Voegen
Buitenmuren van natuursteen voegen

Muren voegen is voor iedere Nederlander een bekend karwei. De meeste traditionele huizen in Nederland zijn immers van baksteen en met de hand gevoegd. Men kent de methoden:

- holle voeg
- platvol
- gesneden voeg

Bij een Franse buitenmuur van natuursteen ligt het toch een beetje anders. De voegen zijn immers onregelmatig, soms erg onregelmatig.

Er bestaan twee methoden om natuurstenen muren te voegen:

- alles dichtspuiten en na drogen de stenen reinigen en afborstelen (afbeelding 1), of
- alle voegen een voor een met de hand voegen (afbeelding 2.

Welke methode men toepast en hoeveel steen men bij de methode volgens afdbeelding 1 wil laten zien is een kwestie van smaak en ook van de plaatselijke gewoonte.

Hieronder  het stap-voor-stap verslag van het voegen van onze achtergevel van ca. 115 m² in de zomer van 2003 en wel volgens de handmethode.

1. Offerte en calculaties
Wij hadden onze aannemer om een devis voor het hele karwei gevraagd. Dat was onbetaalbaar. Toen vroegen wij hem om een specificatie per onderdeel. Hieruit bleek:

- hij rekende de steiger langs de hele achtergevel niet omdat die er voor het dakwerk en de regengoot toch stond,
- zijn materiaalkosten waren onbeduidend,
- de hoofdmoot waren de manuren (ca. 1/4 voor het kaal maken en 3/4 voor het voegen).

Toen hebben wij besloten het kaal maken door zijn mensen te laten doen en het voegen zelf ter hand te nemen. Gelukkig was de aannemer het ermee eens.
Even nog de getallen uit de offerte van de aannemer:

- afbikken: € 15,50 per m² HT
- stralen met hogedrukspuit:  € 21,00 per m² HT
- voegen: € 54,00 per m² HT

Hierbij kwamen de kosten voor de steiger, die er voor de dakrenovatie al stond: € 4,70 per m² HT per week. Dus in totaal iets van bijna € 100 per m² HT (HT = hors taxe = vóór belasting)

2. Kaal maken (dégrader)
2.1 Bij ons zat de oude pleisterlaag niet erg vast en was door weersinvloeden of plantengroei al voor een deel van de muur gevallen (afbeelding 3).

afbeelding 3

Lekkende dakgoten en hun valpijpen hadden ook hun steentje bijgedragen (afbeelding 4).

afbeelding 4

Daarom moesten nu alleen de restanten van oude crépi van de stenen (bij ons zandsteen en grès) verwijderd worden. Het ging om 70-80% van het hele muuroppervlak.
Overal waar het om kalkmortel (crépi de chaux) gaat, is het afbikken met hamer en beitel
goed te doen (afbeelding 5).

afbeelding 5

Nieuwere reparaties van cementmortel/beton moet je met een pneumatische of elektropneumatische hamer verwijderen (Bosch-hamer, Hilti of Kango). Hierbij moet erg voorzichtig te werk gegaan worden om de natuursteen niet te zeer te beschadigen. Hoe zachter de steen hoe voorzichtiger: bij graniet kan men gerust met een pneumatische hamer werken, maar bij zandsteen zou ik dit niet doen.

2.2 Reinigen met hogedrukspuit.
Met de kleine spuiten (Kärcher of zo) van 1,6 à 2,5 kW die je kunt huren, duurt het dagen. Onze vaklui kwamen met een 25kW-spuit en reinigden ca. 100 m² in een dag. Zij hebben de voegen 3 à 5 cm diep schoon gemaakt, maar op sommige plaatsen kwamen zij door het hele buitenblad heen. Het bleek dat onze muur (tenminste het buitenblad) met leem gemetseld en met kalkspecie afgevoegd was. Bij onze zachte steen gebruikten de vaklui alleen water. Volgens hen wordt bij hardere steen (graniet) en/of cementhoudende voegmortel met een water/zand-mengsel gewerkt. Gaat sneller. Waterdruk, toevoegingen en de richting van de straal moeten in ieder geval goed op de stenen en hun voegen afgestemd zijn. Bij te veel spuitenergie haalt men alles uit de voegen en er kunnen stenen uit de muur vallen. De luiken (gesloten om ramen en kozijnen te beschermen) moet je proberen niet met de spuitstraal te raken als je niet wilt dat ze ook meteen ontlakt worden. Wij hebben de te verven luiken wél mee laten reinigen. Afplakken zou een andere optie geweest zijn.

3. Voegen (jointoyer)
3.1 De voegmortel
Natuursteen moet met kalkmortel gevoegd worden wegens de zachtheid en de vochtregulerende werking. 2,5 à 3 delen zand op een deel chaux blanche, de witte kalk. Het is belangrijk deze volumeverhoudingen voor ieder mengsel steeds weer af te meten om een egaal beeld te verkrijgen (hoewel iets variatie of schakering bij een natuursteenmuur echt niet storend is, sommigen vinden dit zelfs bijzonder charmant). Neem bijvoorbeeld een conservenblik of schoteltje om cement en zand af te meten. Minder zand en meer kalk is niet aan te bevelen omdat dit ‘vette’ mengsel te sterk krimpt, brede voegen gaan tijdens het uitharden weer open.
Het soort zand bepaalt de kleur. Wij hebben voor 'Sable Tille' (uit het dal van het riviertje ‘Tille’) gekozen omdat die in de streek gebruikelijk is, bij de bouwstofhandel in de juiste korrelmaat 0-2 mm verkrijgbaar is en qua kleur goed bij onze stenen past. Andere soorten zand verderop in de regio heten ‘Loire’ of ‘Saône’, je kunt raden waarom.
Onze mengverhouding was precies 3 op 1. De vaklui ontraadden pigmenten omdat die door hun intensieve kleur in heel kleine hoeveelheden gebruikt moeten worden en daarom moeilijk reproduceerbaar te doseren zijn. Zij laten dit, als het geval zich voordoet, steeds in grote hoeveelheden door de leverancier doen.
Vaak is het raadzaam eerst enkele proeven te maken om de juiste kleur te kiezen. Hiervoor bestaat een eenvoudige proeftechniek (zie punt 5.4 van dit verhaal).

3.2 Het mengen
Nooit meer mortel aanmaken dan je in 1 à 1,5 uur kunt verwerken. Bij mij was dat ca.10 liter, zes blikjes zand en twee blikjes kalk, bij erg warm weer minder wegens de snelle uitharding. Goed mengen tot een egale kleur ontstaat. Met erg weinig water aanmaken. Voor deze kleine hoeveelheden loont de betonmolen niet en een garde in de boormachine is door het dikke mengsel niet toepasbaar.  Maar als je met een hele ploeg werkt, zeg tien mensen die elk 10 liter per uur wegwerken, dan kan de betonmolen lonend zijn.

3.3 Het voegen
Vóór de muur ter bescherming van terras, borders en planten, folie of hardboard leggen. Vanuit een steiger van boven naar beenden werken. Ik heb hiervoor een kleine aluminium rolsteiger aangeschaft, 0,6 x 2,2 m, 4,5 m hoog, aanbieding bij een DHZ-winkel. Deze is op afbeelding 1 te zien. De muur iets nat maken (plantenspuit). Eerst de horizontale voegen vullen en dan de verticale (bij baksteen spreekt men over zetvoegen en stootvoegen). Gereedschappen: taloche, truelle, fer à joints (specieplank, troffel, voegspijker/-spijkers). Bij de onregelmatige voegen van grof behouwen natuursteen zijn voegspijkers van verschillende lengten (50-200 mm) en breedtes (5, 12 en 18 mm) aan te raden. Je kunt ook een sterke plastic zak als speciespuit gebruiken, net zo als de banketbakker zijn slagroomspuit gebruikt. In een diepvrieszak, boodschappentas van de supermarkt of vuilniszak een hoek afknippen, specie erin, en dichtdraaien zodat de specie eruit geperst wordt, de voeg in. Als de zak leeg is gewoon een nieuwe gebruiken.
Niet te brede voegen heb ik in één keer gevuld. Bij brede en diepe voegen is het beter eerst een ‘walletje’ als houvast in te zetten en na half uitharden ervan de voeg vol te maken. Bij erg brede voegen beslist eerst een passende steen/steensplinter inmetselen! 

3.5 Voegvorm: hol, bol, plat.
Bij natuursteen zou ik nooit proberen holle (verdiepte) of bolle (gesneden of geknipte) voegen te maken, dit lukt alleen bij baksteen of andere regelmatig gevormde stenen goed. Bij natuursteen vind ik 'platvol-en-uitborstelen’ de betere methode. De truc zit hem in het uitvegen van de voegen. Met een harde borstel (schrobborstel of wortelborstel) de nét niet uitgeharde specie borstelen. Hierdoor worden de voegen goed gevuld, er ontstaat een iets rustieke structuur en een enigszins holle voeg. Een iets fijner effect wordt door uitvegen met een spons of keukendoekje bereikt. Met een beetje oefening wist ik hoe lang ik moest wachten met het borstelen van de voeg. Te vroeg: je borstelt te veel weg en verdeelt voegspecie over de stenen. Te laat: geen effect meer omdat de voeg al te hard is. Dit is sterk weersafhankelijk, in de hete zomer 2003 kon ik soms niet langer dan 15 minuten wachten.
Zie voor het resultaat de afbeeldingen 6, 7 en 8.

afbeelding 6



afbeelding 7



afbeelding 8

4. Alternatieven
Ik wil niemand tegenhouden ook natuursteen van gesneden voegen te voorzien, maar voor mij lijkt dat te veel op spataders en het kost ontzettend veel tijd en moeite.
Andere voegmaterialen en mengverhoudingen zijn ook mogelijk, maar dan beter eerst op een paar voegen uitproberen. Met grijze kalk is bijna geen leuke lichte pastelachtige kleur mogelijk. Een vriend van mij zweert bij het voegen met de vingers (maar dan wél rubberhandschoenen dragen!).
En dan bestaat ook de bovengenoemde methode de hele muur met specie in te spuiten en de stenen weer vrij te wassen en/of te borstelen. Dit geeft een heel ander effect en is alleen met specie uit een drukvat mogelijk. Deze units en de bijpassende compressor kan men huren. Twee voorbeelden van het effect zijn op afbeeldingen 1 en 9 te zien.
Een buurman heeft zijn voegen een beetje dieper uitgeborsteld en dan met de vingers aangedrukt, afbeelding 10.

afbeelding 9

5. Andere opmerkingen
5.1 Natuurstenen muren zijn vaak bij het inpassen van een nieuw raam, bij een pijpdoorvoer of zoiets met bakstenen of zelfs ‘parpaings’ en ‘blocs agglomérés’ gerepareerd. Bij kleinere reparaties kun je die door passende of passend gehakte natuurstenen vervangen, maar bij grotere vlakken, bijvoorbeeld de gemetselde borstwering onder een raam, is te overwegen die te (laten) pleisteren. Het effect kan bij een goed gekozen combinatie van pleister- en natuursteenvlakken heel leuk zijn, maar dit is natuurlijk afhankelijk van de situatie ter plaatse en dew smaak. Zie afbeeldingen 8 en 11. Hier is overigens de voegkleur bijzonder licht gekozen.

afbeelding 11

5.2 Bij het verwijderen van oude specie en vooral bij het stralen kunnen ingemetselde duimen (gonds) van luiken en buitendeuren losraken. Die moeten dan weer vakkundig ingezet worden; dit wil ik in een stuk over ‘deuren en ramen’ of een handleiding voor ‘portes et volets à lamelles’ toelichten.

5.3 Gemiddeld kan een leek niet meer dan 1 of 1,5 m² per uur voegen, in het begin nog minder. Maar met een beetje oefening …

5.4 Proeftechniek voor specie

- maak een kleine hoeveelheid van het mengsel aan, gebruik hiervoor bijv. een yoghurtbeker of eierdopje als maateenheid.
- noteer de mengverhouding,
- strijk het dun uit op een stuk spaanplaat of karton,
- droog het met een haardroger.

Dit geeft snel een eerste benadering van het te verwachten resultaat, met nadruk op benadering. Voor een nauwkeurigere beoordeling moet je echt een voeg vullen en langzaam aan de lucht laten drogen. Dit heb ik afgekeken van een voegspecialist die grachtenhuizen renoveerde. Het is wél belangrijk de mengsels op een reproduceerbare manier vast te leggen.
Iemand heeft bijvoorbeeld het volgende recept gehoord:
2 emmers kalk, 5 emmers zand, ¾ conservenblik kleurstof (pigment, leem of speciale zand). Dat is: 20 L kalk, 50 L zand, 750 cm³ kleurstof. Dit deel ik door 100, 50 of 20 om op handzame hoeveelheden uit te komen. Ik doe als voorbeeld een poging door alle hoeveelheden door 50 te delen: 0,4 L kalk, 1 L zand, 15 ccm kleurstof. Dat is een handzame hoeveelheid voor een paar meter proefvoegen. De meeste leken kunnen een mengsel in de voeg, dus met de steenkleur eromheen, beter beoordelen dan op een karton. Daarom is een tweestaps benadering handig: eerst een aantal mengsels op een karton, dan de meest geschikt lijkende in natura.

Informatiebronnen:
Le guide Marabout du bricolage

Websites van leveranciers (kalk, cement, gips), waar ook verwerkingstips te vinden zijn:
www.lafarge.com
www.weber-broutin.fr
www.placoplatre.fr
www.gyproc.be
www.knauf.nl
www.leroymerlin.com - website van bouw- en DHZ-markt LeroyMerlin. Zoekwoord jointoyage. Maar de beschrijving op deze site is meer op baksteen gericht. Als bijzondere opmerking staat hier, dat je vóór het schoonmaken, vooral als er met zand gestraald wordt, de buren moet waarschuwen en hun vragen hun auto’s weg te zetten.

Commentaren en tips van anderen:

Het is ook van belang te weten wat het beleid van de gemeente/regio is. In de jaren zestig moest alles in crépi of crépi gratté, omdat zichtbare steen toen als armoedig doorging. Sinds een aantal jaren wordt pierre apparente erg toegejuicht. Nou hoef je niet altijd te doen wat de buren doen,  maar vaak is het wel goed het op zijn minst te weten. Ik heb een hekel aan Anton-Pieck-achtige huizen, kabouterverblijven noemt mijn dochter ze.

Enkele tips:

- doe ideeën op in je omgeving, ga rondrijden, bekijk bij andere huizen het steen- en voegwerk dat je mooi vindt en fotografeer het
- let bij het fotograferen op de zonstand, sommige gevels hebben in de schaduw een heel andere kleur dan in de volle zon 
- wees écht zeker van de gewenste kleur, vraag rustig iemand uit je omgeving om advies
- denk bij het opvragen van een devis ook aan eventuele reparaties van steenwerk en aan het vrijkomende afval. Als je dit op eigen terrein kunt gebruiken voor het verharden van een weg of als basis voor een terras zijn de kosten voor afvoer uit te sparen
- bekijk tijdens het uitborstelen regelmatig het resultaat en corrigeer het meteen, of als je het laat doen: geef direct commentaar als het niet goed is. Uitgeharde mortel is niet meer te bewerken.

Print dit artikel

Even iets aan de muur ophangen.....…

Over bevestigingen en pluggen

In ieder huis wil men iets ophangen of aan de muur bevestigen. Of er moeten kozijnen van ramen en deuren vastgezet worden. In Nederland, met zijn uit bakstenen gemetselde of gebetonneerde muren is dat eenvoudig: men gebruikt één soort plasticpluggen voor alles, hooguit keilbouten voor de zwaardere dingen.
Met de gevarieerde bouwtechnieken in Frankrijk moet men zijn bevestigingstechnieken selectiever toepassen. De in oude huizen bij modernisering veelal geplaatste lichte binnenmuren of gipskartonnen voorzetmuren of niet-dragende muren van gasbeton (béton cellulaire) vragen ook om een bijzondere benadering.

Basisregel:
Hoe makkelijker in een materiaal een gat te boren is, des te moeilijker het is hieraan iets zwaars te bevestigen en des te nauwkeuriger de bevestigingsplug gekozen moet worden.

Er zijn twee criteria die de keuze van de plug bepalen:

- Is het materiaal hard of zacht?
- Is het bouwelement hol of vol?

Voorbeelden van volle en holle, harde en zachte bouwmaterialen:  

	massief (volmateriaal) matériaux pleins		hol matériaux creux
hard dur	beton, natuursteen, baksteen	béton, pierres, brique	holle blokstenen*	briques creuses, parpaings creux
zacht friable	Gasbeton, gipsblokken	béton cellulaire, carreaux de plâtre	gipskarton (ook met piepschuim-isolatie)	plaque de plâtre sans ou avec isolant en polystyrène

* bij harde holle materialen de boor niet op klopstand zetten! Gewoon boren. 

Op de verpakking van iedere plug zijn de toepassing (hard/zacht, vol/hol), juiste boordiameter, de te gebruiken schroeven (met metrische of hout-/spaanplaat-schroefdraad) en de belastbaarheid aangegeven (voor zwaardere lasten, grotere d.w.z. langere en/of dikkere pluggen gebruiken).

Ophangingen aan wanden van harde volle materialen
De pluggen voor de harde en volle materialen zijn eigenlijk geen probleem. Gewoon plasticpluggen met of zonder kraag van de bekende merken zoals Fischer en Upat gebruiken, zie afbeelding 1 nr. 1-3. De meest gebruikte diameters zijn 6, 8 en 10 mm. 5 mm gebruikt men alleen voor zeer kleine of zeer lichte voorwerpen. 10 mm daarentegen zijn bijv. aan te bevelen voor zwaar belaste keukenhangkasten. Op de verpakking van de pluggen staat voor welke schroefdiameters de plug geschikt is.
Voor de lengte gelden twee eenvoudige regels:
- De pluglengte dient ongeveer even lang te zijn als de inschroefdiepte; enige tolerantie is toegestaan.
- De diepte van het boorgat moet gelijk zijn aan de pluglengte pus een- of tweemaal de plugdiameter.
Voorbeeld:
Een 30 mm lange 6 mm-plug (typeaanduiding bijv. S6 x 30) is goed voor een inschroefdiepte van 25 tot 35 mm; je kunt bijvoorbeeld een 50 mm lange schroef gebruiken als je een voorwerp met 15-20 mm dikte wilt
bevestigen. Het boorgat dient bij deze plug minimaal 30+6=36 mm en maximaal 30+6+6=42 mm diep te zijn.

Harde holle wanden
Voor harde holle materialen dient men een plug te gebruiken die in de holle ruimte een groot draagvlak creëert. Dit zijn kantelpluggen of diverse types die bij het aantrekken een dikke knoop vormen, bijv. no. 4 in afbeelding 1.

Béton cellulaire
Voor gasbeton (béton cellulaire) en ander zacht volmateriaal bestaan plastic inslagpluggen met schroefvormige vinnen, zie nr. 10 in afbeelding 1. Voorboren met de juiste diameter is vereist. Hiervoor gebruikt men het beste een oude hout-spiraalboor, en beslist de klopstand van de boormachine uitschakelen. Voor de bevestiging van zeer lichte voorwerpen op beton cellulaire kunnen ook gewone plasticpluggen gebruikt worden (afbeelding 1, nr. 1-3).

De moeilijke wanden van gipskarton
Gipskartonnen platen (placoplâtre) zijn een verhaal apart, en zij zijn door menigeen verfoeid die niet de hierop aangepaste bevestigingstechnieken gebruikt heeft. Ten onrechte, men dient alleen de juiste bevestigingstechniek te kiezen. Daarom volgen hier specifieke adviezen voor bevestigingen op voorzet- of tussenwanden van gipsplaat.

Lichte voorwerpen kunnen aan gipskartonplaten met behulp van inschroefpluggen volgens afbeelding 1, nr. 6 opgehangen worden. Deze zijn er van kunststof (minder aan te bevelen) en van metaal (Zamack). Maar bij zwaardere voorwerpen werkt in gipskartonnen platen niets beter dan metalen expansiepluggen (alligatorpluggen, chevilles mélalliques à expansion) die zich aan de achterzijde openspreiden en vastspannen. Zie afbeelding 1, nr. 7 en 8.  Nr. 7 is een expansieplug zoals die uit de verpakking komt, 8 toont dezelfde plug 'geëxpandeerd'. Deze pluggen moeten met een speciale zettang geëxpandeerd (gezet) worden (pince pour chevilles à expansion). Wie veel gips-voorzetwanden in zijn huis heeft, al dan niet van piepschuim-isolatie voorzien, doet er goed aan meteen een professionele zettang voor deze pluggen aan te schaffen, zie afbeelding 2. Van de € 25 of 30 die zo’n ding kost heeft men steeds weer plezier. Wel erop letten dat voor de diverse plaatdiktes (9,5, 12,5 of 16 mm) aangepaste pluggen bestaan en de tangen soms ook hierop afstelbaar zijn. Voor deze pluggen bestaat een grote keuze aan bijpassende haken, ogen, duimen etc. met metrische schroefdraad (M3, M4 en M5, zie in afb.1 nr. 9 een schroefoog). De pluggen bestaan, afhankelijk van de  belasting, in 6, 8 en 10 mm diameter. Maar hoe dan ook, de draagkracht van de gipsplaat laat geen al te zware belasting toe, meestal niet meer dan een schilderij, een spiegel of een plank.

afbeelding 1
1 plasticplug 6 mm
2 plasticplug 8 mm
3 plasticplug 10 mm
4 vouwplug voor holle wanden
5 schuifplug voor holle wanden
6 schroefplug voor gipsplaat
7 expansieplug
8 expansieplug, geëxpandeerd
9 schroefoog voor expansieplug (er bestaan ook inschroefduimen met metrische schroefdraad)
10 inslagplug voor gasbeton

afbeelding 2
pluggenzettang
(met ‘droog’ gezette plug; links de haak voor aanslagbegrenzing, uitgeklapt wegens niet-gebruik)

Op de website van een gipsplatenfabrikant heb ik gevonden:
- een schilderijhaak met één spijker draagt  tot 15 kg,
- een hollewandplug draagt een last tot 50 kg, mitst deze volgens DIN 4103 aangebracht is,
- een plafondplug kan volgens hen 22 kg dragen.
Het maakt voor het ophangen overigens niet uit of de gipsplaat aan de achterkant van een opgelijmde (schuim-)isolatielaag voorzien is of niet.

Zwaardere voorwerpen zoals keuken-hangkasten, CV-radiatoren of een tv-beugel of -plateau kunnen niet aan de gipsplaat zelf opgehangen worden maar alleen aan de onderconstructie ervan, dus het houten of metalen geraamte (ossature) of de erachter liggende dragende muur. Wie precies weet waar de profielen liggen waarop de gipsplaten gemonteerd zijn kan de ophanging met houtschroeven (bij metalen constructies met parkerschroeven) op deze profielen schroeven - tenminste als gewicht en afmetingen van de te monteren voorwerpen dat toelaten. De verticale profielen liggen normaal op een onderlinge hoh-afstand van 60 cm: onder iedere naad van de 120 cm-platen één en één ertussen. Men kan ook bij het opzetten van de onderconstructie al met de te bevestigen voorwerpen rekening houden. Men plaatst dan een extra profiel of een zware multiplex plaat tussen of achter de staanders van de onderconstructie vóór men de gipsplaten monteert, zie afbeelding 3. Men schroeft de bevestigingen dan zonder pluggen met houtdraadschroeven van de nodige lengte door de gipsplaat heen op deze houten plank.
Als de dragende muur achter de gipsplaat uit volmateriaal bestaat, bijv. natuursteen of bakstenen, kan men door de gipsplaat heen met keilbouten werken die in de muur gezet worden en die ook de tussenruimte tussen muur en gipsplaat overbruggen (of men moet met 'opvulpijpjes' werken die de spouw overbruggen). Voor de ophanging van radiatoren bestaan voor dit geval speciale buisvormige inslagsteunen, zie afbeelding 4.
Als de dragende muur achter de gipsplaat niet massief is, wordt het moeilijker. De grijze, holle betonblokken (blocs agglomerés) zijn dermate broos dat een betrouwbare bevestiging van zware voorwerpen niet mogelijk is. In dit geval moet men met lange bouten of draadeinden (tiges filetées) door de muur gaan en achter de muur een contra-plaat zetten, die groot genoeg is om de kracht op een redelijk oppervalk te verdelen. Deze plaat ligt dan in de luchtspleet tussen muur en de gipsplaat van de andere kant, maar kan bij een niet beklede muur ook verzonken en afgesmeerd worden. Wie bij het opzetten van de muur al weet waar de zware lasten komen te hangen, kan op deze plaatsen ook volle stenen gebruiken of een paar holle blokken met beton opvullen. Afbeelding 5 laat een bevestiging met een carrosserieschijf als 'contraplaat' zien.

afbeelding 3
multiplexplaat in de ossature op de plaats van een zware ophanging

afbeelding 4
radiatorsteun, te gebruiken als achter de voorzetwand een wand van volmateriaal zit

afbeelding 5
draadeinden door een bloc agglo, met carrosserieschijf en gewone ring onder de moer;
moer en schijven zijn enigszins verzonken omdat er een pleisterlaag voorzien is

Nog twee opmerkingen:
1. Bij het ophangen van zware voorwerpen (radiatoren, keukenkasten) aan de onderconstructie van gipsplaatwanden moet men wél steeds eraan denken dat de bovenste bevestigingen van een ophanging trekkrachten op moeten nemen en de onderste drukkrachten (de onderkant van de TV-console kan dus een onbeweerde gipsplaat indrukken).
2. Wat voor wanden van gipsplaat geldt is ook voor gipsplaatplafonds van toepassing.

Handige tips voor de omgang met pluggen:
- Het boorgat vóór het plaatsen van de plug steeds stofvrij maken (stofzuiger).
- Uittrekken van plasticpluggen: een spaanplaatschroef half erin schroeven en dan trekken, hefboomwerking van de nijptang gebruiken, of een spijkertrekker (mini-koevoet) gebruiken. Desnoods de schroefdikte variëren. Soms lukt het ook met een half erin geschroefd schroefoog.
- Als een schroef in een plug niet ‘pakken’ wil omdat de plug uitgelubberd is of de gekozen schroef te klein is, een kleinere plug in de plug slaan of de plug met lucifers, tandenstokers of satéstokjes opvullen.
- Als het gat voor de plug iets te groot is en de plug daardoor meedraait kan men proberen de plug met een reepje schuurpapier te omwikkelen (schuurkant naar buiten).
- In een uitgebroken gat kun je de plug met gips vastzetten of met epoxylijm inlijmen.
- Als alles niet helpt het zo doen als onze grootvaders het deden: het gat groot maken en een omgekeerd tapse houtblok erin cementeren of gipsen. 
 

Aanbevolen websites:
www.leroymerlin.com, zoeken naar: Réussir la pose de charges lourdes
www.fischer.nl 

Print dit artikel