van de kaarten 'sans contact' dit duidelijk aangeven aan de klant voor wie het mogelijk moet zijn om deze kaart via internet de (de)activeren. Bovendien moet de klant de keuze krijgen om een dergelijke kaart wel of niet te ontvangen. Nu wordt bij vernieuwing van de kaart de chipknipoptie automatisch aangemaakt.
(10.08.13)

Geld kan ook automatisch worden geïncasseerd. De rekeningen van de EDF, de waterleverancier en France Télécom worden bij voorkeur automatisch afgeschreven. Dat kan via een TIP, een soort acceptgiro (dat staat voor Titre Interbancaire de Paiement): een strookje onder aan de nota dat al geheel is ingevuld; er moeten alleen nog een handtekening en datum op en dan worden opgestuurd. Ook kun je een machtiging geven voor een automatische afschrijving, de prélèvement. Maar dat kost in Frankrijk weer geld. Ook bestaat de mogelijkheid om zelf automatisch vaste periodieke betalingen te doen.


Voorbeeldbrief om automatische bankafschrijvingen stop te zetten.
Voorbeeldbrief om snel een einde te maken aan de automatische afschrijvingen (prélèvements automatiques.) Houd er rekening mee dat banken hiervoor enige kosten in rekening kunnen brengen.


Naam, voornaam                                                                                                            Plaatsnaam, le ..... 20..
adres

Recommandé avec avis de réception

Compte no.....

Monsieur,

Je vous prie de bien vouloir noter que j'annule immédiatement et définitivement l'autorisation de prélèvement automatique que j'avais signée au profit de .... (naam begunstigde).

Je vous remercie par avance et vous prie d’agréer, Madame, Monsieur, l’expression de ma considération distinguée.

Handtekening


Voor meer voorbeeldbrieven aan Franse instanties, schrijf een mail naar info@infofrankrijk.com


Cheques en rood staan

Hoewel de cheque wat van zijn glans verliest, blijft hij veel in gebruik om af te rekenen in de hypermarché of om rekeningen van bijvoorbeeld artisans (timmerman, loodgieter en dergelijken) te betalen. Particulieren moeten bedragen van meer dan € 3000 altijd per cheque of via een overschrijving betalen. Contant mag niet. Maar de banken zijn de cheques liever kwijt dan rijk. Jaarlijks neemt het gebruik van cheques met ruim 2,% af. Het verwerken van meer dan 3,5 miljard cheques kost te veel geld. Daarom propageert het Franse bankwezen het gebruik van de betaalpassen en het automatisch afschrijven van vaste betalingen.

Bij een cheque is het een kwestie van uitschrijven (is nog gratis) met de naam van de begunstigde en overhandigen of opsturen (dan kost het een postzegel, dat wel). Een chequeboekje (chéquier) wordt uitgereikt aan klanten van 16 jaar en ouder. Het krijgen van zo’n chequeboekje is geen recht, wie niet goed bekend staat bij het Franse equivalent van het BKR in Tiel (fichier central des chèques) zal niet in het bezit worden gesteld van het boekje. Dat staat zo in de wet. En ook de banken kunnen om andere redenen weigeren de cheques uit te reiken, zoals  in geval van misbruik van bankkaarten, bij het niet netjes terugbetalen van leningen of bij te laag of te onregelmatig inkomen. Sommige winkeliers vragen om een identiteitskaart bij het accepteren van een cheque, soms zelfs twee bij aankopen van meer dan € 150. Een cheque moet binnen een jaar en 8 dagen zijn geïncasseerd.

Het verzilveren van cheques moet binnen een jaar en acht dagen gebeuren en kan niet contant, je moet de cheques bij de bank inleveren waarna het geld op de rekening wordt geboekt en bij de uitgever van de cheque wordt afgeschreven. De gedachte hierbij is dat de fiscus inzicht wil hebben in de inkomsten van de belastingplichtige. Het gaat hier om de chèque barré, te herkennen aan de twee horizontale strepen. Er zijn dus ook chèques non barrés die wel contant kunnen worden verzilverd, maar deze kosten € 1,50 per stuk. De fiscus wordt overigens wel ingelicht over het uitgeven van deze cheques, vooral gebruikt door ondernemingen. Deze methoden is in onbruik geraakt.  Dan is er nog de chèque certifié. De bank zet er dan op certifié pour la somme de .... en garandeert de betaling voor een termijn van 8 dagen. De begunstigde is er dan van verzekerd dat hij zijn geld krijgt, doordat de bank het bedrag op de rekening van de betalende klant heeft geblokkeerd. Na de termijn wordt de cheque weer een gewone.  En dan zijn er de chèques de banque voor de gevallen dat flinke betalingen moeten worden gedaan (een auto kopen bijvoorbeeld) en de verkoper zeker wil zijn van de deugdelijkheid van ’s kopers banktegoed. De bank geeft dan zelf zo’n cheque uit op naam van de begunstigde, die er dan zeker van is dat de cheque is gedekt en zal worden betaald. De kosten variëren van € 7 tot € 15. Ten slotte de chèque de garantie, oppassen geblazen. Zo'n cheque verlangen sommige winkeliers als een vorm van zekerheid dat de klant bij levering zal betalen. Als alles normaal verloopt, wordt deze cheque verscheurd. Maar er gaan wel eens zaken mis met zo'n cheque de garantie.

Verloren

Bij verlies van het chequeboekje moet men direct de bank bellen, het liefst met een bevestiging per fax of e-mail. Als de bank dicht is, kun je bellen naar het Centre national d’appel pour les chèques perdus ou volés: 0892 705 705. Vervolgens moet men ook de politie op de hoogte stellen. Ten slotte moet een en ander per aangetekende brief aan de bank nog eens worden gemeld met een uitleg van de omstandigheden van het verlies of de diefstal. Ook de eventuele verzekeraar moet op deze manier in kennis worden gesteld.

Rood staan bij de Franse banken kan tot nachtmerries leiden. Nogal wat banken doen erg moeilijk en berekenen hoge tot exorbitante kosten bij dergelijke 'incidenten'. Het consumententijdschrift 60 millions heeft een onderzoek gedaan bij 13 Franse bankinstellingen en kwam tot het oordeel dat het berekenen van boeterente en bijkomende kosten bij de découverts een goudmijntje is voor het Franse bankwezen. Consumenten en overheid oefenen druk uit op de Franse banken die jaarlijks volgens schattingen twee miljard euro verdienen aan boetes en rente die worden opgelegd aan klanten die onvoldoende saldo op hun rekeningen hebben. Het gaat hier om de hoge rente die wordt berekend bij het rood staan en de eufemistisch genoemde commissions d'intervention die worden ingehouden elke keer als een bankklant zijn toegelaten negatieve saldo gebruikt of overschrijdt. De rentevergoedingen voor het gebruikmaken van een toegestane roodstand lopen uiteen van 11 tot 15% en de overschrijding van deze decouverts autorisés wordt beboet met percentages van 15 tot 19 en met maximaal € 8  per gebeurtenis vanaf 1 januari 2014. Consumentenorganisaties spreken van onwettige woekerrentes, die in totaal rond de 10% van de detailomzet van banken uitmaken en bij de negen belangrijkste bankinstellingen zorgen voor een omzet van circa € 6 miljard. Sindsi 2011 mogen de banken de hoogte van de rente niet meer laten afhangen van de aard van het krediet, maar van de hoogte van het bedrag. En op last van de overheid moeten de banken de rente op roodstand en de extra kosten halveren voor de meest kwetsbare cliënten en dienen zij onduidelijke termen als commission d'intervention te veranderen in een heldere omschrijving. Volgens de consumentenbonden weten zeer veel bankklanten niet echt wat zij betalen aan kosten.
Bij het betalen met cheques moet je erop bedacht zijn dat je altijd voldoende saldo (provision) op je rekening hebt. Als niet met de bank is afgesproken dat je voor een bepaald bedrag rood mag staan (être à découvert), kan overschrijding van het saldo zeer vervelende gevolgen hebben. Als de zaak, de beruchte interdiction bancaire, na een schriftelijke waarschuwing van de bank vervolgens niet binnen twee maanden is geregeld (door bijvoorbeeld aan te tonen dat de twee partijen de zaak inmiddels contant hebben geregeld), is het 5 jaar lang bij geen enkele bank meer mogelijk een rekening te openen. Dit wordt gemeld aan de Banque de France en alle andere bankinstellingen. Alle bankzaken worden dan onmogelijk (bankpassen gelden niet meer bijvoorbeeld), maar er blijft wel altijd een mogelijkheid om de meeste simpele zaken te blijven doen zoals geld opnemen. Circa 6 miljoen Franse rekeninghouders treft dat lot. Ook kan de toezending van chequeboekjes worden gestaakt.

Inmiddels zijn de strafmaatregelen wat versoepeld. Wie een rekening wordt geweigerd is niet meer verplicht om naar de Banque de France te gaan om daar zijn recht te halen. Hij kan het ook aan de bank vragen die de procedure vervolgens regelt, waarna de Banque de France een bankinstelling aanwijst waarbij de rekening kan worden geopend. Men moet zich identificeren, op erewoord beloven niet ergens nog een rekening hebben lopen. De bank stuurt een mail of fax naar de BdF en de volgende dag is de zaak geregeld. De aangewezen bank mag de klant niet weigeren, maar mag wel het pakket van dienstverlening beperken.

Er wordt nu gewerkt met boetes bij het uitschrijven van ongedekte cheques (chèques en bois.) De bank brengt maximaal € 30 aan kosten in rekening voor elke ongedekte cheque van minder dan € 50. Bij het ongedekt uitschrijven van cheques van meer dan € 50 is de boete maximaal € 50. Bij een (automatische) overschrijving zonder voldoende saldo kan de bank € 20 in rekening brengen..Het vriendelijkst is nog La Poste, die in dergelijke gevallen € 44 per geweigerde cheque rekent. Als binnen een jaar nog eens wordt betaald met een ongedekte cheque en de zaak niet binnen twee maanden is geregeld, moet een boete van € 5 aan de ontvanger van de belastingen, le Trésor Public, worden voldaan bij cheques van minder dan € 50 te kort voor cheques van meer dan € 50. De boetes worden verdubbeld als binnen een jaar driemaal een cheque werd uitgeschreven zonder voldoende saldo (découvert) op de rekening. En zware straffen hangen mensen boven het hoofd die moedwillig op bedrog uit zijn: het saldo van de rekening halen en vervolgens een cheque uitschrijven of betalen met een cheque in de periode dat er een verbod geldt omdat men al eerder ongedekt heeft betaald. De Franse wet voorziet in straffen van vijf jaar gevangenis en/of een boete tot € 375.000.

De Franse bank houdt ook nog een ander ficher bij en wel dat van mensen die hun leningen niet kunnen terugbetalen of ernstige betalingsachterstand hebben.

Nog wat wetenswaardigheden over het papier: wie een cheque ontvangt, heeft een jaar en acht dagen de tijd om deze te incasseren. De bank garandeert de uitbetaling van een cheque tot € 15 ook als is het saldo van de betaler niet toereikend. De termijn is hier een maand. Een groot bedrag mag je met verschillende cheques betalen, maar als je dat doet met fracties van minder dan € 15, wordt dat als fraude gezien en loop je kans op een boete van € 1500. Een winkelier mag cheques weigeren of een minimumbedrag eisen, mits dat duidelijk is aangegeven. Maar als het gaat om betalingen die wettelijk een cheque barré vereisen, moet de cheque worden geaccepteerd. Het is toegestaan dat een winkelier bij het betalen met een cheque om legitimatie vraagt. Hij mag zelfs twee bewijzen vragen bij hoge bedragen, maar dan moet dat zijn aangekondigd bij de kassa. Een bank is niet verplicht een chequeboekje af te leveren.

Beperking geldopname met bankpassen

Wie ruim voldoende saldo op zijn bankrekening heeft staan en met een carte bancaire een tv van € 1200 koopt, kan onaangenaam worden verrast als hij de volgende dag € 70 opneemt. De kaart weigert de poging tot betalen te accepteren. De maandelijks toegelaten opnamemogelijkheid blijkt te zijn overschreden. Ook het opnemen van geld uit een betaalautomaat is aan een maximum per periode geboden. Elke bank hanteert zo haar eigen maxima en voorkomt daarmee dat ze voor elke opname het tegoed moet controleren. Ook is het een middel om de schade bij fraude te beperken. Op dure kaarten (tot € 315 per jaar en uitgereikt aan klanten met hoge inkomens) is het mogelijk de limieten aanzienlijk te verhogen.

Hypotheken

Enkele Nederlandse banken maken het mogelijk om een hypothecaire lening af te sluiten op Frans onroerend goed van Nederlanders. Bij de meeste Nederlandse banken lukt dat niet, zo heeft menig Frankrijkganger de laatste jaren ondervonden.

Over het algemeen geldt dat een Frankrijkhypotheek bij een Nederlandse bank interessant kan zijn als het gaat om de financiering van een tweede huis en de geldvrager in Nederland woont. Voordelen van een Nederlandse bank zijn dat alles in het Nederlands gaat en een aflossingsvrije hypotheek vaak mogelijk is. Nadelen: aanzienlijk hogere kosten (alleen al de hypotheekakte die vertaald moet worden in het Frans kost meestal € 1500); daarnaast zijn er dubbele notariskosten en veel hogere afsluitprovisie in vergelijking met de dossierkosten van een Franse bank. De rente is in Frankrijk bovendien over het algemeen lager. Naast de grote banken opereren in Nederland en in Frankrijk nog enkele kleine kantoren die bemiddelen bij het verkrijgen van leningen, in Nederland of in Frankrijk

Uiteraard is het mogelijk en in de meeste gevallen gemakkelijker om bij een Franse bank een 'hypotheek' – men spreekt meestal van een emprunt immobilier of prêt immobilier – af te sluiten op het huis dat men wil kopen of verbouwen. Sinds enige tijd mag ook La Poste onroerendgoedleningen verstrekken. Ook bestaat de mogelijkheid om een bemiddelaar –  courtier – in te schakelen. Steeds meer Fransen kiezen hiervoor. Een courtier zoekt de beste lening uit en ontvangt zijn beloning uit de betaling van de circa 1% 'afsluitprovisie' (frais de dossier) die anders naar de bank zou zijn gegaan.La Poste hanteert geen frais de dossier.

Door de economische crisis is het steeds moeilijker geworden om overbruggingskredieten te krijgen en ook 100%-leningen zullen vrijwel niet meer worden verstrekt. De looptijden zullen voorlopig bij de meeste banken niet verder gaan dan dertig jaar. Daarmee is een voorlopig einde gekomen aan de moderniseringen van het Franse kredietwezen voor onroerend goed, zoals het tussentijds opnemen van nieuw geld op het huis of de overwaarde te gebruiken voor consumptieve doeleinden.

De banken verlangen uiteraard een garantie voor de terugbetaling van de rente en de aflossing van de onroerendgoedlening. In veel gevallen moet de lening op 75-jarige leeftijd zijn afgelost. Het is gebruik, zelfs wettelijk voorgeschreven, dat een buitenlander die nog niet belastingplichtig is in Frankrijk, maximaal 80% mag financieren, tenzij er vermogensbestanddelen zijn die meer zekerheid kunnen bieden.

De meeste Fransen die een onroerendgoedlening afsluiten, kiezen daarbij voor een vaste rente. Maar het aantal huishoudens dat in de laatste jaren een lening met een variabele rente afsloot, is sterk gegroeid. De internationale hypothekencrisis heeft er inmiddels toe geleid dat leningen met een wisselende rente voorlopig nauwelijks meer worden verstrekt. De traditionele hypotheek, waarbij het te kopen onroerend goed als onderpand dient, vindt steeds minder toepassing in Frankrijk. De procedure is complex en de (notaris)kosten zijn hoog; banken en bemiddelaars raden deze wat archaïsche financieringsvorm af. Anders dan in Nederland was het niet mogelijk om tijdens de looptijd van een lening een verhoging daarvan aan te vragen. Een onroerendgoedlening krijg je als je een bestaand huis koopt, bij een grote restauratie of bij de bouw van een nieuw huis – later niet meer.

Een deel van de rijkdom die zit in het Franse onroerend goed, moet aangewend worden om de economische groei een stimulans te geven. Daarom moet er meer kunnen worden geleend op het huizenbezit. Dat in baksteen vastgelegde geld moet in de economie worden gepompt, zo meende destijds het Franse staatshoofd Nicolas Sarkozy. Daarom is de overheid met een herziening gekomen van dit rigide beginsel door een hypothèque rechargeable of hypothèque de crédit  te introduceren, waarbij nieuw geld - ook voor consumptieve bestedingen -  kan worden opgenomen als een deel van de lening is afgelost. De lening zal hooguit 70 tot 80% van de waarde van het onroerend goed kunnen bedragen. De mogelijkheid van lenen op deze manier moet wel in de oorspronkelijk hypotheekakte zijn opgenomen en de banken letten erop dat niet te veel wordt geleend. Ook is er de prêt viager hypothécaire gekomen, die ouderen (65 jaar en ouder) in staat stelt een aanvulling op hun soms magere pensioen te bieden of leningen nodig hebben om een verbouwing te laten uitvoeren. Gezien de leeftijd komen zij niet in aanmerking voor een 'gewone' lening. De eigenaar van een huis kan tijdens het leven een renteloos krediet ontvangen met de woning als onderpand. Pas na het overlijden wil de bank zijn geld en rente terug van de erfgenamen, die het huis kunnen behouden of het zullen verkopen. Als de opbrengst hoger is dan de schuld, ontvangen de erfgenamen de meerwaarde, terwijl bij een te lage opbrengst deze erfgenamen niet hoeven bij te storten. Van de nieuwe financieringsvorm wordt zeer spaarzaam gebruik gemaakt. De banken voelen er weinig voor,  zijn zeer terughoudend en berekenen zeer hoge rentepercentages

Naast de nieuwe leenvormen als hypothèque rechargeable of hypothèque de crédit en prêt viager hypothécaire is weer een variant van lenen op de markt gekomen die openstaat voor mensen van 60 jaar en ouder: de prêt hypothécaire cautionné. De bedoeling ervan is om ouderen die moeilijk een gewone lening kunnen afsluiten, een deel van hun onroerend goed liquide te laten maken. De looptijd is maximaal 25 jaar tegen een vaste rente. De lening kan maximaal 70% bedragen van de taxatiewaarde van het huis. Er behoeft geen overlijdensrisicoverzekering te worden afgesloten of medische verklaring te worden overgelegd. Bij overlijden treedt een waarborgmaatschappij als afwikkelaar van het restant van de schuld op, de CNP Caution, dochter van verzekeringsmaatschappij CNP Assurances. De kosten van deze borg (caution) is 1% van het leenbedrag. Daar komt dan nog 1 à 2% afsluitprovisie bij (frais de dossier).

Er zijn ook hierbij nog maar zeer weinig banken die het aandurven deze nieuwe vormen van geld uitlenen daadwerkelijk aan te bieden, alleen het netwerk van Le Crédit foncier houdt zich hiermee bezig. En áls zij het doen, geldt slechts een percentage van de waarde van het huis dat voor een lening in aanmerking komt. De te betalen rente is huizenhoog. Ook een enkele Nederlandse hypotheekbemiddelaar blijkt in staat om tot herfinanciering van het bezit in Frankrijk te komen. Zo is het mogelijk om 60% van de waarde van de woning met een minimum opname van € 100.000 op te nemen. Er wordt alleen rente betaald. Voorwaarde is wel  dat de woning voldoende overwaarde heeft en het inkomen/pensioen toereikend is.

Het privilège de prêteur de deniers lijkt wat op de conventionele hypothecaire lening en doet in één akte wat de notaris bij een hypotheek in twee akten afwerkt: die van de verkoop en die van de garantie (het onderpand.) De kosten van een dergelijke garantie zijn ook lager, geen taxe de publicité foncière. Het geld van leningen onder deze garantie komt in één keer vrij en kan niet, zoals bij nieuwbouw, in gedeelten worden uitgekeerd. De garantie kan ook worden overgenomen door decaution mutuelle die tegen betaling van een premie garant staat voor de aflossing van de lening. De bekendste instelling hier is Crédit Logement. Driekwart van de betaalde garantie krijgt men aan het einde van de lening weer terug. Ook nogal wat banken hebben eigen caution-organisaties.

Ten slotte kent Frankrijk ook het fenomeen van het overbruggingskrediet, een korte lening om het aan te kopen huis te kunnen betalen terwijl het bestaande huis nog niet is verkocht.  Zo’n lening heet een crédit relais en bedraagt maximaal 60 tot 80% van de waarde van het te verkopen huis. De rentevergoedingen voor deze  kredieten zijn wat hoger dan die van de ‘gewone’ onroerendgoedleningen, maar lager dan wat Nederlandse banken menen te mogen vragen voor een overbruggingskrediet, zeker als de overbrugging enerzijds een Nederlands huis en anderzijds een Frans huis betreft. De Franse banken zijn wat strenger geworden bij de verstrekking  van dergelijke kredieten en verlangen in ieder geval een kopie van een compromis de vente. Een dergelijke lening is meestal alleen te regelen als er ook nog een gewone lening met wat loopjaren erbij wordt afgesloten. Je leent bijvoorbeeld drie ton als overbrugging en na verkoop van je Nederlandse huis betaal je € 150.000 terug aan de bank. De rest is dan de lening, die afhankelijk van de vorm van een overlijdensrisico, geruime tijd aflossingsvrij kan worden aangehouden. Bij nieuwbouw wil de bank bij voorkeur in zee gaan met een erkend bedrijf dat goed verzekerd is en dat ook een DO (dommage ouvrage, verzekering tegen zaken die tijdens de bouw verkeerd kunnen gaan) heeft afgesloten. Een veel voorkomende praktijk is dat de tijdens de bouw de rekeningen naar de bank gaan, die dan zelf de maçon betaalt. De banken hebben liever één maître d'ouvrage dan al die verschillende onderaannemers die ook elk afzonderlijk goed verzekerd moeten zijn.

Om de aanbiedingen van de sterk met elkaar concurrerende banken goed te kunnen vergelijken, kan men het best uitgaan van de veel gehanteerde taux effectif global (TEG of TAEG, taux annuel effectif global): de kosten van rente, dossierkosten ('afsluitprovisie') en de premie van de verplichte overlijdensrisicoverzekering samen. Voor de afsluiting van een prêt, een gewone lening dus, was een overlijdens/invaliditeitsverzekering altijd verplicht. Dat 'verplichte' is inmiddels afgeschaft. Men kan altijd elders een dergelijke verzekering afsluiten, maar de bank zal dan in veel gevallen het rentepercentage van de lening met 0,2 procentpunt verhogen. Voor een hypothecaire lening moet het onroerend goed in onderpand worden gegeven en hierbij is een verzekering niet altijd verplicht, maar er zijn wel notariskosten voor de hypotheekakte en voor registratiekosten en belastingen.

De overlijdensverzekering staat bekend onder assurance DIIT (décès-invalidité-incapacité de travail)en gaat wat verder dan de Nederlandse variant. De premies daarvoor zijn bescheiden, 0,3 tot 0,5% van het geleende bedrag. Goed opletten is hierbij geboden, omdat de meeste banken bij overlijden de lening alleen schrappen als dat overlijden een gevolg is van een ongeluk, le décès accidentel. Overlijden als gevolg van een ziekte is dan niet gedekt. Er geldt een akkoord tussen banken en verzekeraars (la convention Belorgey), dat bepaalt dat een voormalige ziekte geen reden meer mag zijn om een onroerendgoedlening af te wijzen. De meeste banken 'vergeten' deze conventie overigens nog. Wie een onroerendgoedlening afsluit en verplicht wordt een overlijdensrisicoverzekering af te sluiten, is niet verplicht om dat te doen bij de verstrekker van de lening. In de praktijk blijken banken hier moeilijk over te doen.

Bemiddelaars in hypotheken (courtiers) moeten verzekerd zijn en ook geregistreerd zijn bij de Orias, organisme en charge de la tenue du registre unique des intermédiaires en assurance, banques et finance. Een afdeling van de Banque de France, de ACP houdt controle op handel en wandel van de courtiers. ACP staat voor Autorité de la Banque de France. Wie in zee gaat met zo'n bemiddelaar moet even controleren op www.orias.fr of de man of vrouw geregistreerd staat. Als het in orde is, volgt een verplicht mandaat, een mandat de recherche de capitaux. De klant heet daarin le mandant en de courtier is de mandataire. Men met goed opletten dat het honorarium helder is vermeld, want er circuleren tal van manieren van berekenen. Meestal staat het honorarium gelijk aan de dossierkosten (frais de dossier) die de bank rekent zonder de inschakeling van een courtier, 1% van de lening vaak maar ook vaste bedragen die uiteen kunnen lopen van € 500 tot € 1500. Sommige bemiddelaars rekenen niets voor de klant en zijn tevreden met de beloning die zij van de bankinstelling ontvangen. Lang niet altijd vervangt de courtage de dossierkosten die de bank altijd berekent. Derhalve, goed opletten wat er in het mandaat komt te staan. De courtage mag pas worden verlangd als de lening daadwerkelijk op de bankrekening van de cliënt is gestort. Courtiers doen goede zaken via internet. Het gaat snel en de kosten zijn niet zo hoog, minder soms dan de 1% dossierkosten (afsluitprovisie) die de banken meestal berekenen. Maar als het een beetje lastig is (vrije beroepen of lage inkomens), dan lopen de jongens niet zo hard en gaan zelfs niet op onderzoek uit. Leuk voor een eerste indruk deze internetberekeningen, maar beter is het, als je de taal redelijk beheerst, om naar het plaatselijke bankkantoor te stappen en gewapend met gegevens van internet en andere banken het onderhandelingsgesprek aan te gaan. De ervaring leert dat men bij verschillende banken moet ‘shoppen’ om acceptabele voorwaarden te verkrijgen; avant de vous engager, faites jouer la concurrence zegt de Fransman. De banken zijn daar niet zo blij mee en lijken onderling afspraken te maken over de rente op onroerendgoedleningen.

Wie nog in Nederland woont, kan ook de hulp inroepen van Nederlandse hypotheekbemiddelaars die de weg in Frankrijk kennen en er een behoorlijk netwerk op na houden. De praktijk is dat banken waar je geen rekening hebt lopen over het algemeen leukere rentepercentages bieden dan de eigen bank. Met een dergelijke offerte is het prettig onderhandelen met je eigen bank. Het belangrijkste criterium voor de banken om de lening te verstrekken is niet zozeer de waarde van het huis, het onderpand, als wel de mogelijkheid van de schuldenaar om aan de toekomstige financiële verplichtingen te voldoen, bekend als de taux d’endettement. Men moet dus kunnen aantonen dat men goed is voor de betaling van de maandelijkse bedragen, die samen met eventuele andere schulden over het algemeen niet hoger mogen zijn dan 30% van het maandinkomen. Bij de verlening van welk krediet dan ook is het noodzakelijk dat de geldvrager beschikt over een vast inkomen in de vorm van salaris, pensioen of een doorlopende uitkering uit bijvoorbeeld een lijfrentepolis. Een mogelijkheid is ook het leenbedrag gedekt te laten zijn door een vermogen. Men zal dan over een vrij belegd vermogen moeten beschikken van ten minste de waarde van het onroerend goed, vermeerderd met 40% voor rente en kosten. Het is mogelijk om een woonhuis voor 80% te financieren; commercieel onroerend goed zoals een camping kan voor hooguit 50% worden gefinancierd en dan meestal niet langer dan voor een periode van vijftien jaar. Een bouwval kopen en dan zelf gaan verbouwen is een nogal veel voorkomend fenomeen. De bank zit niet te springen om dergelijke objecten te financieren gezien de onzekerheid over het verloop van de activiteiten van monsieur le bricoleur. Het wordt anders als de verbouwing wordt uitgevoerd door een aannemer die met een deugdelijk plan komt, een goede offerte levert en ook aangeeft wanneer het werk klaar zal zijn.

Het belangrijkste criterium voor de banken om de lening te verstrekken is niet zozeer de waarde van het huis, het onderpand, als wel de mogelijkheid van de schuldenaar om aan de toekomstige financiële verplichtingen te voldoen, bekend als de taux d’endettement. Men moet dus kunnen aantonen dat men goed is voor de betaling van de maandelijkse bedragen, die samen met eventuele andere schulden over het algemeen niet hoger mogen zijn dan 30% van het maandinkomen. Bij de verlening van welk krediet dan ook is het noodzakelijk dat de geldvrager beschikt over een vast inkomen in de vorm van salaris, pensioen of een doorlopende uitkering uit bijvoorbeeld een lijfrentepolis. Een mogelijkheid is ook het leenbedrag gedekt te laten zijn door een vermogen.

Met een lagere rente kan het interessant zijn om bestaande leningen om te zetten in een nieuwe lening, bij dezelfde bank of bij een concurrent. Het opnieuw onderhandelen over de lening (renégocier l’emprunt) heeft overigens pas zin als de lening nog een flinke tijd loopt en het renteverschil tussen de oude lening en de marktrente minimaal 1,5 procentpunt bedraagt. De boeterente (indemnité de remboursement) bij vervroegde aflossing (remboursement anticipé) mag niet hoger zijn dan een halfjaar rente met een maximum van 3% van de resterende hoofdsom. Die boeterente is niet verschuldigd als het huis wordt verkocht omdat de eigenaar (of zijn partner) van beroep verandert en moet verhuizen, werkloos wordt, met pensioen gaat of overlijdt. Naast de boeterente moeten ook nog kosten worden betaald, de frais de mainlevée.

Het verhogen van een bestaande hypotheeklening of het achteraf nemen van een hypotheek is, zoals gemeld, in principe niet mogelijk, maar wie een ingrijpende verbouwing wil doen of een zwembad wil laten bouwen, zal een tweede lening kunnen nemen, een echte crédit immobilier, dus geen hypotheek met notaris en overige kosten. Vaak gebeurt het dat de banken in deze situaties geen geld storten, maar rechtstreeks de rekeningen van aannemer en zwembadbouwer betalen. Er zijn ook nog fiscaal interessante constructies mogelijk waarbij de aflossingen lopen via een assurance-vieen de rente afzonderlijk wordt betaald. De Franse banken zijn in dit opzicht ook vrij creatief. Het fenomeen assurance vie (geen levensverzekering als assurance-décès) heeft als populaire spaarvorm een grote vlucht genomen; er is voor € 100 miljard gespaard via bijna 5 miljoen contracten. Fiscaal is het interessant. De belasting neemt in de eerste acht jaar van het contract geleidelijk af en daarna geldt vrijstelling voor de inkomstenbelasting.

De banken hanteren over het algemeen het annuïteitensysteem: aflossing en rente tezamen worden in vijftien (of twintig) jaarlijkse partjes verdeeld, waarbij de maandbedragen onveranderd blijven. Sommige banken zijn bereid een wat minder star aflossingsschema te hanteren, waarbij de maandelijkse betalingen meer sporen met eventueel wisselende maandinkomsten. De mogelijkheid om alleen rente te betalen en de hoofdsom pas af te lossen aan het einde van de leningsduur, kent men ook wel in Frankrijk. Men moet dan wel een bankgarantie afgeven voor het totaal van die geleende hoofdsom; de waarde van het huis als onderpand wordt niet erkend bij deze aflossingsvrije hypotheken.

Voor Nederlandse belastingplichtigen: de betaalde hypotheekrente voor een tweede huis is fiscaal niet aftrekbaar. De rente van de hypotheek voor de hoofdverblijfplaats in Frankrijk kan aftrekbaar blijven als men kiest voor een belastingheffing door Nederland. Dat is een nogal ingewikkelde, meestal theoretische zaak, want wie in Frankrijk leeft, is daar ook belastingplichtig. In de praktijk geldt die mogelijkheid alleen voor gepensioneerden die een staatspensioen ontvangen en niet belastingplichtig in Frankrijk kunnen worden.


Sparen en lenen

Veel inwoners van Frankrijk (ook de buitenlanders) hebben een spaarrekening waarop belastingvrij 1,25% rente wordt vergoed, de zogenaamde LEP, Livret d’Epargne Populaire. Zo’n rekening kan worden geopend bij een belastingaanslag van € 769 of lager. Men – ieder gezinslid afzonderlijk – kan tot een tegoed van € 7700 sparen. Op de zeer populaire Livret A, ook toegankelijk voor kinderen, wordt een rente van 1,25% betaald, belastingvrij. Ongeveer 37 miljoen Fransen hebben zo’n Livret A (plafond van € 22.950) en bezitten samen een tegoed van een dikke € 120 miljard. Er is sprake van dat de rente volgend jaar verder daalt naar wellicht 0,75%

Populair zijn ook de spaarmogelijkheden om later geld beschikbaar te hebben voor het kopen of verbouwen van een huis, de voor Fransen bekende CEL (compte d’épargne logement). De overheid geeft bij deze bouwspaarregeling een premie als het gespaarde geld wordt besteed bij de aankoop van een woning. De inleg is vrij en variabel en ook probleemloos opvraagbaar. De rente is 1,5% (wel sociale heffingen) en de maximale inleg bedraagt € 15.300 per gezinslid. Bij de iets populairdere PEL (plan d’épargne logement) is de rente 2,5% (wel sociale heffingen) en er mag tot € 61.200 worden gespaard. De spaarduur is minimaal vier jaar en maximaal tien jaar. Weinig van de 16 miljoen spaarders gebruiken de PEL daadwerkelijk om er een huis mee aan te betalen. Daarom is besloten de belastingvrijdom op rekeningen die ouder zijn dan 12 jaar op te heffen.
Bij de verkoop van aandelen moet pas belasting worden betaald over 50% van de winst als de stukken twee jaar in bezit zijn geweest. Dat wordt zelfs een vrijstelling van 65% bij het in bezit houden van de aandelen gedurende 8 jaar. Echt spannend is beleggen op de beurs op die manier niet. Wel kan ook geld terug via deze moin-value gevraagd worden als voortdurend beleggingsverlies wordt geleden. Dat kan na verloop van enige tijd worden verrekend met de plus-value over beleggingswinst.

Ook Frankrijk kent de persoonlijke lening (prêt personnel), die een rente vergt van 7 à 9%. Wie goed bekend staat bij zijn bank kan onderhandelen over de voorwaarden van een dergelijke lening. Voor leningen tot € 21.500 geldt de bekende Franse bedenktijd van zeven dagen waarbinnen nog kan worden afgezien van het aangaan van de lening.

Een doorlopend krediet heet le crédit renouvelable of crédit 'revolving' of crédit permanent en kopen op afbetaling doe je met een crédit affecté. Een door de overheid aan de banken opgelegde verplichting om langdurig zieken ook kredieten en leningen te verschaffen is nauwelijks nageleefd. Daarom is een nieuwe conventie ingegaan, die het de banken verbiedt om leningen te weigeren aan personen met ernstige gezondheidsrisico's (kanker, hartkwaal, aids.) Ook persoonlijke leningen moeten worden verleend en zelfs zonder dat naar een gezondheidsverklaring mag worden gevraagd. Dit geldt voor leningen tot € 15.000 met een maximale duur van 4 jaar en toegekend aan personen jonger dan 50 jaar.

Ook Frankrijk kent het systeem van de gemeentelijke bank van lening, de lommerd. Wie snel geld nodig heeft kan spullen 'au clou' zetten bij de Crédit municipal (CM). Men krijgt dan een lening, een prêt sur gage, van de CM die het monoplie heeft bij deze vorm van uitlenen en is gevestigd in de grote plaatsen. De rente varieert per stad en met de hoogte van de lening. Zo is een prêt sur gage in Parijs van € 300 belast met een percentage van 4 per jaar, alle kosten meegerekend. De waarde van de in bewaring gegeven goederen wordt door onafhankelijke keurmeesters bepaald (commissaires-priseurs). De klant heeft op die waardebepaling geen invloed. De bank van lening geeft vervolgens 50 tot 70% van die waarde uit als lening. Als deze niet  of niet op tijd wordt terugbetaald, zullen de spullen op een veiling worden verkocht. Als de opbrengst hoger is dan de verstrekte lening, rente en kosten, wordt het meerdere (de boni) terugbetaald aan de eigenaar. Een mali bestaat in dit verband niet.

Een door de overheid aan de banken opgelegde verplichting om langdurig zieken ook kredieten en leningen te verschaffen is nauwelijks nageleefd. Daarom is een nieuwe conventie ingegaan, die het de banken verbiedt om leningen te weigeren aan personen met ernstige gezondheidsrisico's (kanker, hartkwaal, aids.) Ook persoonlijke leningen moeten worden verleend en zelfs zonder dat naar een gezondheidsverklaring mag worden gevraagd. Dit geldt voor leningen tot € 15.000 met een maximale duur van vier jaar en toegekend aan personen jonger dan 50 jaar. Onroerendgoedleningen kunnen gaan tot € 300.000, maar de kredietvrager mag niet ouder dan 70 jaar zijn.. Als de verzekerden een overlijdensrisico kunnen afsluiten, moeten ze wel rekenen op torenhoge premies. Een alternatief hiervoor is het in onderpand geven van een levensverzekeringscontract of een aandelenporteuille. Banken moeten voor deze speciale leningen een medewerker aanstellen, een référent. Wie een onroerendgoedlening afsluit en verplicht wordt een overlijdensrisicoverzekering af te sluiten, is niet verplicht om dat te doen bij de verstrekker van de lening.


Strengere controle op rekeningen in het buitenland
De Franse overheid wil de controle op het houden van bank- en spaarrrekeningen in het buitenland uitbreiden en bij misbruik de straffen verzwaren. De laatste 30 jaar is het Franse overheidsbeleid op dit punt ongewijzigd gebleven, maar nieuwe regeringen zeggen de grote fraudeurs aan te zullen pakken en nieuweeisen te stellen aan de fiscale paradijzen. De straffen op het aanhouden van niet bij de belastingdienst aangemelde buitenlandse rekeningen zijn nu boetes van € 1500, niet echt sommen om miljonairs af te schrikken. De nieuwe boetes zullen meer in verhouding staan tot de verzwegen saldi en kunnen oplopen tot 5% van deze sommen. Fraudeurs die  tegoeden wegsluizen naar belastingparadijzen kunnen een gevangenisstraf van 5 jaar krijgen en een maximale boete van € 37.500. Eerder heeft deoverheid al besloten om de verjaringstermijn bij dit soort zaken te verlengen van drie naar tien jaar. Bij dit alles zal de overheid in het bijzonder letten op landen die vroeger als belastingparadijzen werden beschouwd en samenwerkingsakkoorden met Frankrijk hebben getekend. De lijst van landen die niet willen samenwerken is daarmee aanzienlijk verkleind, maar toch zullen deze oorden extra in de gaten worden gehouden. Sommige niet met name genoemde landen komen vermoedelijk weer op de zwarte lijst terecht. Mensen die na een eerdere veroordeling of boete weer in de fout gaan, kunnen met maximaal € 500.000 extra worden beboet. Jaarlijks blijkt een duizendtal aangepakte fiscale vluchtelingen opnieuw kapitaal in fiscaal vriendelijker oorden te hebben geparkeerd.
(24.01.12)

Een gedachte over “Bankzaken

  1. Pingback: Een bankrekening openen | Leven als Belg in Corsica

Reacties zijn gesloten.