Zelf elektriciteit opwekken met je Franse huis

Mede dankzij een groeiend bewustzijn bij de Franse overheid wordt er steeds meer gebruik gemaakt van alternatieve vormen van opwekking van energie en verwarming van water door particuliere huishoudens. Ook fiscaal is het steeds aantrekkelijker geworden om hierin investeringen te doen. In deze bijdrage wordt uitleg gegeven over een onderdeel van de duurzame energie voor particulieren: de netgekoppelde fotovoltaïsche installaties (PV – panneaux photovoltaiques) voor particulieren in Frankrijk. Netgekoppeld wil zeggen dat het niet gaat over de autonome installaties met accu’s en dergelijke, maar over PV-systemen die worden verbonden met het elektriciteitsnet.

Overigens dient men PV-installaties niet te verwarren met zonneboilersystemen die warm water leveren. Bij deze laatste systemen spreekt men over collectoren (die de zonnewarmte invangen), bij PV over panelen (die het zonlicht invangen en omzetten in elektriciteit). De Franse markt voor zonne-energie bij de opwekking van elektriciteit bedraagt nog een schrale 45 megawatt, waarvan bijna de helft op de zonovergoten DOM-eilanden ver van Frankrijk. Zonne-energie voor het verwarmen van water is vorig  jaar met 15% gestegen tot een vermogen van 226 MW en beslaat een oppervlakte van 323.000 m² aan collecotren.

Wat is een PV-systeem

Een PV-systeem bestaat uit zonnepanelen die onder invloed van zonlicht gelijkstroom opwekken van 12 of 24 volt. Deze stroom wordt in de omvormer (onduleur) omgezet in 220-230 Volt wisselstroom  zoals dat in een gewoon huisnet ook bestaat. De kabel die van de omvormer afkomt, moet via een aparte elektriciteitsgroep worden verbonden met de meter in de meterkast. Door de hoge terugleververgoeding in Frankrijk wordt in de meeste gevallen alle opgewekte stroom teruggeleverd aan het net (EDF) en wordt een tweede meter (compteur de revente) geplaatst die de uitgaande stroom meet (zie afbeelding 1).

afbeelding 1

De EDF staat ook toe dat de zonnestroom wordt afgegeven aan het bestaande huisnet, waarbij de zonnestroom eerst zelf wordt geconsumeerd en alleen bij overproductie teruggaat in het net via de bestaande meter (zie hieronder bij Terugleveropties). 

De grootte van een PV-systeem wordt uitgedrukt in Wattpeak (Wp). In het Frans noemt met dit Wattcrête (Wc). Als het PV-systeem bestaat uit bijvoorbeeld 18 panelen van 165 Wc dan heeft het systeem dus een totaal peakvermogen van bijna 3000 Wc of 3 kWc.

(Financieel) rendement PV-systeem.

Om erachter te komen of een PV-systeem financieel interessant kan zijn, is het logisch om eerst te kijken naar het technische rendement, dat wil zeggen hoe men de zonnepanelen kan plaatsen om zoveel mogelijk zonlicht in te vangen. Kijk dan vooral naar de richting en de hellingshoek van het dak of andere ondergrond (gevel, op de grond, zonwering etc.). Optimaal is een dak gericht op het zuiden met een hellingshoek van 36°. Zie verder de tekening afbeelding 2.

afbeelding 2

Voorts is het van belang dat de zonnepanelen het hele jaar door, dus bijvoorbeeld ook in de winter met een relatief laag staande zon, onbeschaduwd blijven. Let dus op bomen, omstaande gebouwen, schoorstenen etc. Bedenk daarbij dat de cellen in een zonnepaneel en de zonnepanelen als geheel in een keten aan elkaar zijn gekoppeld in strings. Indien een deel van één paneel is beschaduwd,  zal de gehele string een flink lagere opbrengst geven. Uiteraard is de opbrengst ook afhankelijk van de gemiddelde jaarlijkse zoninstraling. Het zal  niet verbazen dat een zonnepaneel in het zuiden van Frankrijk gunstiger is dan in het noorden. Zie afbeelding 3.  

afbeelding 3

Naast de overweging om de inverstering voor het behoud van het milieu te doen, kan men zich afvragen of de PV-installatie financieel interessant is. Vooral door het actieve beleid van de Franse overheid sinds 2006 kan daar in de meeste gevallen bevestigend op worden geantwoord. Er bestaat een aantal zeer interessante financiële regelingen, te weten de crédit d’impôt (alleen voor particulieren), de terugleververgoeding van het EDF en mogelijk aanvullende aanschafsubsidies van regio’s en soms departementen en in een enkel geval een gemeente.

Doordat deze subsidies voor een groot deel stapelbaar zijn, kan het in een zeer gunstig geval voorkomen, met name wanneer er een flinke regionale subsidie is, dat men in het zuiden van Frankrijk het systeem al binnen 4 jaar heeft terugverdiend. Maar dan moet alles wel meezitten.

Rekenvoorbeelden

Als er geen enkele subsidie van toepassing is kan men uiteraard nog steeds een PV-systeem installeren en aan het net koppelen, in dit geval voor eigen gebruik. Je hebt dan dus vermeden kosten doordat je deze stroom niet meer hoeft te kopen. Gelet op de stroomprijzen in Frankrijk is er dan sprake van een terugverdientijd van meer dan 30 jaar, niet zo rendabel dus.

Rekenvoorbeeld sub-optimale situatie: Nord-Pas de Calais (zonder aanvullende subsidie en sub-optimaal dak)		Kosten	€
Systeemvermogen totaal	3,00 kWc	PV-systeem	15 269
Zoninstralingsfactor	1340 kWh/kWc	montage	2 190
Orientatiefactor dak	0,85 West, 15°	Totaal HT	17 459
Werkelijke stroomproductie	808 kWh/kWc	TVA 19,6%
Jaarlijkse opbrengst systeem	2398 kWh	Totaal TTC	20 880
Terugleververgoeding EDF	0,55 €/kWh	Subsidies
Jaarlijkse vergoeding	€ 1 319	Regio	0
		Crédit d'impôt	9 131
		Netto kosten	11 750
Terugverdientijd (netto kosten/jaarlijkse vergoeding)	8,9 jaar
Rendement over 20 jaar	€
Vergoedingen EDF	26 381
Uitgaven	11 750
Resultaat financieel	14 631
Resultaat elektriciteitsproductie	47 966 kWh
Resultaat milieu (vermeden CO2 uitstoot)	33 576 kg

            

Regionale subsidie

Enkele regio’s bieden een aanschafsubsidie op netgekoppelde zonnestroomsystemen voor zowel particulieren als bedrijven. Per regio gelden andere voorwaarden. De subsidie is soms gekoppeld aan de systeemgrootte (in Wp), soms wordt een percentage van het totale aanschafbedrag uitgekeerd, soms wordt een andere berekening gehanteerd. In de meeste gevallen hoeft men niet permanent ter plekke te wonen, dus ook tweede huizen kunnen voor een subisidie in aanmerking komen. Belastingaftrek voor installaties op tweede huizen is niet mogelijk.
De looptijden en de voorwaarden van de diverse subsidieregelingen veranderen voortdurend. Zie voor een overzicht over mogelijke subsidie in de eigen regio de internetsite. Het is aan te bevelen om altijd even contact op te nemen met de regionale overheidsinstantie Ademe. De subsidie verloopt meestal via dit orgaan en daar is men dus op de hoogte van de laatste stand van zaken en de voorwaarden.

Crédit d’impôt
Koopt men een zonnestroomsysteem van maximaal 3 kWp als particulier, dan kan een belastingplichtige via de jaarlijkse aangifte 50% van de aanschafkosten van het systeem, exclusief de montagekosten, terugvragen. Dat bedrag wordt afgetrokken van de belasting die men over het jaar van aanschaf moet betalen. Niet-belastingplichtigen moeten ook een belastingformulier invullen (inkomen € 0) en krijgen de teruggave dan van de Trésorerie via een cheque.

Wanneer je voor het systeem ook regionale subsidie aanvraagt, dan heeft dat invloed op de belastingteruggave. Dit deel van de regionale subsidie dat van toepassing is op de materiaalkosten moet namelijk eerst van de aanschafkosten worden afgetrokken. Pas daarna mag de 50% worden berekend. Indien de regionale subsidie geen onderscheid maakt tussen materiaalkosten en installatiekosten, moeten de materiaalkosten worden berekend.

Praktijkvoorbeeld

De heer en mevrouw Cocteau kopen een compleet zonnestroomsysteem, inclusief installatiekosten voor € 17.000 TTC (inclusief 19,6% TVA). 

De factuur is opgesplitst in materiaalkosten (zonnepanelen, omvormers, bekabeling en montagesysteem) en installatiekosten (arbeid).

De materiaalkosten	€ 12.224*1,196	€ 14.620
De installatiekosten	€   1.190*1,196	€   2.380
Totaal:		€ 17.000 TTC

                                                              

In percentages:

14.620/17.000*100% = 86% materiaalkosten

2.380/17.000*100% = 14% installatiekosten

Het echtpaar ontvangt een regionale subsidie van € 2.800 voor de totale kosten, dus materiaal plus installatie. Omdat de subsidie geen onderscheid maakt tussen materiaal en montage, gelden voor de berekening daarvan dezelfde verhoudingen als bij de oorspronkelijke factuur, te weten 86% en 14%: 
voor materiaal 86% x € 2.800 = € 2408

voor installatie 14% x € 2.800 = € 392 

De regionale subsidie voor de materiaalkosten moet in mindering worden gebracht op de materiaalkosten TTC van de factuur, ofwel € 14.620 - € 2.408 = € 12.212. 

Het crédit d’impôt is dus 50% x € 12.212 = € 6.106. Dat laatste bedrag mag men opgeven op de déclaration.

Het crédit d’impôt is aan een plafondbedrag gebonden, namelijk:

• € 8.000 voor alleenstaanden, weduwe(naar)s of gescheiden personen, of
• € 16.000 per koppel (getrouwd of samenlevingsovereenkomst PACS), en
• voor 1e kind mag € 400 worden bijgeteld, voor 2e kind € 500, voor 3e kind € 600

Indien de hoogte van de teruggave het plafond overschrijdt, zal niet meer dan het maximale bedrag worden uitgekeerd. Ongetrouwde of ongepacseerde stellen kunnen de € 8.000 per persoon toch optellen als de factuur op beide namen staat en beiden betalen, hetzij via separate cheques hetzij via een gezamenlijke rekening.

Voorwaarden
De aanvrager moet verhuurder of huiseigenaar zijn, huurders zijn uitgesloten.
Het zonnestroomsysteem mag alleen geplaatst zijn op gebouwen bedoeld voor permanente bewoning, dus geen tweede woningen of vakantiewoningen.
Levering en installatie moeten door hetzelfde bedrijf worden uitgevoerd en gefactureerd.
Het plafondbedrag geldt voor de gehele periode waarin de huidige crédit d’impôt-regeling van kracht is, te weten 1 januari 2006 tot en met 31 december 2009
Als je voor andere duurzame energietoepassingen ook de crédit d’impôt aanvraagt, moet je deze bedragen optellen en krijgt je maximaal eenmaal het plafondbedrag uitgekeerd. 

Aanvragen en procedure

De crédit d’impôt wordt aangevraagd via het standaard inkomstenbelastingformulier, altijd in het jaar volgend op het jaar van aanschaf. Op de Déclaration Revenus geef je bij onderdeel 7 (Charges ouvrant droit à reduction ou à crédit d’impôt/dépenses en faveur des économies d’energie et du developpement durable) aan welk bedrag je terugvraagt.
Aan het belastingformulier moet worden toegevoegd de factuur van het zonnestroomsysteem. Op de factuur moeten staan: naam en adres van de leverancier/installateur en gegevens over het zonnestroomsysteem zoals het type zonnepanelen, hoeveelheden en het systeemvermogen.
Het bedrag dat is aangegeven op het belastingformulier wordt door de Belastingdienst gecontroleerd en vervolgens verrekend met de jaarlijkse inkomstenbelasting en aan de belastingplichtige geretourneerd.

Feiten over PV 

De energetische terugverdientijd van een zonnepaneel

Hoe lang moet een zonnestroomsysteem nu in werking zijn om de energie, benodigd voor het fabriceren van het paneel, weer terug te verdienen? De terugverdientijd in Frankrijk in termen van energie (dus niet in geld van de investering) van een zonnestroomsysteem ligt rond de 2,5 jaar. Gedurende zijn levensduur produceert een zonnestroomsysteem dus zo’n 12 tot 20 keer de hoeveelheid energie die nodig was om het systeem te produceren. 

Typen zonnepanelen

De huidige zonnecellen worden vervaardigd uit silicium. Er zijn drie verschillende typen cellen te onderscheiden:

- Mono-kristallijne zonnecellen zijn gemaakt van siliciumplakken, die uit een groot donkerblauw ’monokristal’ zijn gezaagd. Dit kristal is gecontroleerd afgekoeld waardoor een gelijkmatigere structuur is ontstaan dan bij poly- of multikristallijne cellen.

- Poly-kristallijne zonnecellen (ook wel multikristallijn genoemd) zijn ook gemaakt van siliciumplakken, die uit een groot donkerblauw kristal zijn gezaagd. Het rendement van deze cellen ligt over het algemeen iets lager dan dat van mono-kristallijne zonnecellen.

- Amorf silicium wordt niet zoals beide voorgaande kristallijnmaterialen uit een blok silicium gezaagd, maar wordt op een ondersteunend materiaal ’opgedampt’. Door het gebruik van relatief weinig silicium ligt de opbrengst lager dan bij de kristallijne panelen.

Garanties bij zonnepanelen

Zonnepanelen hebben twee soorten garantie: productgarantie en vermogensgarantie.

Productgarantie is te vergelijken met de garantie die je ook krijgt als men een product koopt. Bijvoorbeeld een broodrooster heeft 1 jaar productgarantie. De meeste zonnepanelen hebben 2 jaar productgarantie.

Vermogensgarantie is een garantie die alleen bij zonnepanelen wordt gegeven. Zonnepanelen zetten licht om in elektriciteit. In dat licht zitten ook UV-stralen. UV-stralen breken verbindingen af. De afbraak die UV-straling bewerkstelligt is langzaam. Het vermogen van een zonnepaneel neemt daarom af met de jaren, gemiddeld ongeveer 0,5% per jaar. Doorgaans geven producenten 25 jaar vermogensgarantie op 80% van het nominale vermogen.

Opbrengst en zoninstraling

De hoeveelheid zonne-energie die de aarde bereikt is enorm. In één uur onderschept de aarde een energiestroom die overeenkomt met het jaarlijkse wereldenergieverbruik. Een land als de Verenigde Staten ontvangt op haar oppervlakte in 20 minuten een hoeveelheid zonne-energie die overeenkomt met haar jaarlijkse energieverbruik.
De zoninstraling die op Frankrijk valt, is niet gelijkelijk over zijn oppervlakte verdeeld. Zo is de instraling in kWh/m² in het zuiden van Frankrijk twee keer zo hoog als in het noorden.

Een netgekoppeld zonnestroomsysteem van 4 m²  levert in Frankrijk ongeveer 400 kWh (Haut-Normandië) tot 600 kWh (Languedoc-Roussillion) per jaar. De energie-opbrengst van een netgekoppeld zonnestroomsysteem van 4 m² komt overeen met 15% van het gemiddeld huishoudelijk elektriciteitsverbruik of met het verbruik van een flinke koelkast. Een autonoom zonnestroomsysteem levert ten opzichte van een netgekoppeld systeem ongeveer de helft aan kWh.
In Frankrijk mag je bij een optimale opstelling van de panelen een jaarlijkse energieopbrengst verwachten van 95% tot 135% van het Wc-vermogen, afhankelijk van de geografische ligging. Dus een systeem van 3000 Wc wekt bijvoorbeeld in Lille jaarlijks circa 2850 kWh op en in Marseille circa 4050 kWh. Natuurlijk wekken de panelen in de zomer meer op dan in de winter. Daarnaast werkt de omzetting van licht naar elektriciteit in een koelere omgeving beter dan in een warme. Bij (nagenoeg) hetzelfde aantal uren zonneschijn in juni en juli wordt er in juni gemiddeld meer elektriciteit opgewekt. Dit komt doordat het in juli warmer is.

Informatieve links

Deze bijdrage is geschreven door Ferdi Hummelink - ferdi.hummelink@tele2.fr

Print dit artikel