 Permanente bewoners kunnen zich uitleven in het aanleggen en onderhouden van fraaie tuinen. Bezitters van een tweede huis verlangen juist onderhoudsvrije tuinen. Het is handig om te weten hoe de meeste bekende planten, tuingereedschap e.d. op z'n Frans heten. Er is een lijst.
Afstand bewaren
Als er geen andere plaatselijkeregels zijn (informeren op La Mairie) gelden de wettelijke regels bij het planten van bomen en struiken nabij erfafscheidingen.
Bomen die hoger kunnen worden dan 2 meter, moeten op een afstand van ten minste 2 meter van de scheiding worden geplant. Voor kleinere aanplant is een afstand van 50 centimeter voldoende.
Zelfs als de afstand in acht zijn genomen kan het gebeuren dat wortels of takken over het terrein van de buurman gaan. Hij mag deze dan zelf, zonder toestemming te vragen, weghalen tot aan de grens van zijn terrein. Het is uiteraard niet toegestaan om wortels met Roundup of andere narigheid te vernietigen.....
Werkjes voor januari Onderhoud
Niet veel te doen nog deze maand, afgezien van de jaarlijkse snoeibeurt van de struiken (niet de forsythia en andere voorjaarsbloeiers!) en de bomen. Wie in het bezit is van een versnipperaar (broyeur) kan al het snoeihout klein maken en verspreiden over de grond van de siertuin. In het zuiden, waar men beschikt over te enthousiast groeiende bamboe, kan de groei wat worden tegengegaan door in een kring rond de struik de wortels af te steken. Het helpt iets. De methode geldt ook voor de fluweelboom (sumac) die zich ook te enthousiast via uitlopers weet te vermeerderen op plaatsen waar we dan liever niet willen. Er kan ook wat aan vormsnoei worden gedaan aan bomen die dat nodig hebben, de linde, de kastanje, de esdoorn bijvoorbeeld en ook de klimmer blauwe regen kan een snoiebeurt krijgen. Meer dan een snoeibeurt verdienen de echte klimops: de hedera helix (lierre) en de wilde wingerd (vigne vierge). Deze klimmers groeien snel en hechten zich aan de muur en dakgoot. Dus flink weghalen kan beschadiging voorkomen. De pervenches, maagdenpalm, zal een verjongd uiterlijk krijgen als ze flink wordt ingenomen.
De palmbomen moeten in de gaten worden gehouden als er mogelijk vorst op komst is in de warme gebieden in het zuidoosten van Frankrijk. En de eucalyptussen daar zijn gebaat bij een lichte snoeibehandeling. De bestaande rozenstruiken kunnen bij mooi, niet vriezend weer, een beurt krijgen met sulfaat (bouillie bordelaise).
Zaaien, planten Vroege kerstrozen (hellébores) zijn de vreemde snuiters die in de winter al iets van hun pracht kunnen laten zijn. Dat geldt ook voor de winterjasmijn (jasmin d'hiver) en het ook in Frankrijk bekende sneeuwklokje (perce-neige). Eenmaal geplant komen ze jaarlijks als de eerste voorjaarsboden uit de bodem. Het is ook een geschikte periode om de gewone rozen te planten en de bestaande struiken te bemesten. De camélia, toch vaak een lastige maar zeer fraaie struik die in herfst, winter en voorjaar rijkelijk kan bloeien, doet het echt leuk in de wat zachtere gebieden, vrij van te harde wind of te strenge kou. Deze tijd van het jaar is geschikt om de camelia te planten; in kalkvrije grond (in terre de bruyère) bij voorkeur en een beetje op een schaduwrijk plekje. In een pot kan ook.
Januari is ook een geschikte maand om hagen aan te planten en om bomen en struiken die toch niet op de goede plaats bleken te staan, te verplanten. In het zuiden kan men proberen de fraaie jeneverbesachtige grévilléa junipérina of de rozemarijnachtige grévillea rosmarinifolia als haag aan te planten. Deze oorspronkelijk uit Australië komende struik verlangt zure en goed doorlatende grond. De struiken die uitlopers vormen, zoals de sering (lila), de Japanse kweepeer (cognassier du Japon) en de kerria (corête du Japon), kunnen gedeeltelijk worden gescheurd. In het zuiden gedijen olijfbomen goed. Het planten van 'nieuwe' oliviers uit het tuincentrum is eenvoudig. Het verplanten van olijfbomen is een werk dat nu het beste kan worden gedaan. Boom aanzienlijk terugsnoeien, wortelgestel flink diep uitgraven en de boom via een hefboom uit de grond krikken. Na het herplanten in bemeste grond wekelijks water geven en in het voorjaar en zomer nog frequenter. Ook deze maand is geschikt om rozen zonder kluit (racines nues) te planten en daarbij gebruik wordt gemaakt van de methode van pralineren, het dopen van de kale wortels in een modderbadje. Zorg voor veel water als het aanmaal voorjaar is geworden.
Werkjes voor februari
 Onderhoud
De oude hortensia's kunnen worden gesnoeid, niet helemaal, maar het treurigste gedeelte, namelijk de uitgebloeide bloemen van vorig jaar die we hebben laten zitten om de knoppen wat bescherming te bieden. De snoeischaar moet juist iets boven de nieuwe knoppen worden gezet. De andere struiken, zoals de hibiscus, kunnen ook een beurt krijgen (maak dan ook de grond rond de stam wat los en verspreid rond de stam goed verteerde stalmest). Maar let goed op dat de voorjaarsbloeiers als de forsythia, de Japanse kweepeer (cognassier du Japon) en de sering (lila) met rust worden gelaten. Snoeien zou betekenen het weghalen van de takken die binnenkort gaan bloeien. Dat mag, maar dan is het geen snoeien maar het knippen van takken om binnen een mooie voorjaarsvaas op te tuigen. De vlinderstruik kan wel worden gesnoeid, zij bloeit op nieuw hout. De klimmer blauweregen (glycina) mag tot op 20 centimeter van de hoofdtakken worden geknipt en ook ander bestaand hout zoals de kamperfoelie moeten wat worden gefatsoeneerd. Ook de rozen mogen worden gesnoeid in gebieden waar geen (strenge) vorst wordt verwacht. De struikrozen kunnen tot op drie knoppen worden gesnoeid en de eenmalige bloeiers moeten met enige voorzichtigheid worden behandeld. Dood hout kan weg. Naast de gebruikelijke snoei van de buxus (buis) in juni en september gaan er steeds meer Franse tuiniers toe over om de laagblijvende struik die veel als haagje wordt geplant al in februari te snoeien. Wie in het bezit is van een versnipperaar (broyeur) kan al het snoeihout klein maken en verspreiden over de grond van de siertuin.
De oleanders (laurier rose) die binnen hebben gestaan mogen wel weer naar buiten. De exemplaren die vorig jaar sterk zijn gegroeid moeten misschien naar een grotere pot. Men kan ook de oleander in dezelfde pot terugzetten na eerste de wortels wat te heben ingenomen. Met een gewone zaag een plak van de onderkant van de wortels wegzagen en ook rondom iets inkorten. Tuingrond op de bodem van dezelfde pot en de oleander kan er weer in. Opvullen rondom de wortelkluit met verse grond en de plant zal weer volop gaan bloeien. De bomen mogen als het nodig is deze en volgende maand wat lichte vormsnoei krijgen; dat geldt voor zowel de loofbomen als de coniferen. Maar oppassen met haagbeuken (charme), esdoorns (erable) en berken (bouleau), die in deze tijd bij het op gang komen van de sapstroom kunnen gaan 'bloeden'.
In het zuiden, waar men beschikt over te enthousiast groeiende bamboe, kan de groei wat worden tegengegaan door in een kring rond de struik de wortels af te steken. Het helpt iets. De methode geldt ook voor de fluweelboom (sumac) die zich ook te uitbundig via uitlopers weet te vermeerderen op plaatsen waar we dan liever niet willen. Meer dan een snoeibeurt verdienen de echte klimops: de hedera helix (lierre) en de wilde wingerd (vigne vierge). Deze klimmers groeien snel en hechten zich aan de muur en dakgoot. Dus flink weghalen kan beschadiging voorkomen.
De palmbomen moeten in de gaten worden gehouden als er mogelijk vorst op komst is in de warme gebieden in het zuidoosten van Frankrijk. En de eucalyptussen daar zijn gebaat bij een lichte snoeibehandeling.
Zaaien, planten
De bestaande rozenstruiken kunnen bij mooi, niet vriezend weer, een beurt krijgen met sulfaat (bouillie bordelaise). Het is deze maand nog steeds mogelijk om bomen en struiken te planten of te verplanten. Het is aan te bevelen de plantgaten ruim tevoren klaar te hebben. In gebieden waar het koud is (in het oosten en in de bergen) moeten gevoelige struiken zoveel mogelijk worden beschermd door ze in te pakken. Bij droog weer niet vergeten de pas geplante struiken en bomen water te geven. In het eerste jaar zal daar zeer op moeten worden gelet. Als het gelukt is dan kan het volgend jaar de bewatering rustigworden overgelaten aan koning Pluvius.
Nog een klus voor deze tijd: de vorig jaar fors gegroeide vaste planten kunnen desgewenst worden opgegraven, gescheurd en aldus vermeerderd weer worden uitgeplant. Het is goed om de vaste planten wat mest te geven, niet zoveel stikstof maar meer fosfor en kali (achtereenvolgens geheten: N=azote, P=phosphore en K=potassium).
Binnen of in de kas kan alweer wat worden gezaaid: de petunia's, de vlijtige liezen, de afrikaantjes, achtereenvolgens op z'n Frans: pétunias, impatiens en oeillets d'Inde. Buiten kunnen de knolletjes van de anemonen worden gelegd en die van de andere ranonkelachtigen. Het principe is dat het fijne zaad van de eenjarigen wat vroeger wordt gezaaid.
Vermeerderen Wat vorig jaar is gelukt moet nu dus ook weer kunnen: struikrozen kunnen vrij gemakkelijk worden gestekt. Knip enkele takken van vorig jaar op een lengte van ongeveer 30 cm af en zet ze gewoon 10 cm. in de grond. Aan het eind van de zomer zijn ze zover beworteld dat ze op hun vaste plaats kunnen worden gezet. Niet alle stekken gaan wortelen, het slagingspercentage ligt wel boven de 50. Ook de forsythia, de deutzia en de sering kunnen nu worden gestekt.
Werkjes voor maart
Onderhoud
Wat in 'Werkjes voor februari' is gemeld over het snoeien - van struiken en de rozen - geldt ook zeker nog voor de eerste helft van maart. Planten van rozen kan nog maar liever niet meer de rozen zonder kluit (à racines nues), maar in de pot (conteneur). De oude hortensia's kunnen wat aanvulling gebruiken van zure grond, dus wat turf rond de struik verspreiden of speciaal spul uit het tuincentrum (traitement acide). Ook zijn zij blij met wat mest, bloedmeel bijvoorbeeld. De rozenstruiken zullen nu evenzeer opgetogen zijn met wat speciale mest of een bescheiden portie bloedmeel. De lavendel die in de zomer na de bloei moet worden gesnoeid, kan ook aan het einde van de winter een milde snoeibeurt ondergaan, vooral bij exemplaren die er wat treurig bij staan. Eind maart kan de in het zuiden groeiende grenadier wat worden bijgesnoeid, alsook de citroenboom. De hagen kunnen deze maand hun snoeibeurt krijgen. Professionele snoeiers weten dat een haag onderaan iets breder moet zijn. Dit in verband met een goede lichttoevoer ook onderaan de heg.
 De pioenen kunnen nu wel wat mest gebruiken, bij voorkeur bloedmeel of hoornmeel. In de warmere streken is het nu de goede periode om de bougainville, de olijf en de bignone te snoeien. Ook in deze maand kan de buxus (buis) een eerste snoeibeurt krijgen. Slimmerds zetten de afgeknipte takjes met wat groeipoeder in de stekgrond (zand en turf) en krijgen zo na enkele maanden nieuwe buxusplantjes. De Lagerstroemia, lila des indes, die laat in de zomer heeft gebloeid, mag nu worden gesnoeid, dus niet direct na de bloei.
Zaaien, planten
Het is nu nog een geschikte tijd om coniferen te planten, maar dan wel de exemplaren met kluit. Veel water geven het eerste jaar van aanplant. Tuinders die zo verstandig waren om vorige zomer tweejarige vaste planten te zaaien, kunnen deze nu half ontwikkelde planten een definitieve plaats geven in de borders. De meeste zaailingen van het eenjarige spul dat vorige maand is gezaaid kan voor een deel worden worden overgeplant in potjes of worden uitgedund om ruimte te maken. Een fraaie vuller van de border in de meer warme gebieden van Frankrijk kan de ouderwetse acantus (acanthe) zijn. Ze kunnen niet echt tegen de vorst, deze planten die van zon en ook wel van een beetje schaduw houden. De plant verlangt wel goede, losgemaakte grond, maar is gevoelig voor het 'wit', dus tijdig met wat zwavel in de weer gaan. Familie van de acantus is de Jacobinia, een fraai bloeiende plant voor het warme zuiden van Frankrijk. Het is een struik die een meter hoog kan worden en van veel licht houdt, alsmede van een wekelijks bemesting in de bloeiperiode van mei tot september. Ook de angelica (angélique) zorgt voor een mooie opvulling van grote borders die wat massa verlangen. In het eerste jaar van aanplant van dit kruid is het verstandig om de plant niet tot bloei te laten komen. Pas het volgende jaar kan de plant fraai bloeien en vervolgens zaden opleveren die een inventieve keukenmeester kan toepassen.
Zomerbollen kunnen langzamerhand weer worden geplant, zoals de gladiool. En ook de freesia-bolletjes kunnen de grond in. Op niet-kalkrijke gronden is het deze maand mogelijk de lelies (lis) te planten. Zij verlangen losse grond, wat compost en misschien zelfs wat zand om de grond wat lichter te maken. Met het planten van de knollen van de dahlia nog even wachten. Wel kunnen de overgebleven knollen wat meer in de warmte worden gebracht. Dat geldt ook voor de canna's. In de laatste weken van de maand kunnen de zuurminnende struiken worden geplant zoals rhododendrons, azalea's en camelia's. De planten moeten in een ruim plantgat met de zogenaamde bruyèregrond er in. De camelia's verlangen een plaatsje uit de zon, dus op het noorden. In het warme zuiden kan eens worden geprobeerd de snelle groeiers iochromas te planten. Het worden forse planten die veel zon verlangen en dan tijdens de bloei paarse, roze tot oranje-rode grote klokvormige bloemen leveren.
|
 Snelle klimmers. Wie schaduwpartijen wenst te creëren of muren wil laten begroeien, kan denken aan het planten van sneller groeiers: de snelste is wel de hop (houblon), die in een jaar tijd erg veel groen geeft. Ook veel gebruikt zijn de ipomea (impomée) die witte, blauwe of rozebloemen geeft, de kamperfoelie (chèvrefeuille, afb.) voor de halfschaduw en de zeer algemene, echt Franse trompetbloem (bignone), de mina lobata en de bosrank, clematis (clématite). Nuttig voor een muur zijn nog de gewone klimop (lierre) en de wilde wingerd (vigne). Voor de laatste variant kan natuurlijk ook worden gekozen voor een echte druif, zoals de gemakkelijke muscat de Hambourg.
|
Bestaande vaste planten (vivaces) zijn nog te vermeerderen via scheuren (diviser). Flink watergeven na de operatie. De vaste planten die zijn blijven staan en waarvan bekend is dat ze hoog zullen opgroeien kunnen nu steunmateriaal krijgen. In de tweede helft van de maand kunnen de in het tuincentrum gekochte vaste planten wel de grond in, zeker in het zuiden van Frankrijk. Let er bij het planten op dat de wortelkuit wat schuin in de richting van muur of steun worden geplant. Binnen of in een kas of tunnel kunnen nu de vaste planten gezaaid worden. Ook de zinnia's. Men zegt het zaad het beste ontkiemt in het donker. Dus een vuilniszak over het zaaibed leggen en deze weghalen als het zinnia-zaad is ontkiemd. Voor zaaien in de volle grond is het zeker aan het begin van de maand nog wat vroeg, hoewel met de klaprozen en juffertjes in 't groen kan worden begonnen. En halverwege de maand kan de rest van de zomerbloemen worden voorgezaaid, zoals alyssum, gipskruid, vlijtig liesje, petunia's, afrikaantjes, goudsbloem, korenbloem. De laatste twee hebben juist wat kou nodig om te ontkiemen. Aan het eind van de maand kunnen de beste van de zaailingen in potjes of turfpotjes. Enkele weken daarna kunnen ze de tuin in. Het is dan ook tijd om het overige eenjarige spul te zaaien.
Werkjes voor april
Onderhoud
Al vroeg in het seizoen krijgen de rozen last van narigheden zoals luizen, zwarte vlekken (marsonia) of roest (rouille). De laatste twee aandoeningen zijn een gevolg van schimmels, dus te bestrijden met spullen uit het tuincentrum. Om de 14 dagen herhalen. De luizen kunnen ook milieuvriendelijk worden verjaagd - vaak spuiten met een mengsel van spiritus en groene zeep. De struiken die hebben gebloeid mogen worden gesnoeid (camelia, magnolia, mahonie). Als de forsythia en de sering (lila) hun beste (bloei)tijd hebben gehad kan worden gesnoeid, een derde van de takken die hebben gebloeid kan worden weggeknipt. De komende maanden komen er weer nieuwe twijgen die volgend jaar zullen bloeien.
Het is goed om deze maand alle struiken langs te gaan en met een schoffel of een hak de grond de struik los te maken en eventueel onkruid weg te halen. Het is zelfs aan te bevelen, zeker bij bomen, om een cuvette te maken - een zeer lichte kuil - zodat het water naar de wortels wordt geleid. Kleine struiken, zoals rozen, en vaste planten hebben ook baat bij een mulchlaag, stro bij voorkeur of afgemaaid gras. Er groeit geen onkruid en het belemmert de spoedige verdroging van de grond.
Zaaien, planten
Het zaad van het eenjarige spul kan nu wel in de volle grond worden gezaaid, zeker in de wat warmere gebieden: goudsbloemen (soucis), slaapmutsjes (eschscholzia, pavots) clarkia. En wat al niet meer; lees de beschrijvingen op de zakjes zaad. In warmere gebieden wordt het langzamerhand al tijd om de waterminnende planten zoals pioenen en hortensia's aan de voet in te pakken met stro of grasmaaisel om het vocht in de grond vast te houden. In het warme zuiden is het vooral op de wat kalkrijkere gronden te proberen om de eenjarige datura te zaaien. Het worden flinke planten met klokvormige bloemen die voor massa zorgen in de Midi-tuin. De planten verlangen in de zomer wel veel water.
 Als men nu nog struiken (arbustes) of zelfs nog bomen wil planten moet men deze in de pot (en conteneur) kopen. Wat mestkorrels in het plantgat en veel, heel veel water geven, ook bij regenachtig weer. Dat bij droge perioden herhalen. Het is de tijd om de clematis te planten. Deze bosrank moet ongeveer een halve meter van de muur worden geplant en een beetje schuin (45 graden in de richting van de muur). Met een dakpan de voet van de klimmer beschermen tegen te felle zonneschijn.
Vaste planten kunnen nu volop worden geplant en ook de bloemen die uit bollen en knollen groeien kunnen aan hun seizoen beginnen: dahlia's (er mag geen vorst meer komen), gladiolen, canna's en lelies. Dahlia's, je moet er van houden, verlangen luchtige grond. Het is de goede tijd om de knollen te komen, keus in overvloed. Lavendel kan ook worden geplant en zelfs nog gescheurd door wat grote bestaande planten in kleinere porties te verdelen en uit te planten. Lavendel eist niet te veel van de grond. Heeft men genoten van de tulpen en narcissen, knip de uitgebloeide bloemen weg en laat de bloem afsterven. Geen fraai gezicht, maar de bol kan zo verder groeien en volgend jaar weer worden gebruikt. De narcis kan op deze manier van behandelen een jaarlijks terugkerende lentebode worden. De bol dus in de grond laten, de tulp over een paar maanden opgraven. Een mooie overblijvende plant voor de zuidelijke streken is de echium, een hoog opgroeiende plant met paarse toortsen die fraai als achtergrond kan dienen voor bijvoobeeld rozemarijn en lavendel. Of de iochroma, een grote jongen die na twee jaar een hoogte van ruim twee meter kan bereiken en bloeit me grote hangende bloemen, in de kleuren rood, oranje, violet. In Nederland laten we de zaden van de uitgebloeide oost-indische-kers doorgaan voor kappertjes, smakelijk voor in de azijn. De echte kappers komen van de câprier, een gewas dat het in de Midi goed doet op rotsachtig en arme gronden.
Werkjes voor mei
Onderhoud Willen we de bollen (tulpen, narcissen) behouden en vermeerderen, dan zullen de planten nu moeten worden gekopt. Het loof moet afsterven waarna de tulpenbollen kunnen worden opgegraven. De bollen van de narcis laten we zitten. De opgekomen hosta's zullen vaak last krijgen van slakken, de naaktslakken (limaces) en de huisjesslakken (escargots). De beesten houden er niet van als rond de belaagde plant zaagsel wordt gestrooid, koffiedik.
De uitgebloeide forsythia en sering mogen de voorjaarssnoeibeurt ondergaan: de oudste takken in het hart van de struiken wegnemen en de nieuwe twijgen wat inkorten. Bij de sering ook die scheuten uit de grond wegnemen.
Rozen verlangen aan het einde van het voorjaar een handje kunstmest, speciaal voor rozen ontwikkeld. Houd de tuinslang er bij en geef ook direct een flinke slok water. Als men toch per roos bezig is, haal de uitlopers uit de ent weg (de vraatzuchtige gourmands), ze zijn te herkennen aan de afwijkende kleur van de takken. De scheuten hebben bovendien veel doornen. Bij erg warm weer vaak sproeien, zonder echter de bladeren te raken. Verder letten op insecten (luizen) en ziektes; de laatste (zwarte vlekken en 'het wit') zijn te voorkomen door preventieve behandelingen. Aangetaste takken wegnemen en verbranden.
Uitgebloeide bloemen van de de al bestaande camelia's en rhododendrons wegknippen (kijk uit voor de kleine knop voor de bloemen van volgend jaar) en ook de uitgebloeide spiraea's wat trimmen. De coniferen die een haag moeten worden (de bekende Leylandii bijvoorbeeld) kunnen deze en ook volgende maand worden gesnoeid en denk daarbij ook aan de breedte van de haag. Niet te breed, want dat wordt later lastig.
Zaaien, planten
Het uitplanten van vaste planten heeft nu niet zoveel zin meer. Deze maand gaan ze vrijwel alle bloeien. Het is belangrijk om uitgebloeide bloemen weg te knippen. Dat is goed voor de plant die nu geen zaden hoeft te maken en de energie kan gebruiken om nog eens te gaan bloeien. De geraniums en in het warmere zuiden de orchideeën die hebben overwinterd, mogen naar buiten en het is tijd om te letten op aanbiedingen van de tuincentra en plantenmarkten. Je ergeren aan de prijs van 4,50 euro voor een geworteld stekje leidt tot niets. Planten zijn in Frankrijk schrikbarend duur.
 Knollen en bollen zoals de canna en de dahlia mogen nog zeker worden geplant. En ook kan het zaaigoed dat op een zaaibed was uitgezaaid en inmiddels flink is gegroeid ter plaatse worden uitgeplant. Verder is het nog goed mogelijk om eenjarige zomerbloemetjes te zaaien, zoals de gemakkelijke clarkia, oost-indische kers en wat er nog meer te vinden is in de tuincentra: korenbloemen (bleuets), cosmea, lavatera (malva). Zomerbollen kunnen nu worden geplant.
Begin mei is ook een goede tijd om de zuurminnende struiken te planten (met turf op kalkrijke gronden) of in zure grond van het tuincentrum, de bekende terre de bruyère. Het gaat om de hortensia, de rhododendron, de pieris, de azalea. Ook bij nat weer de pas geplante struiken om de 14 dagen water geven.
De echte kweker gaat nu de tweejarige planten zaaien zoals alle soorten campanula's, vingerhoedskruid, vergeet-me-nietjes, violieren enz. In augustus worden de zaailingen verspeend en op een half beschaduwde plaats geparkeerd om in de herfst hun definitieve plaats te krijgen. Leuk werk en kostenbesparen. Want het kopen van dit soort planten in de Franse tuincentra is niet leuk meer. Drie euro voor een plantje dat je zelf kunt kweken voor 0,02 euro.
Werkjes voor juni
Ook deze maand kunnen (moeten) de uitgebloeide voorjaarsstruiken worden gesnoeid of worden ontdaan van de uitgebloeide bloemen. De hagen (coniferen en vuurdoorn) kunnen eveneens worden gesnoeid (en gelijk ook nagekeken op de spinnetjes, schoonspuiten met water is effectief) en we gaan door met het verzorgen van de rozen: uitgebloeide bloemen weg, af en toe wat voedsel (rozenmest, bloedmeel) en regelmatig spuiten (bio-vriendelijk of, helaas, effectiever met middelen uit het tuincentrum) tegen roest (oranje vlekjes), zwartevlekkenziekte (Marsonia) en meeldauw. In Frankrijk zijn ze (nog) wat minder kritisch. Ook een veertiendaagse behandeling met zwavel is nuttig om l'oïdium (het wit) te voorkomen. Kindertjes uit de buurt willen voor een eurootje wel lieveheersbeestjes (coccinelles) verzamelen, die gek zijn op het verorberen van luizen.
De uitgebloeide bloemen van de rhododendron moeten met de hand worden uitgenepen. Met de snoeischaar betekent kans op beschadiging van de kleine knoppen, de bloemen voor volgend jaar. Ook de uitgebloeide vaste planten moeten van de afgestorven bloemen worden ontdaan, zodat er na enkele weken weer nieuwe bloei ontstaat. De plant wordt er ook steviger van.
Deze tijd van het jaar kan fataal zijn voor de jonge aanplant van rozen en struiken (geplant in het voorjaar). Veel water geven blijft het devies. Dat geldt ook voor de planten, al staan ze er al jaren, die wortelen in zure grond (azalea, hortensia, rhododendron, camelia). De grond droogt snel uit en de planten hebben bovendien sowieso behoefte aan veel water. Sproeien bij voorkeur 's avonds. Niet voor niets is de Latijns/Griekse naam voor hortensia hydrangea (ik dorst naar water).
De tulpen en andere bollen waarvan het loof nu geel is geworden kunnen de grond uit, eventueel gesplitst en schoongemaakt.
Zaaien, planten Het is nu al vrij laat in het seizoen om nog jong zomergoed te planten, wel kan nog een hédychium worden geplant, een oorspronkelijk uit India afkomstige plant die het hier goed doet (foto). Ook het zaaien van eenjarig vlas - linum grandiflorum - kan een mooie opbrengst aan bloemen geven. En in het zuiden kan men nog beginnen met het uitplanten van gekochte planten als palmboompjes en vipérine (slangekruid, zie afbeelding), een uitbundige bloeiende plant.
 Vaste planten met een mooie kluit aarde en beworteling kunnen nog een plaats krijgen in de borders, mits voor voldoende water wordt gezorgd. Het zaaien van de bekende eenjarige bloemen kan nog wel: bijvoorbeeld de eenvoudige maar tevredenstellende goudsbloem, de voor massa zorgende cosmea en de wat laffe clarkia's. Voor oostindische kers is het wat laat, maar het kan nog wel. Ook begint het tijd te worden om tweejarige planten te zaaien op een bedje. Na het opkomen moeten de jonge plantjes worden uitgedund om in het najaar te worden uitgeplant. Volgend jaar zijn het dan de nieuwe vaste planten geworden.
Stekken Sommige vaste planten kunnen worden gestekt op de bekende manier: de riddersporen, de asters, de duizendschonen, de lupines en de phloxen. Ook kunnen we proberen de vroegbloeier de camelia te stekken. Van de moederplant nemen we de al verhoute jonge twijgen, knippen de top eraf en laten aan het takje van circa 15 cm alleen de 3 of 4 bovenste bladeren zitten. Verder het bekende werk: dopen in de groeipoeder en planten in stekgrond (mengsel van turf en zand). Potje besproeien en in de mini-serre (of de omgekeerde plastic fles) warm en vochtig laten wortelen. Het kan een flink poosje duren en succes is niet altijd verzekerd. Deze maand kunnen ook de jasmijn, de berberis, de sering, de liguster, de laurier-rose en de escallonia worden gestekt.
In het warme zuiden is het mogelijk de brem te zaaien (genêt) en de abutilon en lavendel te stekken. Sommigen slagen er ook in om de mimosa te enten, bamboe, passiebloem, yucca, lavendel, sedum, asters, teunisbloem.
Zaaien, planten Tot zo half juli kunnen de tweejarige bloemen in een zaaibed worden uitgezaaid om in de herfst te worden uitgeplant. Met de warmte en de droogte is het soms moeilijk om het jonge spul in leven te houden, dus het lijkt geen karweitje voor de bezitters van tweede huizen. Zaailingen kunnen snel verdrogen. Dus afdekken van het jonge goed met wat grasmaaisel kan helpen of het vrijwel dagelijks 's avonds licht besproeien. Te denken valt aan het zaaien van viooltjes (afdekken van de grond is nodig omdat het zaad beter in het donker kiemt), de violieren, de vergeet-mij-nietjes, klokjesbloemen, duizendschoon, stokrozen (roses trémières) en duifkruid/scabiosa. In het zadenrek van het tuincentrum zijn nog meer van die tweejarige te vinden (bisannuelles).
Onderhoud
Het is nuttig om de vaste planten, de rozen bijvoorbeeld, aan de voet af te dekken om het vocht vast te houden en het onkruid geen kans te geven. Bovendien kan het geen kwaad om uitgebloeide planten flink terug te snoeien. Bij een voldoende watergift kan de bloei aan het eind van de zomer weer terugkomen. Deze doorbloeiers (remontants) zijn blij met een gift rozenmest die rijk is aan magnesium. Het bevordert de nieuwe bloei. Bij warm en vochtig weer zijn de rozen gevoelig voor de zwartevlekkenziekte (marsonia). Spuiten kan preventief helpen. Ook is het beter de rozen niet te koud water te geven en te vermijden dat de bladeren ook nat worden.
 De lavendel die uitgebloeid is moet worden ontdaan van de uitgebloeide stengels. Deze moeten tot iets boven het blad worden afgeknipt. Aan het einde van de winter volgt een tweede (vorm)snoei. Heel oude verhoute struiken mogen tot aan de grond toe worden gesnoeid om ze te laten verjongen.
De uitgebloeide jasmijn, deutzia en weigelia mogen worden gesnoeid: uitgebloeide takken afknippen. Irissen, en dat in het bijzonder de moderne rassen, willen in juli graag nog een gift mest (stikstof vooral) om volgende jaar beter te bloeien. In maart nog een keer een handjevol per vierkante meter strooien.
Stekken
Het is nu de tijd om de hibiscus ofwel de chinese roos (althéa, zeggen de Fransen) te stekken. En eigenlijk kunnen deze maand de meeste overige struiken worden gestekt. De jonge twijgen die moeten wortelen moeten net beginnen te verhouten, dan zijn zij het meest geschikt om te worden gestekt.
Onderhoud Bij zeer warm weer zal veel moeten worden gesproeid, het liefst dagelijks en rijkelijk. Men moet uiteraard beschikken over voldoende water; een put met een bron en een elektrische pomp zijn goede oplossingen. Water uit de waterleiding is voor grote tuinen te duur. Sproeien, als het tenminste wegens de aanhoudende droogte niet is verboden, moet 's avonds gebeuren of 's morgens heel vroeg.
Jonge palmpjes moeten veel water hebben, maar houden er niet van om constant natte voeten te hebben. Een vorm van drainage zou goed zijn. Rhododendrons en camelia's houden erg van een regelmatige douchebeurt van het gebladerte. Dat geldt ook voor de dahlia's, die met zo'n arrosage ook worden verlost van de spinnetjes. Deze bloemen houden ook van stro om hun voeten om zo het vocht beter vast te houden
Snoeien (gereedschap scherp houden en na gebruik met brandspiritus schoonmaken) als het niet al te warm is: de virgilier (Cladrastis lutea - geelhout op z'n Nederlands), die in het zuiden wil groeien en mooie bloemtrossen geeft, kan een flinke snoeibeurt gebruiken, de magnolia wil een vormsnoei alsook de robinia pseudoacacia. De twijgen die aan de voet groeien moeten weg. De sophora (honingboom) is gevoelig voor wind, dus zijn voorkomen moet een bescheiden formaat houden. Van de lindebomen mogen de op de stam groeiende uitlopers worden weggeknipt. De prunusachtigen moeten voorzichtig wat gesnoeid en dat geldt ook voor de echte laurier (voor in de keuken) die in het centrum van de boom wat licht moet krijgen. Te grote uitlopers van de blauwe regen kunnen worden weggenomen. Rustige snoei, meer knippen, is gewenst voor de citroen- en sinaasappelboompjes, de buxus, de lonicera-haag (een familie van de kamperfoeli) en andere hagen en de uitgebloeide vaste planten en kruiden alsabutilon, brem, pioen en tijm.
Wat de lavendel nog betreft: zo midden augustus knip je de bloeistengels af tot op hun basis en later kan nog wat dieper worden gesnoeid tot de struik weer een mooie bolvorm heeft. En verder de borders langs lopen om uitgebloeide bloemen af te knippen en de rozen te controleren op onaangenaamheden als roest e.d. Ook de stokrozen (roses trémières) mogen worden gecontroleerd tegen deze aandoening. De dahlia's bloeien rijker als hier en daar de top van de plant wordt weggenomen. Het kan nuttig zijn om deze bloemen te ondersteunen.
 De bougainville en de oleander (laurier rose) houden ervan om nog een gift (kunst)mest te krijgen. Zo komen we beter de winter door.
Zaaien, planten
Het is nu een goede tijd om overblijvende planten te zaaien, zoals de viooltjes, de violieren, de vergeet-mij-nietjes, de muurbloemen, de stokroos en de duizendschoon. Na opkomst van het zaad uitdunnen of voorzichtig uitplanten en in de herfst op hun vaste plaats zetten. Viooltjes ontkiemen het best in een beschaduwde plaats.
De irissen kunnen nu worden geplant.
Stekken
Augustus is de maand bij uitstek om te stekken (bouturer). De nieuwe loten van de struiken beginnen te verhouten (aoûter). De roos. de kornoelje, de vlinderstruik, de lavendel, de kamperfoelie, de struiklavatera, de verbena of ijzerhard (verveine), de viburnum, de kardinaalsmuts, de camelia, de oleander (laurier rose op z'n Frans), de clematis en de hortensia kunnen via stekken worden vermeerderd. En dan ook al die geraniums en in de warmere streken de bougainvillea’s. De buxus, duur om te kopen als men een haag wil creëren, kan gemakkelijk zelf worden vermeerderd via stekken. Het duurt een flink poosje, maar het slagingspercentage ligt vrij hoog. Probeer op warme dagen die stekklusjes 's morgens vroeg te doen of 's avonds.
Vermeerderen van vaste planten kan ook via scheuren. Sommige planten zoals de altijd wat gevoelige pioen kan in augustus via scheuren goed worden vermeerderd. De plant moet voorzichtig worden uitgegraven. Met een scherp mes wordt de plant met zijn wortels behoedzaam in stukken verdeeld die vervolgens een definitieve plek krijgen en daar rijkelijk worden besproeid. Pioenen houden eigenlijk niet van verhuizen. Het is nu ook de tijd om de irissen te scheuren en uit te planten, een gemakkelijke manier van vermeerderen.
Ten slotte is er nog de mogelijkheid van marcotteren. Neem een laag bij de grond groeiende stengel en begraaf deze gedeeltelijk. Zet er een pot bovenop en volgend jaar zal het deel van de stengel waarop aarde lag, zijn geworteld.
Werkjes voor september
Onderhoud
 Dahlia's zijn gevoelig voor het 'wit', spuiten met zwavel dus. Nogal wat vaste planten zullen uitgebloeid zijn. Laat de droge stengels zoveel mogelijk zitten en vermijd het nu al willen opruimen van de tuin. Pas in het voorjaar knippen we het oude blad weg dat in de winter bescherming biedt aan de jonge opkomende twijgen. De aan de voet van de seringen groeiende uitlopers mogen wel weg. Ook mogen de takken van de rozen die zijn besmet met de roest (rouille) worden afgeknipt en verbrand om het euvel voor volgend jaar proberen te voorkomen.
Het is nog steeds de goede periode om hagen te snoeien; de coniferen om de jonge loten nog voor de winter begint te kunnen laten vertakken en de ligusters, taxus, kamperfoelie, haagbeuk om mooie, dichte hagen te laten vormen. De grond rond de stammetjes goed losmaken, flink water geven en een gift mest toedienen. Het mesten of strooien van kunstmest in de rest van de tuin heeft nu geen zin meer. Ook deze maand kunnen de uitgebloeide lavendel een snoeibeurt krijgen. Niet tot op het oude hout, maar iets daarboven. In de winter kan de voltooiende vormsnoei plaatsvinden. De uitgebloeide bloemen van de herfstsedum en de hortensia moeten eraf, ook aardig om er herfstboeketten van te maken. De (klim)rozen mogen nog wel een keer worden behandeld tegen de roest en de herfstasters die nu beginnen te bloeien schuwen een behandeling tegen het wit evenmin. Het stoppen van het watergeven aan de azalea en de rhododendron zou betekeken dat de knopvorming voor de bloemen van volgend jaar een stimulans krijgt. De beste tijd om de irissen te scheuren (een maal in de drie jaar) zijn de maanden juli, augustus en september. In de zuidelijke streken kan het eventueel nog in oktober, maar beslist niet later.
Zaaien, planten
Medio deze maand is het mogelijk weer te gaan planten. Coniferen en andere groenblijvers bijvoorbeeld, vinden dit wel een prettige tijd. Dat geldt ook voor de pioenen (pivoines) en lelietjes-der-dalen (muguet), die bovendien nu via scheuren kunnen worden vermeerderd en verjongd. Plant de delen in goed bemeste grond, gelegen op een zonnige plaats. Het zal wel ten minste een jaar duren voordat de nieuwe planten gaan bloeien, want de pioenen hebben een hekel aan verhuizen. Het zaaien van klaprozen (coquelicots) en lathyrus (pois de senteur) nu betekent vroege bloemen in het voorjaar 2006. Dat geldt ook voor de niet al te opwindende eenjarigen als gipskruid (gypsophile), juffertje-in-’t groen (nigelle), duifkruid (scabieuse), goudsbloem (souci). De zaaibedden moet op een zonnige plaats staan en regelmatig water krijgen.Sommige Franse tuinbladen adviseren om nu al bloembollen te planten, met name de narcis, sneeuwklokje (perce-neige) en de krokus.
Stekken Ook in deze maand is het nog mogelijk buxus, lavendel en sedums te stekken, eenvoudig door jonge uiteinden in stekgrond te zetten en met plastic af te dekken. Geraniums moeten nu weinig water krijgen, zodat de jonge twijgen licht verhouten en daardoor geschikt zijn om te stekken. Kornoelje en Leylandii zouden nu ook via stekken identieke nakomelingen kunnen krijgen. Het is, als je niet wilt stekken, nu de tijd om plantgaten te maken voor het nog deze maand planten van de snel groeiende conifeer Leylandii, geen tuinjuweel, maar je hebt al na een paar jaar een goede haag. Stekken kan verder ook met de jonge, licht verhoute twijgen van de struikrozen en van de brem (genêt). eem daarvoor gezonde jonge takken die net wat aan het verhouten zijn en niet hebben gebloeid van ongeveer 10 cm. Knip ze 1 cm. af onder een paar van bladeren. Doop ze in de stekpoeder en plant ze vervolgens in stekgrond (zand/turf). Afdekken met een plastic fles voorkomt verdamping.
Naast stekken en scheuren is uiteraard zaaien ook een methode om gratis nieuwe planten te krijgen en daarmee de dure Franse tuincentra te mijden. Het is nu de tijd om de bloemen langs te lopen en het zaad te winnen.
Werkjes voor oktober
Onderhoud
De herfst is echt begonnen en de tuinder en tuinier zullen al wat op hun hoede moeten zijn voor koude, een beetje vorst misschien al. Het kan geen kwaad om gevoelige planten te beschermen. De rozen kunnen wat worden gesnoeid. Het forse snoeien zou in het voorjaar moeten gebeuren, maar dat hangt af van de angst die men koestert omtrent de verwoestende kracht van vorst op te kort gesnoeide rozen. Ook is het nu tijd om de tamarinde te snoeien, de uitgebloeide lagerstroemia, de steeds populairder wordende laatbloeier, de liguster en de blauwe regen (glycine). Van de nieuwe takken, herkenbaar aan hun nog groene kleur, kan 20 tot 30 centimeter worden afgeknipt.
 Les feuilles mortes. In deze tijd van het jaar moeten bezitters van lommerrijke tuinen weer aan het werk om het gevallen blad te verwijderen. Gooi het kostbare spul niet weg, maar maak er compost van. Als er ruimte is gooi het afgevallen blad op een hoop en laat de natuur, in het bijzonder de aardwormen, zijn werk doen. In plaats van de bekende hoop kan onbedekte grond ook best een laag blad gebruiken, bijvoorbeeld rond de stam van de bomen. De bladeren zijn zó verdwenen. Harde, moeilijker te verteren bladeren (beuk, eik, plataan) kunnen ook eerst nog door de hakselaar worden gehaald en dan uitgespreid of op de hoop.
De potplanten die niet tegen de vorst kunnen, de frileuses, zouden zo langzamerhand naar binnen moeten. Een oranjerie is mooi, maar die heeft niemand meer. Dus in de garage of in de schuur, maar niet al te donker en af en toe wat water blijven geven. Wij spreken over de oleander (laurier-rose), de sinaasappel- en citroenboompjes en de oleanders, de datura's en de abutilons. De bougainville niet te veel verwennen, een liter water om de 14 dagen is genoeg en een verblijf in een lichte koele ruimte ( 8 tot 10 graden) volstaat. Ook de knollen van dahlia, begonia en gladiool mogen naar binnen, maak ze schoon en leg ze binnen in de droge turf (tourbe). De struikrozen kunnen gedeeltelijk worden gesnoeid, met ongeveer een derde van de lengte. Ook het dode hout aan de voet van de struik kan weg.
Zaaien, planten
Volgens de tuinboeken en de talrijke catalogussen van de plantenfirma's breekt de tijd weer aan van het bollen planten. Inderdaad, dat moesten we dan maar doen voor enkele vroege exemplaren. Het planten van tulpen- en hyacintenbollen kunnen we beter nog wat uitstellen tot november. Wij Bataven kennen de kneepjes van het vak. Om in het vroege voorjaar plezier van bloemen te hebben is het zaak nu de lathyrus, de siererwt, te zaaien. Ook vaste planten kunnen nu worden gezet (viooltjes, duizendschoon, stokroos, vingerhoedskruid, vergeet-mij-nietjes) en de meeste bestaande planten met name gaillarde, lelietjes-van-dalen zijn via scheuren te vermeerderen. Dat kan ook met de kwetsbare pioen. Deze plant houdt niet van verplanten, maar als het toch moet dan alleen via scheuren. Deze maand is erg geschikt om de vaste zuurminnaars te planten in een ruim plantgat met turf en/of terre de bruyère: camelia, rhododendron, piéris. De laatste houdt absoluut niet van kalkrijke grond. Veel water geven ook aan de geplante struiken. Deze maand is ook geschikt om de klimplanten (clematis, blauwe regen, klimhortensia) een plaats te geven. Een beetje schuin planten in de richten van de muur e.d.
Stekken Naast het stekken of marcotteren zijn er nog meer methoden om planten te vermeerderen. Uitgebloeide vaste planten kunnen nu al worden gescheurd en elders uitgeplant. Een gemakkelijke en goedkope manier van vermeerderen van al die eenjarige bloemen is het winnen van het zaad. Nu is het een goede periode: cosmea, goudsbloem, afrikaantjes (aan het einde van de maand), zinnia, korenbloem. Droog bewaren en volgend jaar weer gebruiken. De knollen van de uitgebloeide dahlia's en gladiolen mogen de grond uit en vorstvrij worden bewaard.
Werkjes voor november
Onderhoud De hortensia's mogen een snoeibeurt krijgen, of beter gezegd, een opknapeurt. Een deel van de lelijk geworden bladeren moet weg. Na een vaak wat droge oktobermaand blijft het noodzakelijk om attent te zijn op het geven van voldoende water aan deze hydrangea's. De struiken die in de zomer en herfst hebben gebloeid mogen nu worden gesnoeid, waarbij vooral het oude hout mag worden weggenomen. De jonge loten die dit jaar zijn gegroeid zoveel mogelijk behouden. De vlinderstruik vooral moet zeer kort worden gesnoeid. De pioenen, een lastige plant, kan geheel worden gesnoeid waarbij het afgeknipte loof moet worden verbrand. Er zitten nogals eens ziektekiemen in dat verdorrende blad. De uitgebloeide dahlia's kunnen nu wel uit de grond, laat de knollen enige tijd drogen en sla de onbeschadigde exemplaren droog en vorstvrij op.
 In de wat koudere gebieden van Frankrijk zullen deze maand de oleanders (laurier-rose) en zeker ook de bougainville binnen moeten zijn of ergens in de luwte worden geplaatst. Niet vergeten om af en toe wat water te geven. De struikrozen (rosiers buisson) kunnen tot op 40 cm van de grond worden gesnoeid.
Verder blijft het in deze rustige maand van belang om de vrijkomende stukken grond goed te verzorgen via bemesting, spitten of diep frezen. Bij spitten moeten de kluiten blijven liggen en in de komende maanden verkruimelen onder invloed van regen en vorst. Op lichte gronden kan de grondbewerking beter in het voorjaar gebeuren. En ook belangrijk: maak alle gereedschappen goed schoon, waarbij snoeischaren en -zagen ook een ontsmettingsbeurt moeten krijgen met spiritus (alcool à brûler). Loop ook alle installaties rond de watervoorziening na en haal zonodig spullen binnen (pomp e.d.).
Zaaien, planten  Een prima maand om bomen en struiken te planten en ons voor te bereiden op de komende winter. Op 25 november is er het feest van Sainte Catherine. Elke Franse tuinder kent het gezegde: A la sainte Catherine, tout bois prend racine. Dat geldt zeker voor de klimplanten (klimhortensia, clematis, blauwe regen). De clematis houdt wel van een beetje zwavelpoeder om schimmelvorming rond de voet van de wortels tegen te gaan. Voor een goede beworteling en herstart is het het beste is om ruim te voren de plantgaten te graven zodat het weer vooral op zwaardere gronden zijn positieve invloed kan hebben (verkruimelen van de diepere grondlagen).
De bloembollen die in het voorjaar moeten bloeien, zullen nu toch echt wel geplant zijn. Ook het planten van vaste planten moet niet veel langer meer duren. Met het scheuren van de vaste planten kunnen we nu beter wachten tot het voorjaar. Vooral met de aster is het van belang om regelmatig te scheuren en 'nieuwe' planten te zetten ter voorkoming van 'het wit'. De siererwt of lathyrus (pois de senteur) zou nu al moeten worden gezaaid, bij voorkeur met 3 of 4 erwtje in een plantgaatje. Het kan geen kwaad het zaaisel wat af te dekken.
Stekken Volgens de Franse boekjes is het nu een goed moment om wilgen en populieren te stekken als ook de weigelia, de jasmijn en deutzia alsmede de spirea-achtigen.
Zaaien, planten
Bij zacht weer nog steeds een goede periode om rozen te planten. Met zorg: goed plantgat, goede plantgrond, grond stevig aandrukken en flink water geven. Bij kale wortels is het nuttig om deze enkele dagen te laten staan in een emmer met modder (kleigrond mengen met water). Zo blijven de wortels nat en omgeven met fijne grond (praliner noemen de Fransen dat).
 Gemakkelijker is het planten van hagen (liguster, coniferen, laurier). Ook het verplanten van niet al te grote struiken en bomen die hun blad hebben verloren is in deze periode goed mogelijk. Vermeerderen van vaste planten kan eenvoudig door deze te scheuren en opnieuw uit te planten.
Onderhoud Snoeien mag al in deze maand, maar het is beter om te wachten tot de echte winter. De oleanders (laurier-rose) die naar een beschutte plaats zijn gebracht kunnen wel een snoeibeurt krijgen. De uitgebloeide stengels kunnen worden ingekort en ook het midden van de plant mag wat ruimte krijgen. Oude oleanders kunnen een gehele verjongingskuur ondergaan door alle takken af te knippen. De plant komt geheel weer terug, maar zal de eerste twee hersteljaren niet bloeien.
Stekken
Van de struiken die uitlopers vormen (jasmijn, sering, deutzia e.d.) kunnen nu deze nieuwe twijgen voorzichtig worden losgesneden van de moederplant en elder worden geplant.
 Print dit artikel
|
