Trouwen
Trouwen in Frankrijk kan in principe alleen als je permanent in het land woont. Het burgerlijk huwelijk wordt voltrokken in het gemeentehuis van de woonplaats. Maar de regels worden wat soepeler. Steeds meer maires vinden het goed dat ook bewoners van een tweede huis er trouwen. Je moet dan, bijvoorbeeld door het betaalbewijs van de lokale belastingen, aantonen dat je hier een résidence secondaire bezit. Je moet de aanvraag wel tijdig indienen, een maand eerder dan in de overige gevallen. Na de huwelijksvoltrekking moet de Franse huwelijksakte worden gelegaliseerd door de autoriteiten van het desbetreffende land en de Nederlandse diplomatieke vertegenwoordiging in dat land, zo meldt het ministerie van buitenlandse zaken. Wie niet in de gelegenheid is zelf deze legalisaties te regelen, kan in sommige gevallen een beroep doen op de legalisatiebalie van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Hieraan zijn per document wel bemiddelingskosten verbonden. Meer informatie is te krijgen op de afdeling legalisaties (DPV/DF), telefoon: 070 348 4787 / 5901. Pas na legalisatie van de huwelijksakte kan het huwelijk in Nederland worden geregistreerd. De in Frankrijk getrouwde Nederlanders moeten het huwelijk in Nederland melden op het gemeentehuis van de woonplaats. Daarnaast is het verstandig om de huwelijksakte in te laten schrijven bij de gemeente Den Haag, Bureau Bijzondere Akten. Meer informatie is te krijgen op het Bureau Bijzondere Akten van de gemeente Den Haag, telefoon: 070 353 2813 / 3145.

Voor buitenlanders die in Frankrijk willen trouwen is de papierwinkel nog iets groter dan die voor de Franse trouwlustigen. Het is verstandig om zeker vijf maanden uit te trekken om de paperassen in orde te krijgen: oorspronkelijke geboorteakten bijvoorbeeld en - bij echtscheidingen - verklaringen van voormalige echtgenoten. Iemand die in Nederland woont, maar graag in Frankrijk wilde trouwen, meldt: 'Je hebt een internationale versie van je geboorteakte uit je geboorteplaats nodig alsmede een certificat de célibat en een certificat de coutume, beide op te vragen bij het Ministerie van Buitenlandse Zaken, onder inlevering van de internationale geboorteakte, vermelding van de huwelijksdatum en de plaats, een kopie van je paspoort en een uittreksel uit het bevolkingsregister. Dit verzoek moet je richten aan de afdeling legalisaties van het ministerie in Den Haag.'
Het kan eenvoudiger door de gemeenten waar de geboorteakten vandaan moeten komen te mailen, die vervolgens de in meer talen gestelde papieren opsturen.
De Franse Tweede Kamer is akkoord gegaan met het opruimen van tal van verouderde wetten en overheidsregels. Zo is ook het bekende certificat médical prénuptial vervallen, waarbij trouwlustigen een doktersverklaring nodig hadden.

De voorbereiding kan nog meer tijd in beslag nemen, als tevoren de toekomstige huwelijkse staat met de (Franse) notaris moet worden besproken in verband met zaken als huwelijkscontract en testament. Het Franse erfrecht is op het punt van onroerend goed immers heel anders dan het Nederlandse. Regelt men niets wat betreft een huwelijkscontract, dan valt een echtpaar onder het gewone wettelijke huwelijksrecht (régime légale): dat van de huwelijksgemeenschap van vruchten en inkomsten, le régime de la communauté de biens réduite aux acquêts. Dit komt erop neer dat alles wat de partners verdienen en verkrijgen tijdens het huwelijk, gemeenschappelijk is. De spullen die men vóór het huwelijk bezat, blijven persoonlijk eigendom van de betrokken partner; dat geldt ook voor schenkingen en dergelijke tijdens het huwelijk.
Als het paar vóór het trouwen een huwelijkscontract heeft laten opmaken bij de notaris, moet deze een certificaat afleveren op het gemeentehuis, zodat het bestaan van een contract in de huwelijksakte kan worden opgenomen.

Frankrijk erkent NL 'homohuwelijk' Een in Nederland gesloten huwelijk tussen twee personen van het hetzelfde geslacht (het 'homohuwelijk') wordt in Frankrijk rechtsgeldig geacht. Dit betekent onder meer dat de twee echtgenoten voor wat betreft het erfrecht en het huwelijksregime gelijk worden gesteld met Franse echtparen. Frankrijk erkent in eigen land het homohuwelijk (nog) niet. Wel is er een PACS, een samenlevingscontract dat echter op tal van zaken nadeliger is dan een huwelijk. Een en ander is duidelijk geworden in een publicatie in het staatsblad van de Franse senaat, waarin de minister van Justitie op de vraag van een senator bevestigt dat een in het buitenland gesloten wettelijk huwelijk tussen twee mensen van hetzelfde geslacht in Frankrijk wordt erkend. In de praktijk blijkt dat nog maar weinig notarissen op de hoogte zijn van de erkenning. Civielrechtelijk is het homohuwelijk erkend, maar op fiscaal terrein is nog geen sprake van een gelijke behandeling. Het wachten is nog op een rechterlijke uitspraak of nadere richtlijnen uit Parijs.

Print dit artikel

Aangifte van geboorte en overlijden
Uiterlijk drie dagen na een geboorte moet daarvan aangifte worden gedaan op het gemeentehuis van de plaats waar het kind is geboren. Dat zal meestal de plaats zijn van het ziekenhuis, want thuisbevallingen komen in Frankrijk vrijwel niet voor. Men moet zich identificeren en als de ouders niet getrouwd zijn, moeten beiden een verklaring tekenen.
Bij de geboorte van het kind krijgt men een gezondheidsboekje, een livret de santé, waarin alles op het gebied van de gezondheid van het kind wordt bijgehouden. Bij bezoeken aan de dokter of het ziekenhuis neemt men dit boekje mee.

De Fransen houden er evenals in Nederland een vrij strikt inentingsprogramma op na. Het begint in de eerste maand na de geboorte al met een prik tegen tuberculose en vanaf twee maanden komen daar de injecties voor DKTP en hepatitis B bij. Het Franse equivalent voor DKTP is DTCP Hib (diphtérie, tétanos, coqueluche (kinkhoest), poliomyélite en haemophilus influenzae b). Als de boreling een jaar is komen er nog prikken bij tegen de mazelen (rougeole), de bof (les oreillons) en de rode hond (la rubéole).
Zwangerschapsverlof  (congé  maternité) duurt 16 weken (6 weken vóór de verwachte bevalling en 10 weken daarna) bij de geboorte van het eerste en tweede kind. Bij het derde kind duurt het verlof 26 weken (8 weken vóór de bevalling en 16 weken erna); bij de geboorte van een tweeling 34 weken en bij een meerling zelfs 46 weken. Het zwangerschapsverlof kan nog met 14 dagen worden verlengd, als na de bevalling speciale ziekenhuisrust was voorgeschreven. Ook vaders kunnen verlof (congé de paternité) opnemen bij de geboorte van een kind. In totaal 14 dagen: 11 werkdagen en de 3 dagen van het geboorteverlof. Het vaderschapsverlof is in totaal 21 dagen bij de geboorte van een meerling. De regeling geldt voor iedere vader die 'actief' is: werknemers, vrije beroepers, meewerkende partners, ambtenaren en zelfs geregistreerde werklozen.
Naast deze twee vormen van verlof kent Frankrijk - de overheid ziet graag veel Franse kindertjes in de republiek -  sinds 1995 ook nog het ouderschapsverlof (congé parental) waarbij de ouders een jaar lang of tot drie jaar lang vrijaf krijgen van de werkgever (uiteraard zonder betaling van salaris) om hun kind of kinderen op te voeden. Men kan ook kiezen voor het gedeeltelijk blijven werken tijdens dit ouderschapsverlof (ten minste 16 uur en maximaal 28 uur per week) of voor de mogelijkheid van eerst volledig verlof en later parttime.

Meer kindertjes nodig De Frans overheid, toch al niet zuinig met uitkeringen en toeslagen aan ouderparen, heeft het bestaande ouderschapsverlof financieel aantrekkelijker gemaakt. Toeslag jonge kinderen (Paje - Prestation d'accueil du jeune enfant, ingesteld voor ouders met kinderen die na 1 januari 2004 zijn geboren): De basistoeslag is nu € 171,06 netto per maand, uit te keren na de geboorte van een kind tot het drie jaar wordt. De eenmalige geboortepremie is nu € 855,25. Ouders die de de basisuitkering ontvangen kunnen ook in aanmerking komen voor een aanvulling als zij geheel of gedeeltelijk stoppen met werken: € 359,72 netto per maand bij het stoppen met werken en ten minste € 134,13 bij deeltijd. Ouders die niet in aanmerking komen voor de basisuitkering hebben recht op respectievelijk € 530,72 en € 305,17 netto per maand. Ouders met bescheiden inkomens komen in aanmerking voor financiële steun voor kinderoppas voor kinderen tot drie jaar; de minimumuitkring hiervoor is € 160,60 netto per maand en het maximum bedraagt € 375,75; voor kinderen van drie tot zes jaar respectievelijk € 80,30 en € 187,39. Naast de kinderoppas betaalt de Sécu ook nog gezinshulp (voor een assistante maternelle) uit voor gezinnen met kinderen van drie tot zes jaar van, afhankelijk van het inkomen van de ouders, minimaal € 71,63 tot maximaal € 109,34 netto per maand. De 'gewone' kinderbijslag (allocation familiale) is nu € 119,13 netto per maand voor twee kinderen, € 271,75 voor drie kinderen, € 424,37 voor vier kinderen en € 152 voor elk kind meer. Daar komen nog enkele tientjes bij voor kinderen ouder dan elf jaar. Nieuw is dat gescheiden ouders de kinderbijslag kunnen verdelen als de kinderen beurtelings bij hen verblijven. Er is ook nog een complément familial voor gezinnen met drie drie kinderen van drie jaar of ouder van € 115,05 netto per maand. Ten slotte keert de overheid nog een ouderlijke opvoedingstoelage uit (allocation parentale d'éducation) voor gezinnen met twee ndan wie er één ten minste drie jaar oud is: € 530,72 bij het geheel stoppen met werken, € 350,92 bij een halve baan en € 265,38 bij een arbeidstijdverkorting van 50 tot 80%.

Sinds 1 januari 2004 geldt een nieuwe regeling bij geboorte-uitkeringen die alle oude bestaande en verwarrende regelingen vervangt: de PAJE (Prestation d'Accueil Jeune Enfant), bedoeld voor huishoudens met lage inkomens (tot ruim € 24.000 bij één inkomen en één kind en tot € 32.000 bij twee inkomens en één kind; zijn er meer kinderen dan gaan de plafonds omhoog). Wie voor de regeling in aanmerking komt ontvangt een premie van € 840,96 in de zevende maand van de zwangerschap en een basisuitkering van € 161,66 per maand tot het kind 4 jaar is geworden. 

Print dit artikel

Begraven of cremeren
Bij overlijden moet de aangifte daarvan binnen 24 uur gebeuren op het gemeentehuis; zon- en feestdagen worden daarbij niet meegeteld. Paspoort of identiteitskaart, alsmede trouwboekje moeten worden overgelegd, waarna men in het bezit komt van het certificat de décès, meestal opgemaakt door de plaatselijke huisarts. Vond het overlijden plaats in een ziekenhuis, dan komt de verklaring van de dienstdoende arts en bij sterfgevallen als gevolg van bijvoorbeeld verkeersongevallen zal de officier van justitie (le procureur de la République) de overlijdensverklaring afgeven. Wettelijk is het verplicht de overledene binnen zes dagen te begraven of te cremeren (zon- en feestdagen niet meegeteld). 

In Frankrijk is het de gewoonte dat de erfgenamen de uitvaartkosten betalen, maar er zijn ook mensen die zelf willen bepalen in welke streek hun laatste rustplaats zal zijn of de kosten van de begrafenis niet willen laten drukken op de nabestaanden. Wie bij leven de zaken wil regelen, zorgt dan voor de aankoop van een concessie, een plaatsje op een begraafplaats (cimétière). Het gaat hierbij alleen om de plaats; zaken als graf, tombe en andere uiterlijke herinneringstekens moeten dan nog worden uitgevoerd en betaald. Er zijn hierbij vier mogelijkheden: een tijdelijke concessie voor hoogstens 15 jaar (nogal wat gemeenten met plaatsruimtegebrek houden het op 10 jaar), een concessie voor 30 jaar, een voor 50 jaar en een eeuwigdurende (in Parijs is dat niet mogelijk, behalve op Père-Lachaise). De termijn van betalen gaat in op de datum van de aankoop van de concessie, dus niet pas bij overlijden. Na afloop van de 'huurperiode' is een concessie is binnen twee jaar weer te verlengen (tegen de dan geldende prijzen), bij overschrijding van deze termijn vervallen de rechten van de aankoop en wordt geen geld gerestitueerd, noch van de huur, noch van inmiddels aangebrachte werken. 
De meest gebruikte afmeting van een concessie is 2 m² bij de diepte waarvan rekening kan worden gehouden met het plaatsen van meer kisten. Voorbeeld van de kosten: in Parijs kost een eeuwigdurend graf circa € 8000 en € 700 voor een concessie van 10 jaar. In kleinere steden en dorpen zijn deze prijzen lager. De prijsverschillen zijn echter groot en sommige gemeenten hanteren naast het vierkantemetertarief ook nog een tarief voor het beschikbare aantal plaatsen in het graf.

De gemiddelde kosten voor een begrafenis in Frankrijk zijn € 2750 (bloemen, rouwkaarten, grafsteen niet meegerekend). Meer gedetailleerde informatie is te vinden op de website van L'Association française d'information funéraire (AFIF), een onafhankelijke organisatie die gratis adviezen verstrekt.

De burgemeester verleent toestemming om een stoffelijk overschot te laten cremeren als hij beschikt over een wilsverklaring van de overledene of van de gemachtigde die bevoegd is de uitvaart te regelen, meestal degene die de overlijdensakte heeft getekend. De afwikkeling van de begrafenis of de crematie kan worden overgelaten aan de begrafenisonderneming, les pompes funèbres, bij wie via een Convention Obsèques de kosten van transport, crematie e.d. te voren te verzekeren zijn. Het cremeren is nog lang niet zo ingeburgerd als in Nederland en de familie moet in de meeste plaatsen nog vrijwel alles zelf regelen voor een crematieplechtigheid. 
Algemene informatie is te vinden op de site van de Fédération Française de Crémation. Ook op www.obseques-liberte.com is meer informatie te krijgen en zijn voorbeelden van 'lettres de condoléances' beschikbaar.

Nederlanders in Frankrijk (noteringen uit het forum van deze site) De laatste eer Het brengen van de laatste eer gebracht aan de overledene is heel gebruikelijk, zeker op het platteland. Thuis of in een funérarium ligt de overledene opgebaard, met een takje rozemarijn ernaast en meestal een bordje 'gewijd' water uit Lourdes. Je slaat met een nat takje een kruis boven de overledene, blijft even in de ruimte zitten om daarna nog even de familie gedag te zeggen. Je mag best mee naar de begraafplaats; dat wordt zeker op prijs gesteld, zolang je maar een beetje achteraf gaat staan. Als je een zeer goed contact hebt en de mensen kerkelijk zijn, is het gebruikelijk een condoléncekaartje met je naam en met 10 of 20 euro in een envelop met de naam van de familie erop in de doos te stoppen, die vaak bij de kerkuitgang staat, of anders aan de begrafenisondernemer te geven. Dit 'pour faire dire une messe'. De familie geeft dit geld weer aan de kerk wanneer de overledene in een volgende dienst herdacht wordt. Buren en vrienden kopen vaak gezamenlijk een krans of bordje à notre voisin et ami. Dit wordt ook door dichtbijstaande vrienden in en uit de kerk gedragen, evenals andere bloemen. Ook het dragen van de kist is vaak een vrienden- en burendienst. Het kan natuurlijk anders, maar ik heb zeker zo'n dertig ongeveer gelijke begrafenissen meegemaakt. Het verschil zit meestal in de muziek, men kiest ook soms voor 'pas de fleurs/plaques', of alleen natuurlijke bloemen. Daarvoor even in de krant kijken, dit soort mededelingen staan bij de advertentie.

Een lid van het forum Wonen en leven in Frankrijk op deze website heeft een checklist gemaakt van zaken die door nabestaanden te doen zijn bij het overlijden van een in Frankrijk wonende Nederlander.

Actie	Naam, adres, tel. nr. invullen	Opmerkingen
Pompes funèbres (begrafenisondernemer)	Pompes funèbres:	Het kan nuttig zijn al bij leven een begraaflocatie te bespreken op de Mairie of via de Pompes funèbres
Overlijden officieel melden: binnen '24 h ouvrables' (werkdagen), op de Mairie; deze of ziekenhuis geeft overlijdensakte af (acte de décès); Mairie levert ook certificat d'hérédité (i.v.m. erfrecht)	Mairie:	Meenemen: déclaration de décès getekend door arts, livret de famille (trouwboekje) en carte de séjour (verblijfsvergunning). Vaak regelt de pompes funèbres dat.
Correspondentie: als huis tijdelijk onbewoond is: post door laten sturen. Kan ook naar Nederland via Service de Réexpédition Définitive, gedurende zes maanden. Regelen op postkantoor.	La Poste:	Benodigd: certificat d'hérédité (via de Mairie of notaris te krijgen). Alternatief voor doorsturen post is de PAP: Prêt à Poster réexpédition, speciale enveloppen waar iemand al je post instopt en doorstuurt naar gewenste adres.
Wie betaalt rekeningen? In geval van overblijvende partner en een compte joint (gemeenschappelijk) geen probleem. Anders rekening laten deblokkeren via notaris (débloquer compte en banque par notaire)	Notaris: Comptable:	Ook mogelijk met certificat d'hérédité via de Mairie of de notaris te verkrijgen (beperkte som op te nemen, ruim € 5000 in 2002).
Nalatenschap regelen: contact opnemen met notaris binnen 30 dagen		Voor eenvoudige erfenissen kan een lokale comptable (accountant) handig zijn om praktische details met o.a. de Impôts te regelen
Opgeven aan belastingen (termijn zes maanden) via notaris, eventueel met assistentie van comptable. Déclaration de succession moet binnen zes maanden ingeleverd zijn bij het Centre des Impôts.	Centre d'Impôts: Numéro fiscale:	Taxe foncière en taxe d'habitation gaan samen met het bezit/gebruik van het huis. Diegene die het op 1 januari bezat resp. bewoonde betaalt deze taxes.
Onroerend goed verkopen? Een betrouwbare makelaar agent immobilier zoeken. Verkoop kan ook via de notaris.	Makelaar:	Taxeren van kostbare stukken kan gratis via Chambre Nationale des Commissaires Priseurs. Inlichtingen tel. 0147708933. Foto, afmetingen en beschrijving voldoen. Ook de verkoop regelen zij.
Bank en verzekering; Franse bank melden binnen 8 dagen. Verzekering huis (contrat multirisque et protection juridique), gaat samen met verkoop huis.	Bank contacpersoon: Rek. nrs.: Polisnrs.:	Bankrekening Nederland, ook creditcardmaatschappij (vaak via de bank). Andere bancaire instellingen? Autoverzekering: afhankelijk van toekomst auto. Idem Carte grise. Ziektekosten verzekering melden.
Pensioen: Officieel pensioen (AOW): SVB Sociale Verzekeringsbank.	SVB, Postbus 90151 4800 RC Breda, tel. 076 5485010 (reg. nr. en GVA-nr.) Pensioenfonds: (deelnemersnummer) Lijfrenteverzekeraar (polisnummer)	Particulier pensioen (melden met deelnemersnummer bij bedrijf/pensioenfonds; Lijfrenten (melden met polisnummer bij verzekeraar)
Opzeggen: water, elektra, gas (afhankelijk van toekomst huis). Bij verkoop regelt de makelaar deze zaken.	EDF: GDF: Waterleiding: France Télécom/internetprovider:	Minder urgente opzeggingen: Redevance de l'audiovisuel (kijkgeld). Kranten en tijdschriften.
Varia: Beschrijving plaats van alle documenten. Eventueel kopie op CD of diskette aan iemand geven. Overlijdensbericht. Adressen.		Pompes funèbres regelt bericht in (Franse) krant, eventueel ook drukwerk.

Print dit artikel